KPUYA MƆƆ BƐBIZEBIZA MENLI MƆƆ KULO KƐ BƐSƆNE BƐ LA
Foa 1: Kilisienema Diedi
Baebolo ne mɔɔ ɛ nee Gyihova Alasevolɛ ɛzukoa la ɛmaa wɔnwu nɔhalɛ ne. Ɔda ali kɛ mɔɔ wɔzukoa la ɛboa wɔ yemaa ɛ nee Nyamenle ɛnyia agɔnwolɛvalɛ kpalɛ yɛɛ yemaa wɔnyia kenle bie asetɛnla ne nee nyilalɛ dɔɔnwo ne mɔɔ Nyamenle Belemgbunlililɛ ne bava ara azɛlɛ ye azo paladaese ne anu la anwo anyelazo. Wɔ diedi wɔ Nyamenle Edwɛkɛ ne anu ɛyɛ kpole, na Kilisiene asafo ne mɔɔ ɛ nee ye tu la ɛmaa wɔnyia nyilalɛ dɔɔnwo. Wɔranwu kɛzi Gyihova ɛlɛdua ye menli ne anwo zo yeayɛ gyima ɛnɛ la.—Zɛk. 8:23.
Kɛkala mɔɔ ɛlɛsiezie ɛ nwo wɔamaa ɛzɔnenlɛ la, Kilisienema mɔlebɛbo diedi ne mɔ mɔɔ asafo nu mgbanyima nee wɔ bazuzu nwo la baboa wɔ. (Hib. 6:1-3) Gyihova ɛhɔ zo ɛyila mɔdenle mɔɔ ɛlɛbɔ amaa wɔanwu ye la amuala azo, na ɔmaa ɛ sa ɛha ahatualɛ ne mɔɔ yeva yebɔ ɛwɔkɛ la.—Dwɔn 17:3.
1. Duzu ati a ɛkulo kɛ bɛsɔne wɔ a?
2. Gyihova a le nwane?
• “Gyihova a le nɔhalɛ Nyamenle wɔ anwuma lɔ nee azɛlɛ ye azo a. Bieko ɛnle ɛkɛ.”—Dit. 4:39.
• “Wɔmɔ, mɔɔ wɔ duma a le Gyihova la, ɛ ngomekye ala a ɛle Anwuma Anwumanli wɔ azɛlɛ ye kɔsɔɔti azo a.”—Edw. 83:18.
3. Duzu ati a ɔhyia kɛ ɛfa Nyamenle duma ne ɛdi gyima ɛ?
• “Yemɔti bɛyɛ asɔne a, bɛyɛ ye zɛhae: ‘Yɛ Ze mɔɔ wɔ anwuma, wɔ duma nwo ɛde.’”—Mat. 6:9.
• “Awie biala mɔɔ kɛbɔ Gyihova duma la, bɛbalie ye ngoane.”—Wlo. 10:13.
4. Amodinli mɔɔ bɛfa bɛfɛlɛ Gyihova wɔ Baebolo ne anu la bie mɔ a le boni?
• “Gyihova mɔɔ [le Bɔvolɛ] wɔ azɛlɛ ye azo la le Nyamenle dahuu.”—Aye. 40:28.
• “Yɛ Ze mɔɔ wɔ anwuma.”—Mat. 6:9.
• “Nyamenle le ɛlɔlɛ.”—1 Dwɔn 4:8.
5. Duzu a ɛbahola wɔava wɔamaa Gyihova Nyamenle a?
• “Fa wɔ ahonle muala nee wɔ ɛkɛla muala nee wɔ adwenle muala nee wɔ anwosesebɛ muala kulo Gyihova wɔ Nyamenle ne.”—Maake 12:30.
• “Gyihova wɔ Nyamenle ne a ɔwɔ kɛ ɛsonle ye a, na ɔ ngome ala a ɔwɔ kɛ ɛkoto ye a.”—Luku 4:8.
6. Duzu ati a ɛkulo kɛ ɛdi nɔhalɛ ɛmaa Gyihova a?
• “Me ra, nwu nrɛlɛbɛ, na maa me ahonle ɛli fɛlɛko, amaa meahola meabua ahenle mɔɔ tendɛ tia me la.”—Mrɛ. 27:11.
7. Nwane a ɛmaa wɔ asɔneyɛlɛ dwu ye ɛkɛ a, na nwane duma nu a ɛdua ɛyɛ asɔne a?
• “[Medame Gyisɛse] meka nɔhalɛ ne meahile bɛ, debie biala mɔɔ bɛkɛbiza Selɛ ne wɔ me duma nu la, ɔkɛva ɔkɛmaa bɛ.”—Dwɔn 16:23.
8. Ninyɛne mɔɔ ɛbahola wɔayɛ nwolɛ asɔne la bie mɔ a le boni?
• “Yemɔti bɛyɛ asɔne a, bɛyɛ ye zɛhae: ‘Yɛ Ze mɔɔ wɔ anwuma, wɔ duma nwo ɛde. Wɔ Belemgbunlililɛ ɛrɛla. Wɔ ɛhulolɛdeɛ ɛyɛ ɛkɛ wɔ azɛlɛ ye azo kɛ anwuma la. Maa yɛ ɛnɛ aleɛ wɔ alehyenlɛ ɛhye anu; na fa yɛ kakɛ kyɛ yɛ kɛ mɔɔ yɛdayɛ noko yɛva yɛhyɛ menli mɔɔ tua yɛ kakɛ la. Mmafa yɛ ɛkɔ sɔnea nu, emomu die yɛ fi amumuyɛnli ne asa anu.’”—Mat. 6:9-13.
• “Anwodozo mɔɔ yɛlɛ wɔ ye nu la a le kɛ, debie biala mɔɔ yɛkɛbiza ye wɔ ye ɛhulolɛ zo la, ɔtie yɛ.”—1 Dwɔn 5:14.
9. Duzu ati a Gyihova ɛndie sonla ne bie asɔneyɛlɛ a?
• “Bɛbavɛlɛ Gyihova kɛ ɔboa bɛ, noko ɔnrɛbua bɛ . . . ɔlua bɛ amumuyɛ nyɛleɛ ne ati.”—Maeka 3:4.
• “Gyihova anye wɔ tenlenema anwo zo na ɔyɛ ɛnzolɛ ɔtie bɛ modolɛ, noko Gyihova anye sa bɛdabɛ mɔɔ bɛyɛ ninyɛndane la.”—1 Pita 3:12.
10. Gyisɛse Kelaese a le nwane?
• “Saemɔn Pita buale kɛ: ‘Wɔmɔ a ɛle Kelaese ne, tease Nyamenle ne Ara ne a.’”—Mat. 16:16.
11. Duzu ati a Gyisɛse rale azɛlɛ ye azo a?
• “Sonla Ra ne amba kɛ bɛzonle ye, emomu ɔrale kɛ ɔbazonle na yeava ye ngoane yeayɛ ɛkpɔnedeɛ yealie menli dɔɔnwo.”—Mat. 20:28.
• “Ɔwɔ kɛ [medame Gyisɛse] mebɔ Nyamenle Belemgbunlililɛ ne anwo edwɛkpa ne nolo wɔ azua mɔɔ ɛha la noko azo, ɔluakɛ ɛhye ati a bɛzoanle me a.”—Luku 4:43.
12. Kɛzi ɛbahile kɛ ɛ nye sɔ Gyisɛse afɔlebɔlɛ ne ɛ?
• “Ɔwule ɔmaanle menli kɔsɔɔti amaa bɛdabɛ mɔɔ bɛde aze la andɛnla aze ammaa bɛ nwo bieko, emomu bɛadɛnla aze bɛamaa mɔɔ wule maanle bɛ na bɛdwazole ye la.”—2 Kɔl. 5:15.
13. Tumi boni a Gyisɛse lɛ a?
• “Bɛva tumi muala bɛmaa me wɔ anwuma nee azɛlɛ ye azo.”—Mat. 28:18.
• “Nyamenle kpogyale ye zo na ɔmaanle ye dibilɛ kpole kpalɛ na ɔlole ye ɔmaanle ye duma mɔɔ tɛla duma biala la.”—Fel. 2:9.
14. Ɛdie ɛdi kɛ Gyihova Alasevolɛ Neazo Eku ne a le “akɛlɛ nɔhavo nee badwema ne” mɔɔ Gyisɛse ɛkpa ye la ɔ?
• “Ɛnee akee nwane a le akɛlɛ nɔhavo nee badwema ne mɔɔ ɔ menle ɛkpa ye kɛ ɔnlea ye sonvolɛma anwo zo na ɔmaa bɛ aleɛ wɔ mekɛ kpalɛ nu la?”—Mat. 24:45.
15. Asoo sunsum nwuanzanwuanza ne le sonla?
• “Anwumabɔvolɛ ne buale ye kɛ: ‘Sunsum nwuanzanwuanza ne bara ɛ nwo zo, na Anwuma Anwumanli ne tumi ne baheda ɛ nwo zo. Ɛhye ati bɛbavɛlɛ mɔɔ ɛbawo ye la nwuanzanwuanza, Nyamenle Ara.’”—Luku 1:35.
• “Na saa bɛmɛ bɔbɔ mɔɔ bɛle ɛtanevolɛma la, bɛze kɛzi bɛfa ahyɛlɛdeɛ kpalɛ bɛmaa bɛ mra a, ɛnee fane nyɛ yɛɛ bɛ Ze mɔɔ wɔ anwuma la ɛnrɛva sunsum nwuanzanwuanza ne ɛnrɛmaa bɛdabɛ mɔɔ bɛbiza ye la ɛ!”—Luku 11:13.
16. Kɛzi Gyihova ɛva ye sunsum ne ɛli gyima ɛ?
• “Gyihova luale ye edwɛkɛ zo a ɔbɔle anwuma a, yɛɛ ɔluale ɔ nloa anu sunsum ne azo a ɔyɛle ninyɛne kɔsɔɔti mɔɔ wɔ nu la a.”—Edw. 33:6.
• “Saa sunsum nwuanzanwuanza ne ba bɛ nwo zo a, bɛbanyia tumi na bɛayɛ me alasevolɛ . . . bɛahɔdwu azɛlɛ ye azo ɛleka biala.”—Gyi. 1:8.
• “Bɛze kɛ Ngɛlɛlera ne anu ngapezo biala ɛnvi sonla adwenle nu. Ɔluakɛ ngapezo anlua sonla ɛhulolɛ zo amba ɛlɛ, emomu sunsum nwuanzanwuanza ne a hanle menli maanle bɛhanle mɔɔ vi Nyamenle ɛkɛ ne la a.”—2 Pita 1:20, 21.
17. Nyamenle Belemgbunlililɛ ne a le duzu?
• “Anwuma Nyamenle ne bava belemgbunlililɛ bie azie ɛkɛ mɔɔ bɛnrɛzɛkye ye ɛlɛ a. Na bɛnrɛva belemgbunlililɛ ɛhye bɛnrɛmaa menli gyɛne biala. Ɔbabubu arelemgbunlililɛ ɛhye mɔ amuala na yeabɔ bɛ bo zo, na ɔ ngomekye a ɔbagyinla ɛkɛ ne dahuu a.”—Dan. 2:44.
18. Kɛzi Nyamenle Belemgbunlililɛ ne baboa wɔ ɛ?
• “Ɔbakyikyi bɛ nye anwo monle kɔsɔɔti, na ewule ɛnle ɛkɛ bieko, yɛɛ alɔbɔlɛ nee ɛzunlɛ nee nyane ɛnle ɛkɛ bieko. Alimoa ninyɛne ne ɛpɛ nu.”—Yek. 21:4.
19. Kɛzi ɛkola ɛnwu ye kɛ ɔnrɛhyɛ yɛ sa baha Belemgbunlililɛ nyilalɛ ne mɔ ɛ?
• “Ɛdoavolɛma ne rale ɔ nwo ɛkɛ ne ahane rahanle kɛ: “Ka kile yɛ, mekɛ boni a ninyɛne ɛhye mɔ bazi a, na sɛkɛlɛneɛ boni a bahile kɛ wɔra na mekɛ ɛhye ɛlɛkɔ awieleɛ a?” Gyisɛse buale bɛ kɛ: ‘. . . Na maanle badwazo atia maanle yɛɛ belemgbunlililɛ badwazo atia belemgbunlililɛ, na ɛhɔne nee azɛlɛkpusulɛ bara ɛleka ngakyile. Na bɛbabɔ Belemgbunlililɛ ne anwo edwɛkpa ɛhye nolo wɔ azɛlɛ ye azo amuala bɛava bɛali maanle maanle ne amuala daselɛ, kolaa na awieleɛ ne ara.’”—Mat. 24:3, 4, 7, 14.
• “Wɔ mekɛ mɔɔ li awieleɛ la anu, mekɛ mɔɔ anu yɛ se la bara. Ɔluakɛ menli bahulo bɛ ngome bɛ nwo, bɛbahulo ezukoa, bɛbayɛ adubɛnwo, anwomemaazo, bɛbaha munzule edwɛkɛ, bɛbayɛ awovolɛ nwo anzosesebɛ, boniayɛma, bɛnrɛli nɔhalɛ, menli mɔɔ ɛnlɛ sonla nwo ɛlɔlɛ, menli mɔɔ bɛ nee bɛ ɛnyɛ ngyehyɛleɛ, dumasɛkyevoma, menli mɔɔ ɛngomo bɛ nwo zo, menli mɔɔ anwo yɛ ɛzulolɛ, menli mɔɔ ɛngulo kpalɛyɛlɛ, menli mɔɔ ye awie mɔ maa, menli mɔɔ le tufoande, menli mɔɔ tu bɛ nloa anu, menli mɔɔ kulo anyelielɛ na bɛngulo Nyamenle, bɛyɛ bɛ nwo kɛ bɛzɔ nyamenlezonlenlɛ nu noko bɛnva nuhua tumi ne bɛmbɔ bɛ ɛbɛla.”—2 Tim. 3:1-5.
20. Duzu a ɛyɛ ɛkile kɛ Belemgbunlililɛ ne anwo hyia wɔ ɛ?
• “Yemɔti, bɛhɔ zo bɛlimoa bɛkpondɛ Belemgbunlililɛ ne nee Nyamenle tenleneyɛlɛ ne.”—Mat. 6:33.
• “Gyisɛse zele ye ɛdoavolɛma ne kɛ: ‘Saa awie kulo kɛ ɔtoa me a, maa ɔkpo ɔ nwo na ɔva ye amaneɛnwunlɛ baka ne na ɔhɔ zo ɔdoa me.’”—Mat. 16:24.
21. Seetan nee sunsum ɛtane ne mɔ a le nwane mɔ?
• “Bɛvi bɛ ze Abɔnsam ɛkɛ . . . Mɔɔ ɔbɔ ɔ bo amuala la ɛnee ɔle kodiawu.”—Dwɔn 8:44.
• “Bɛvuandinle ɛwɔlɛ kpole ne bɛdole aze, mɔmoane ɛwɔlɛ ne mɔɔ bɛfɛlɛ ye Abɔnsam nee Seetan, mɔɔ ɛlɛbɛlɛbɛla azɛlɛ ye azo amra amuala la; bɛvuandinle ye bɛdole azɛlɛ ye azo, na bɛvuandinle ye anwumabɔvolɛ ne mɔ bɛbokale ɔ nwo bɛguale aze.”—Yek. 12:9.
22. Ɛzonle boni a Seetan ɛdo Gyihova nee bɛdabɛ mɔɔ bɛsonle Ye la ɛ?
• “Ɔti raalɛ ne zele ɛwɔlɛ ne kɛ: ‘Yɛkola yɛdi mbaka mɔɔ wɔ tola ye anu la ma ne bie. Noko Nyamenle hanle ye wɔ baka ne mɔɔ gyi tola ne avinli lɔ la ma ne anwo kɛ: “Bɛmmadi bie fee, bɛmmafa bɛ sa bɛka ye bɔbɔ; anrɛɛ bɛkɛwu.”’ Ɔti ɛwɔlɛ ne zele raalɛ ne kɛ: ‘Tɛ ewule a bɛbawu a. Nyamenle ze kɛ kenle ko ne ala mɔɔ bɛbali bie la, bɛ nye babuke na bɛayɛ kɛ Nyamenle, na bɛanwu kpalɛ nee ɛtane.’”—Gyn. 3:2-5.
• “Seetan buale Gyihova kɛ: ‘Bɛfa nwonane bɛmaa bɛdie nwonane. Sonla bava debie biala mɔɔ ɔlɛ la yeamaa yeava yealie ye ngoane.’”—Dwobu 2:4.
23. Duzu a ɛbayɛ wɔahile kɛ Seetan ɛzonledolɛ ne le adalɛ a?
• “Fa ahonle mɔɔ di munli . . . la sonle [Nyamenle].”—1 Ek. 28:9.
• “Kɔkpula kɛ mekɛwu la, menrɛgyakyi me nɔhalɛlilɛ nu ɛlɛ!”—Dwobu 27:5.
24. Duzu ati a menli wu a?
• “Ɛhye ati, kɛ mɔɔ ɔlua sonla ko anwo zo ɛtane rale ewiade na ewule luale ɛtane nwo zo rale la, yɛɛ ewule dɛlɛle hanle menli kɔsɔɔti a, ɔluakɛ bɛ muala bɛyɛ ɛtane.”—Wlo. 5:12.
25. Tɛnlabelɛ boni a mowuamra wɔ nu a?
• “Anyewɔzoamra ze kɛ bɛbawu noko mowuamra ɛnze ɛhwee.”—Nol. 9:5.
26. Anyelazo boni a wɔ ɛkɛ maa mowuamra a?
• “Bɛbadwazo tenlenema nee bɛdabɛ mɔɔ bɛnle tenlenema la bɛavi ewule nu.”—Gyi. 24:15.
27. Menli nyɛ a bahɔ anwuma na bɛ nee Gyisɛse ali tumi a?
• “Nea! Boaneralɛ ne gyi Zayɔn Boka ne azo, na menli 144,000 ne mɔɔ bɛhɛlɛ ye duma nee ɔ Ze duma wɔ bɛ nwoma azo la boka ɔ nwo.”—Yek. 14:1.