TILE ABULANWIƆ NEE KO
Ɔlile Ɛzulolɛ Nee Adwenle Nu Keseeyɛlɛ Zo
1-3. Duzu ninyɛne a sisile kenle ko bie mɔɔ Pita nwunle ye a, na duzu a zile zɔhane nɔe ne a?
PITA bɔle mɔdenle hanle ɛlɛne ne wɔ nɔe ne. Asoo wienyi ne mɔɔ ɔnwunle ye wɔ aduduleɛ afoa nu la manle ɔdwenlenle kɛ aleɛ ɛlɛkye ɔ? Kɛmɔ ɛnee yeha ɛlɛne ne yehyɛ la ati ɛnee ɔ nwo nane ɛlɛyɛ ye nyane. Anwoma kpole ne mɔɔ ɛnee ɔlɛbɔ ɔ ti zo la eza manle Galeli Nyevile ne zɛkyele kpole. Azɛlɛkye ne bule bɔle ɛlɛne ne doɔdoale zo na ɔmanle Pita anwo loale. Ɛnee ɛyɛlɛ wɔ nu, noko ɔhɔle zo ɔhanle ɛlɛne ne ɔpɛle nyevile ne.
2 Pita nee ɔ gɔnwo mɔ gyakyile Gyisɛse wɔ ɛnwea zo lɔ ɛleka bie. Kenle ko zɔhane, bɛnwunle kɛ Gyisɛse ɛva kpanwo nee fɛlɛ ekyi bie ɛmaa menli apenle dɔɔnwo mɔɔ ɛhɔne ɛlɛku bɛ la ɛmaa bɛli bɛko ɛyi. Ɛhye ati menli ne hulole kɛ bɛsie Gyisɛse belemgbunli, noko yeangulo kɛ ɔkɛva ɔ nwo ɔkɛwula ewiade maanyɛlɛ nu. Ɛnee ɔkulo kɛ ɔkilehile ye ɛdoavolɛ ne mɔ amaa bɛanva bɛ nwo bɛanwula ewiade maanyɛlɛ nu. Gyisɛse manle menli ne hɔle na ɔmanle ye ɛdoavolɛma ne vale ɛlɛne lumuale ɔ nyunlu hɔle azule ne anzi lɔ na ɔ ngomekye ɔhɔyɛle nzɛlɛlɛ wɔ boka bie azo.—Mak. 6:35-45; bɛgenga Dwɔn 6:14-17.
3 Mɔɔ ɛdoavolɛma ne dule bɛ bo la, ɛnee siane ne mɔɔ asɛɛ ɛyɛ mumua la ɛlɛta bɛ nwo zo, noko kɛkala ɔlɛkɔ yeadɔ. Bɛbɔle mɔdenle bɛhɔle moa ekyii. Anwoma ne mɔɔ ɛnee ɔlɛtu kpole na ɔlɛyɛ dede nee azɛlɛkye ne mɔɔ ɛnee ɔlɛbu mgbole la manle ɔyɛle se kɛ bɛbali adwelie. Ɔbayɛ kɛ ɛhye manle Pita dwenledwenlenle ninyɛne nwo.
Ɛvolɛ nwiɔ anu, Pita zukoale ninyɛne dɔɔnwo vile Gyisɛse ɛkɛ, noko ɛnee dɔɔnwo wɔ ɛkɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ ɔsukoa a
4. Duzu ati a ɔwɔ kɛ yɛsukoa Pita neazo ne ɛ?
4 Nea kɛzi ɔbanyia ninyɛne dɔɔnwo yeadwenledwenle nwo a! Pita nwunle Gyisɛse mɔɔ vi Nazalɛte la, yebo ɛvolɛ nwiɔ. Ɛnee yezukoa ninyɛne dɔɔnwo noko dɔɔnwo wɔ ɛkɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ ɔsukoa a. Ɛhulolɛ mɔɔ ɔnyianle kɛ ɔbayɛ ɛhye—yeabɔ mɔdenle yeali ngyegyelɛ mɔɔ bie a le adwenle nu keseeyɛlɛ nee ɛzulolɛ zo la—manle ɔyɛle neazo kɛnlɛma mɔɔ ɔwɔ kɛ yɛsukoa a. Maa yɛnlea deɛmɔti ɔle zɔ la.
“Yɛnwu Mɛzaya Ne”!
5, 6. Duzu gyima a ɛnee Pita yɛ a?
5 Pita arɛle ɛnrɛvi kenle mɔɔ ɔyiale Gyisɛse la. Ɛnee ɔ diema Andelu ɛlumua ɛbɔ ye amaneɛ kɛ: “Yɛnwu Mɛzaya ne.” Zɔhane edwɛkɛ ne manle Pita ɛbɛlabɔlɛ bɔle ɔ bo hakyile. Ɔnrɛyɛ kɛ ye dɛba ne la ɛlɛ.—Dwɔn 1:41.
6 Ɛnee Pita de Kapɛnayɛm, sua bie mɔɔ wɔ tandane bie mɔɔ bɛfɛlɛ ye Galeli Nyevile sɔlɔ la. Ɛnee ɔ nee Andelu yɛɛ Zɛbɛdi amra mrenya, Gyemise nee Dwɔn, a bɔ nu kye fɛlɛ a. Ɛnee Pita nee ɔ ye, ye ase, nee ɔ diema Andelu a de a. Amaa yeanlea ye abusua ne kɛ fɛlɛkyevolɛ la, ɛnee ɔhyia kɛ ɔfa nrɛlɛbɛ, nee anwosesebɛ ɔyɛ gyima ɛsesebɛ. Yɛbahola yɛapɛ gyima ɛsesebɛ mɔɔ ɔyɛle ye mekɛ dɔɔnwo wɔ nɔɔzo la anwo nvoninli—mrenya mɔɔ bɛwɔ ɛlɛne nwiɔ anu la to avonle, bɛtwehwe na bɛyeye fɛlɛ mɔɔ bɛbanyia la. Eza yɛbahola yɛapɛ gyima ɛsesebɛ mɔɔ bɛyɛ wɔ mekɛ mɔɔ bɛlɛkpa fɛlɛ ne anu na bɛadɔne ye la anwo nvoninli. Akee bɛnrinzi avonle ne anu na bɛsa.
7. Gyisɛse anwo edwɛkɛ boni a Pita dele a, na duzu ati a ɛnee edwɛkɛ ɛhye yɛ anyelielɛ a?
7 Baebolo ne ka kile yɛ kɛ, ɛnee Andelu le Dwɔn Sɔnevolɛ ne ɛdoavolɛ. Pita diele Dwɔn nrɛlaleɛ ne mɔɔ ɔ diema ne hanle hilele ye la kpalɛ na ɔ nye liele. Kenle ko, Andelu dele kɛ Dwɔn ɛlɛka ye wɔ Gyisɛse mɔɔ vi Nazalɛte la anwo kɛ: “Bɛnlea, Nyamenle Boaneralɛ ne ɛne!” Ndɛndɛ ne ala Andelu rayɛle Gyisɛse ɛdoavolɛ na ɔhɔhanle anyelielɛ edwɛkɛ ɛhye ɔhilele Pita: Mɛzaya ne ɛra! (Dwɔn 1:35-40) Wɔ Yidɛn atuadelɛ ne anzi kɛyɛ ɛvolɛ 4,000 mɔɔ ɛnee ɛze ɛhɔ la, Gyihova Nyamenle bɔle ɛwɔkɛ kɛ sonla titile bie bara amaa alesama anyia anyelazo. (Mɔl. 3:15) Andelu yiale Dievolɛ ɛhye, Mɛzaya mumua ne! Pita noko yɛle ye ndɛ hɔyiale Gyisɛse.
8. Duzu a duma ne mɔɔ Gyisɛse vale donle Pita la abo kile a, na duzu ati a menli dɔɔnwo su zɔhane duma ne anwo kpolera a?
8 Bakpula zɔhane mekɛ ne, ɛnee Pita duma a le Saemɔn. Noko Gyisɛse nleanle ye koonwu na ɔzele ye kɛ: “Wɔmɔ a ɛle Saemɔn, mɔɔ le Dwɔn ara ne. Bɛbavɛlɛ wɔ Sifase. (‘Sifase’ yemɔ ala a le ‘Pita’).” (Dwɔn 1:42) “Sifase” le duma mɔɔ kile “bolɛ” anzɛɛ “bodane.” Ɛnee Gyisɛse edwɛkɛ ne le ngapezo. Ɔnwunle kɛ Pita barayɛ kɛ bodane mɔɔ ɔgyi ye kpundii na ɔbanyia Kelaese ɛdoavolɛma ne anwo zo tumi kpole. Asoo zɔhane a Pita dwenlenle a? Kyɛkyɛ. Menli mɔɔ kenga Edwɛkpa ne ɛnɛ bɔbɔ la ɛnlie ɛnli kɛ ɛnee Pita diedi ne yɛ se kɛ bodane la. Bie mɔ ka kɛ Pita subane mɔɔ bɛla ye ali wɔ Baebolo ne anu la kile kɛ ɛnee ɔngola ɔngyinla kpundii mɔɔ bɛkola bɛfa bɛ nwo bɛto ɔ nwo zo a.
9. Duzu a Gyihova nee ɔ Ra ne nea wɔ yɛ nwo a, na duzu ati ɔ, asoo ɔwɔ kɛ yɛdie mɔɔ bɛnwu ye wɔ yɛ nwo la yɛto nu?
9 Ɛnee nvonleɛ wɔ Pita anwo, na Gyisɛse nwunle ɔ muala. Noko kɛmɔ Gyisɛse le kɛ ɔ Ze Gyihova la ati, ɛnee ɔnea debie kpalɛ mɔɔ wɔ sonla nu la. Gyisɛse nwunle kɛ Pita lɛ subane kpalɛ na ɛnee ɔkulo kɛ ɔboa ye ɔmaa ɔda zɛhae subane ne ali wɔ adenle kpalɛ zo. Ɛnɛ noko, Gyihova nee ɔ Ra ne nea ninyɛne mgbalɛ mɔɔ wɔ yɛ nu la. Wɔannea a ɔbayɛ se yeamaa yɛ kɛ yɛbanwu kɛ ninyɛne mgbalɛ dɔɔnwo wɔ yɛ nu mɔɔ bɛbahola bɛanwu ye a. Noko akee, ɔwɔ kɛ yɛnyia anwodozo wɔ Gyihova nee Gyisɛse anu na yɛtu yɛ nwo yɛmaa bɔkɔɔ kɛ bɛtete yɛ na bɛnwo yɛ kɛmɔ bɛyɛle Pita la.—Bɛgenga 1 Dwɔn 3:19, 20.
“Mmasulo”
10. Duzu a Pita nwunle ye a, na duzu a ɔziale kɛ ɔkayɛ a?
10 Ɔbayɛ kɛ Pita doale Gyisɛse wɔ ye edwɛkɛhanlɛ gyima ne foa bie anu. Bie a ɔnwunle Gyisɛse nwanwane gyima mɔɔ ɔlumua ɔyɛle la, ɔhakyile nzule nwanye wɔ ɛkponledolɛ bie abo wɔ Keena. Mɔɔ hyia la, ɔdele Gyisɛse nwanwane nee anyelazo edwɛkɛ ne mɔɔ fane Nyamenle Belemgbunlililɛ ne anwo la. Ɔnva nwo ɛhye mɔ amuala, ɔziale ɔ nzi ɔhɔdoale ye fɛlɛhyelɛ gyima ne azo. Siane bie mɔ anzi, Pita nee Gyisɛse yiale bieko—mekɛ ɛhye anu, ɔvɛlɛle Pita ɔmanle ɔvale ye ngoane mekɛ muala ɔ nee ye bɔle edwɛkpa ne nolo.
11, 12. (a) Duzu gyima a Pita yɛle wɔ nɔe ne a? (b) Gyisɛse ɛlɛkilehile la, kpuyia boni mɔ a Pita dwenlenle nwo a?
11 Ɛnee gyima mɔɔ Pita yɛle ye nɔe ne la ɛmaa ɔ sa nu ɛdo. Ɛnee fɛlɛkyevoma ne mɔ ɛdo bɛ avonle ne fane dɔɔnwo na bɛhwe mɔɔ bɛanyia fɛlɛ a. Pita vale ye nrɛlɛbɛ mɔɔ ɔze ye wɔ fɛlɛhyelɛ nwo nee ye nwunu muala kɛ ɔfa yeakpondɛ ɛleka mɔɔ fɛlɛ ne mɔ ɛlɛdidi wɔ azule ne abo la. Noko akee, ɔdwu mekɛ ne bie a, Pita nee fɛlɛhyelɛma ne akunlu a anrɛɛ bɛkola bɛnwu ɛleka mɔɔ fɛlɛ ne mɔ ɛboa bɛ nloa wɔ azule kisii ne abo la anzɛɛ bɛkola bɛka fɛlɛ ne mɔ bɛkɔ bɛ avonle ne anu. Nɔhalɛ nu, zɔhane nzuzulɛ ne mɔ manle ɔ nwo bubule ye kpalɛ. Pita ɛngye fɛlɛ ɛnlielie ɔ nye ala; saa yeangye fɛlɛ a menli ɛnrɛli aleɛ. Noko, awieleɛ kolaa ne, ɔdole avonle ne mɔɔ yeangye fɛlɛ a. Ɛnee ɔwɔ kɛ ɔnrinzi ye avonle ne anu. Gyisɛse rale ɔ nwo ɛkɛ ne la, ɛnee ɔ nye ɛbolo ɔlɛnrinzi ye avonle ne anu.
Pita anye liele kɛ ɔbadie Gyisɛse edwɛkɛ ne mɔɔ fane Nyamenle Belemgbunlililɛ ne anwo la mekɛ biala
12 Menli dɔɔnwo bɔle Gyisɛse yiale na bɛdiele ye. Kɛmɔ bɛhyelele Gyisɛse anwo zo la ati, ɔvole Pita ɛlɛne ne anu na ɔzele ye kɛ ɔzuhu ye ɔhɔ azukunlu ekyii. Gyisɛse nwunle kɛ menli ne te ɔ ne wɔ azule ne azo la, ɔbɔle ɔ bo ɔhilehilele bɛ. Pita diele edwɛkɛ ne kpalɛ kɛmɔ menli mɔɔ wɔ ɛnwea ne azo yɛle la. Ɔ nye liele kɛ ɔbadie Gyisɛse edwɛkɛ ne mɔɔ fane Nyamenle Belemgbunlililɛ ne anwo la mekɛ biala. Nea adenle mɔɔ ɔnyianle kɛ ɔbaboa Kelaese ne yeamaa yeakponde anyelazo nwo edwɛkɛ ɛhye wɔ azɛlɛ ne azo amuala a! Asoo ɔbahola yeaboa Kelaese? Kɛzi Pita banlea ye abusua ne ɛ? Bie a Pita dwenlenle mekɛ tendenle ne mɔɔ ɔlile wɔ nɔe ne mɔɔ yeangye fɛlɛ la anwo.—Luku 5:1-3.
13, 14. Nwanwane debie boni a Gyisɛse yɛle manle Pita a, na duzu a Pita yɛle a?
13 Gyisɛse wiele tendɛ la, ɔzele Pita kɛ: “Ɛ nee ɛ sa zo ne mɔ bɛdu bɛ ɛlɛne ne bɛhɔ buma ne anu na bɛdo avonle ne bɛhye fɛlɛ.” Pita adwenle nu yɛle ye kesee. Ɔbuale ye kɛ: “Kilehilevolɛ, sumunli nɔe, yɛyɛ gyima dedee, noko yɛangye fɛlɛ. Na kɛmɔ ɛdawɔ wɔha la, yɛbahɔ yɛahɔdo avonle ne.” Ɛnee Pita nrinzinle avonle ne anu la ɛtɛkyɛle. Pita edwɛkɛ ne mɔɔ ɔhanle la kile kɛ ɛnee ɔngulo kɛ ɔto avonle ne bieko, titile wɔ mekɛ ɛhye mɔɔ fɛlɛ ne mɔ ɛngɔ adidi la! Noko ɔkponlenle zolɛ, bie a ɔvɛlɛle ɔ gɔnwo mɔ mɔɔ bɛwɔ ɛlɛne gyɛne nu la kɛ bɛli bɛ nzi.—Luku 5:4, 5.
14 Pita bɔle ɔ bo kɛ ɔtwe avonle ne la, ɔnwunle kɛ yeyɛ ɛlomboɛ kpalɛ. Adwenle nu keseeyɛlɛ manle ɔhwenle avonle ne ɛsesebɛ, na ɔnwunle kɛ fɛlɛ dɔɔnwo kpalɛ wɔ nu! Ndɛndɛ ne ala, ɔdole ɔ sa ɔvɛlɛle mrenya mɔɔ wɔ ɛlɛne ɛhendeɛ ne anu la kɛ bɛraboa bɛ. Bɛrale la, bɛnwunle kɛ ɛlɛne ko ɛnrɛhola fɛlɛ ne amuala fa. Bɛvale fɛlɛ ne bɛguale ɛlɛne nwiɔ ne anu, noko bɛyiyile tetɛkɛɛ na bɛbɔle ɔ bo kɛ bɛnoma. Ɔzinle Pita anwo kpole kpalɛ. Ɔlumuale ɔnwunle Kelaese tumi mɔɔ ɔvale ɔyɛle gyima la, noko mɔɔ ɔnwunle ye wɔ mekɛ ɛhye anu la boale ye nee ye abusua ne. Nrenya ɛhye kola maa fɛlɛ ne mɔ bɔbɔ wolo avonle nu! Ɛzulolɛ hanle Pita. Ɔhotole Gyisɛse anyunlu ɛkɛ ne na ɔzele ye kɛ: “Awulae, twe ɛ nwo fi me nwo kɔ. Mele ɛtanevolɛ!” Kɛzi ɔbahola yeafɛta kɛ ɔ nee Ahenle mɔɔ lɛ adenle ɔfa tumi mɔɔ vi Nyamenle ɛkɛ ɔdi gyima la balua ɛ?—Bɛgenga Luku 5:6-9.
‘AwuIae, mele ɛtanevolɛ’
15. Kɛzi Gyisɛse manle Pita nwunle kɛ ye adwenle nu keseeyɛlɛ nee ye ɛzulolɛ ne ɛngyi kpɔkɛ zo ɛ?
15 Gyisɛse hanle kɛ: “Mmasulo, ɔvi ɛnɛ mɔɔ kɔ la ɛbahye menli wɔamaa Nyamenle.” (Luku 5:10, 11) Ɔnle kɛ ɛhye maa ye adwenle nu yɛ ye kesee anzɛɛ ɔsulo. Pita adwenle nu mɔɔ ɔyɛle ye kesee wɔ fɛlɛhyelɛ nwo la ɛngyi kpɔkɛ zo; ɛzulolɛ mɔɔ hanle ye wɔ ɔdaye mumua ne ye nvonleɛ nwo nee nganeɛ mɔɔ ɔdele kɛ ɔnfɛta la anwo ɛngyia. Ɛnee Gyisɛse lɛ gyima dɔɔnwo yɛ, ɛzonlenlɛ gyima mɔɔ bahakyi alesama ɛbɛlabɔlɛ kenlebie la. Ɔzonlenle Nyamenle mɔɔ ‘fa ɛtane kyɛ’ la. (Aye. 55:7) Gyihova bali Pita nwonane nu nee sunsum nu ngyianlɛ nwo gyima yeamaa ye.—Mat. 6:33.
16. Kɛzi Pita, Gyemise nee Dwɔn liele Gyisɛse ɛsalɛdolɛ ne azo ɛ, na duzu ati a kpɔkɛ mɔɔ bɛzile la le kpalɛ ɛ?
16 Pita yɛle ye ndɛ diele Gyisɛse kɛmɔ Gyemise nee Dwɔn yɛle la. “Bɛhwenle bɛ nlɛne ne mɔ aze, bɛgyakyile debie biala ɛkɛ, na bɛdoale Gyisɛse.” (Luku 5:11) Pita nyianle Gyisɛse nee Ahenle ne mɔɔ zoanle ye la anu diedi. Ɔzile kpɔkɛ kpalɛ. Keleseɛnema mɔɔ bɛwɔ ɛkɛ ɛnɛ mɔɔ bɛdi adwenle nu keseeyɛlɛ nee ɛzulolɛ zo amaa bɛazonle Nyamenle la noko da diedi ali. Gyihova ɛmbu ɔ nye ɛngua menli mɔɔ fa bɛ rɛle wula ye nu la anwo zo.—Edw. 22:4, 5.
“Duzu Ati A Ɛ Ti Anu Yɛle Wɔ Kesee Ɛ?”
17. Duzu a Pita dwenledwenlenle nwolɛ wɔ ɛvolɛ nwiɔ ne mɔɔ ɔyiale Gyisɛse la anu a?
17 Pita yiale Gyisɛse kɛyɛ ɛvolɛ nwiɔ anzi la, ɔhanle ɛlɛne nɔɔzo wɔ Galeli Nyevile ne azo wɔ mekɛ mɔɔ ɛnee anwoma ɛlɛtu kpole, kɛmɔ yɛhanle ye wɔ tile ɛhye mɔlebɛbo la. Nɔhalɛ nu, yɛnrɛhola yɛnrɛnwu mɔɔ ɛnee ɔlɛdwenledwenle nwolɛ la. Ɛnee ɔlɛdwenledwenle ninyɛne dɔɔnwo anwo! Ɛnee Gyisɛse ɛyɛ Pita ase ne ayile. Ɛnee yemaa ye Boka Zo Ɛdendɛlɛ ne yewie. Bieko, ɔluale ye edwɛkɛhanlɛ ne nee ye nwanwane ninyɛne ne azo ɔhilele kɛ ɔle Ahenle mɔɔ Gyihova ɛkpa ye la, Mɛzaya ne. Siane dɔɔnwo guale nu la, Pita holale lile nvonleɛ mɔɔ bie a le adwenle nu keseeyɛlɛ nee ɛzulolɛ la azo ekyi. Ɛnee Gyisɛse ɛkpa Pita kɛ ɛzoanvolɛ 12 ne anu ko! Noko akee, ɛnee Pita ɛtɛkolale ɛtɛyele ɛzulolɛ nee adwenle nu keseeyɛlɛ ɛtɛfile ɛkɛ kɛmɔ yɛbanwu ye nzinlii la.
18, 19. (a) Ka mɔɔ Pita nwunle ye wɔ Galeli Nyevile ne anye la anwo edwɛkɛ. (b) Duzu a Gyisɛse manle Pita adenle kɛ ɔyɛ a?
18 Ɔdwule akɔlɛmɔleɛ, bie a kɛyɛ dɔne nsa kɔdwu sɛnzɛduduleɛ la, Pita gyakyile ɛlɛne ne ɛhanlɛ na ɔdenrɛle ɔ nwo. Ɔnwunle kɛ debie lua azɛlɛkye ne anu ɛlɛba! Asoo siane ne mɔɔ ɛda ɛgua azɛlɛkye ne azo la ɔ? Kyɛkyɛ, ɛnee ɔgyi ye senze. Sonla ɔ! Ɛhɛe, sonla ɔ, na ɛnee ɔlɛtia nyevile ne anye! Ɔlɛbikye bɛ la, ɛnee ɔzɔho kɛ ɔpɛ nuhua wɔ bɛ nwo ɛkɛ. Ɛzulolɛ hanle ɛdoavolɛ ne mɔ na bɛdwenlenle kɛ sunsum bie ɔ. Ahenle hanle kɛ: “Bɛmmasulo, bɛha bɛ ahonle bɛdo azule nu na medame ɔ.” Gyisɛse ɔ!—Mat. 14:25-28.
19 Pita buale kɛ: “Awulae, saa ɛdawɔ amgba a, ɛnee maa adenle maa medame mendia azule ye anye membɛla ɛ nwo ɛkɛ.” Ɔlumuale ɔlale akɛnrasesebɛ ali. Kɛmɔ Pita anye liele nwanwane deɛ ɛhye anwo la ati, ɛnee ɔlɛkpondɛ debie bieko mɔɔ bamaa ye diedi ne anu amia la. Ɛnee ɔkulo kɛ ɔdaye noko ɔyɛ bie. Gyisɛse hanle kɛ Pita ɛrɛla. Ɔvole ɛlɛne ne foa ko na ɔdwule nyevile ne anye. Nea kɛzi Pita dele nganeɛ wɔ mekɛ mɔɔ ɔnwunle kɛ ɔgyi debie ketekete zo wɔ azule ne anye la. Ɔbɔle ɔ bo kɛ ɔtia yeahɔ Gyisɛse anwo ɛkɛ la, ɔzinle ɔ nwo. Noko akee, ɔdele nganeɛ fofolɛ bie.—Bɛgenga Mateyu 14:29.
“Na mɔɔ ɔnwunle kɛ anwoma ne anloa yɛ se la, ye ahonle dule”
20. (a) Kɛzi Pita manle ninyɛne hwehwenle ye adwenle ɛ, na duzu a vile nu rale a? (b) Ɛzukoalɛdeɛ boni a Gyisɛse manle Pita nwunle ye a?
20 Ɛnee ɔwɔ kɛ Pita fa ye adwenle sie Gyisɛse anwo zo. Ɛnee Gyisɛse ɛlɛfa Gyihova tumi aboa Pita amaa yeahola yeadia nyevile ne anye. Gyisɛse yɛle ye zɔ ɔlua diedi mɔɔ Pita nyianle wɔ ye nu la ati. Noko debie hwehwenle ye adwenle. Yɛkenga kɛ: “Na mɔɔ ɔnwunle kɛ anwoma ne anloa yɛ se la, ye ahonle dule.” Pita bɔle ɔ bo kɛ ɔnea azɛlɛkye ne mɔɔ ɛnee ɛlɛbɔ ɛlɛne ne, na ɔlɛfuandi awube ne anwomanyunlu la, ye ahonle dule. Ɔbayɛ kɛ ɔdwenlenle kɛ ɔbanloma. Mekɛ mɔɔ ye ahonle dule la, ye diedi ne hanle aze. Nrenya ne mɔɔ bɛfɛlɛ ye Bodane ɔlua ye mɔdenlebɔlɛ ti la bɔle ɔ bo kɛ ɔnoma kɛ bolɛ ɔlua ye diedi mɔɔ le ekyi la ati. Ɛnee Pita ze azule weɛ kpalɛ, noko yeanva ɔ nwo yeando yemɔ azo wɔ mekɛ ɛhye anu. Ɔdeanle nu kɛ: “Awulae, die me!” Gyisɛse zɔle ɔ sa na ɔhwenle ye. Bɛwɔ azule ne anye la, Gyisɛse manle Pita nwunle edwɛkɛ ɛhye mɔɔ hyia la: “O nrenyakpa, wɔ diedi le ekyi! Duzu ati a ɛ ti anu yɛle wɔ kesee ɛ?”—Mat. 14:30, 31.
21. Duzu ati a bɛ ti anu keseeyɛlɛ ɛnle kpalɛ ɛ, na kɛzi yɛbahola yɛaho yɛatia ɛ?
21 “Ɛ ti anu yɛle wɔ kesee”—nea kɛzi ɛdendɛfoa ɛhye fɛta a! Bɛ ti anu keseeyɛlɛ kola sɛkye ninyɛne dɔɔnwo. Saa yɛfa yɛ adwenle yɛsie zo a, ɔbamaa yɛ diedi aha aze. Ɔwɔ kɛ yɛkomo bɛ ti anu keseeyɛlɛ zo! Adenle boni azo? Ɔlua ninyɛne mgbalɛ mɔɔ yɛbava yɛ adwenle yɛazie zo la azo. Saa yɛfa yɛ adwenle yɛsie ninyɛne mɔɔ ka yɛ ɛzulolɛ, mɔɔ maa yɛ sa nu to, mɔɔ twehwe yɛ adwenle fi Gyihova nee ɔ Ra ne anwo zo la azo a, ɛnee yɛlɛmaa yɛ ti anu keseeyɛlɛ ne anyi. Saa yɛfa yɛ adwenle yɛsie Gyihova nee ɔ Ra ne anwo zo, mɔɔ bɛyɛ, mɔɔ bɛlɛyɛ, nee mɔɔ bɛbayɛ bɛamaa menli mɔɔ bɛkulo bɛ la azo a, yɛbahola yɛaye bɛ ti anu keseeyɛlɛ yɛavi ɛkɛ.
22. Duzu ati a ɔhyia kɛ yɛsukoa Pita diedi ne ɛ?
22 Mɔɔ Pita nee Gyisɛse ɛlɛkɔ ɛlɛne ne anu la, ɔnwunle kɛ anwoma ne ɛgua fɛɛnye. Galeli Nyevile ne yɛle diinyi. Pita nee ɔ gɔnwo mɔ ɛdoavolɛ ne mɔ hanle kɛ, “Nɔhalɛ, wɔmɔ a ɛle Nyamenle Ara ne!” (Mat. 14:33) Mɔɔ maanle nu ɛlɛtete la, bie a Pita anye liele kpole. Ɔnwunle kɛ ɔnle kɛ ɔmaa ɛzulolɛ maa ɔ ti anu yɛ ye kesee. Ɔle nɔhalɛ kɛ ɛnee ɔwɔ kɛ ɔyɛ nzenzaleɛ dɔɔnwo kolaa na yearayɛ Keleseɛnenli mɔɔ le kɛ bodane mɔɔ Gyisɛse hanle nwolɛ edwɛkɛ la. Noko ɔbɔle kpɔkɛ kɛ ɔbabɔ mɔdenle na yeanyi. Asoo wɔbɔ kpɔkɛ zɔhane? Ɛbanwu kɛ yɛsukoa Pita diedi nwo neazo ne a ɔbaboa yɛ.