Ɛzinzalɛ Arane YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Ɛzinzalɛ Arane
YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Nzema
@
  • ɛ
  • ɔ
  • Ɛ
  • Ɔ
  • BAEBOLO
  • MBULUKU
  • DEBIEZUKOALƐ
  • ol foa 5 m. 15-18
  • Ngonyia, Sili, Nee Ayɛne Nwo Nɔhalɛ Ne

Vidio biala ɛnle foa ɛhye

Mmafa ɛya vidio ne angola ambuke

  • Ngonyia, Sili, Nee Ayɛne Nwo Nɔhalɛ Ne
  • Adenle ne Mɔɔ Kɔ Dahuu Ngoane nu La—Asoo Wɔnwu Ye?
  • Edwɛkɛtile Ngyikyi
  • Edwɛkɛ Mɔɔ Nee Ye Le Ko
  • Adalɛ Nee Mɛlɛbɛla
  • Ngonyia Nee Ayɛne Ɛbɛla Ɛnle Kpalɛ
    Ɛbahola Wɔayɛ Nyamenle Agɔnwo!
  • Sonle Gyihova, Mmasonle Seetan
    Mɔwuamra Sunsum—Asoo Bɛkola Bɛboa Wɔ Anzɛɛ Bɛgyegye Wɔ? Asoo Amgba Bɛwɔ Ɛkɛ?
  • Maa Gyihova Ɛboa Wɔ Na Ko Tia Sunsum Ɛtane Ne Mɔ
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo (Debiezukoalɛ Ɛdeɛ)—2019
  • Bɛzinza—Seetan Kpondɛ Kɛ Ɔkye Bɛ Ɔdi!
    Ɛzinzalɛ Arane Ɔbɔ Gyihova Belemgbunlililɛ Nolo—2015
Adenle ne Mɔɔ Kɔ Dahuu Ngoane nu La—Asoo Wɔnwu Ye?
ol foa 5 m. 15-18

FOA 5

Ngonyia, Sili, Nee Ayɛne Nwo Nɔhalɛ Ne

Nrenyia bie ɛhɔ kɔmenle bie ɛkɛ

1. Kɛzi ngonyia, sili, nee ayɛne nu diedi ɛdɛlɛ ɛ?

BULUKU bie mɔɔ bɛfɛlɛ ye African Traditional Religion la, kile kɛ, “wɔ Abibile Maanle nu, ɔngyia kɛ awie kɛbiza kɛ ayɛne wɔ ɛkɛ anzɛɛ ayɛne ɛnle ɛkɛ,” na ɔka ɔtoa zo kɛ “Bibinli biala ze ye wienyi kɛ ayɛne wɔ ɛkɛ.” Bɛdabɛ mɔɔ bɛze nwoma nee mɔɔ ɛnze nwoma la amuala die ngonyiayelɛ, silihyelɛ nee ayɛne to nu. Ngɛnlamo nee Kilisienemaanle adekilevolɛma noko die di.

2. Kɛ mɔɔ menli dɔɔnwo die di la, nienwu a ngonyiayelɛ tumi vi a?

2 Kɛ mɔɔ Abibile Maanle nu amra dɔɔnwo die di la, sunsum nu tumi bie mɔɔ ɛnyelɛ ɛnnwu ye la wɔ ɛkɛ. Nyamenle lɛ zolɛ tumi. Sunsum ne mɔ nee yɛ nenyia mɔ mɔɔ ɛwu la kola fa di gyima. Menli bie mɔ noko ze kɛ bɛsi bɛnyia ye na bɛfa bɛdi gyima, wɔ adenle kpalɛ zo (ayile mɔɔ bɛfa bɛsinza bɛ nwo) anzɛɛ adenle ɛtane zo (ayidane).

3. Ayidane a le duzu, na boni a menli die di kɛ ɔkola ɔyɛ a?

3 Bɛfa ayidane, anzɛɛ silihyelɛ bɛdi gyima bɛtia agbɔvolɛ. Bɛdie bɛdi kɛ bɛdabɛ mɔɔ bɛfa bɛdi gyima la lɛ tumi soa aadɔlɛ, nloma, ngɛkɛba, nee nane nane mɔɔ ɛha la maa bɛkɔ menli nwo zo. Menli dɔɔnwo die di kɛ ayidane a fa konle, mota, anwodolɛ, nee ewule bɔbɔ ba a.

4. Duzu a menli dɔɔnwo die to nu wɔ nyɛne nwo a, na boni a menli bie mɔ mɔɔ ɛnee lɛ ayɛne la ɛha a?

4 Mɔɔ asɛɛ nee ɛhye le ko la a le ayɛne. Bɛka kɛ nyɛne tu nɔɔzo gyakyi bɛ sonlabaka ne mɔ ɛkɛ, na bɛkɔyia bɛ gɔnwo mɔ nyɛne anzɛɛ bɛdi menli mɔɔ bɛkɛhye bɛ la nane ayɛne nu. Kɛ mɔɔ nyɛne ne mɔ tu a bɛ sonlabaka ne mɔ kɔ zo da bɛ ɛkpa ne mɔ azo la ati, menli mɔɔ ɛnee bɛle nyɛne na bɛgyakyi la a ka edwɛkɛ ɛhye mɔ a. Kɛ neazo la, Abibile Maanle nu magazine bie ka edwɛkɛ mɔɔ menli mɔɔ ɛnee le nyɛne (ye titili ngakula) la hanle la kɛ: “Memaanle ahale yiale nuhua na mengunle menli 150.” “Menlonle ngakula nnu mogya mengunle bɛ.” “Mengunle mrenyia nsa mɔɔ nee me dɛnlanle na amozii bɛgyakyile me la.”

5. Ayile mɔɔ bɛfa bɛsinza bɛ nwo la a le duzu, na kɛzi bɛyɛ ye ɛ?

5 Bɛkile kɛ ayile mɔɔ bɛfa bɛsinza bɛ nwo la bɔ bɛ nwo bane fi munzule nu. Bɛdabɛ mɔɔ bɛtu ayile bɛsinza bɛ nwo la wula ayile ngɛba anzɛɛ kye file. Bɛno anzɛɛ bɛbia nyile mɔɔ bɔ bɛ nwo bane la. Bɛfa nyile mɔɔ bɛdie bɛdi kɛ ɔbɔ bɛ nwo bane la bɛsie bɛ aako ne mɔ anu. Bɛfa bɛ rɛle bɛwula banzɛlɛ mɔɔ bɛva Koran anzɛɛ Baebolo nu edwɛkɛ bɛyɛ la anu.

Adalɛ Nee Mɛlɛbɛla

6. Duzu a Seetan nee ye sunsum ɛtane ne mɔ ɛyɛ ye dɛba ne a, na kɛ ɔwɔ kɛzi yɛbu bɛ tumi ne ɛ?

6 Ɔle nɔhalɛ kɛ Seetan nee ye sunsum ɛtane ne mɔ le alesama agbɔvolɛ mɔɔ ati yɛ se a. Bɛlɛ tumi mɔɔ kola nyia menli adwenle nee bɛ ɛbɛlabɔlɛ zo tumi, na dɛba ne, bɛwolole menli nee nane nane nu. (Mateyu 12:43-45) Mekɛ mɔɔ ɔnle kɛ yɛbu bɛ tumi ne kɛ ɔnle bie la, eza ɔnle kɛ yɛbu ye kɛ ɔle kpole somaa.

7. Duzu a Seetan kulo kɛ yɛdie yɛdi a, na kɛzi bɛyɛ ɛhye anwo ndonwo ɛ?

7 Seetan le mɛlɛbɛla sonla mɔɔ ɛbe a. Ɔbɛlɛbɛla menli ɔmaa bɛdwenle kɛ ɔlɛ tumi dɔɔnwo ɔtɛla mɔɔ ɔdaye mumua ne ɔlɛ la. Kɛ neazo la: Wɔ kenle nsa ye konle mɔɔ zile Abibile Maanle ko anu la anu, sogyama vale mbulalɛ mɔɔ yɛ dede kpalɛ la hanle bɛ agbɔvolɛ ɛzulolɛ. Kolaa na bɛahɔholo bɛ nwo zo la, bɛbɔ etu nee mbulalɛ ɛzunlɛ mɔɔ bɛhye bɛgua nyɛma zo la bɛmaa ɔdielie. Ɛnee bɛkpondɛ kɛ bɛ agbɔvolɛ ne mɔ dwenle kɛ ɛlɔnema mɔɔ lɛ akodeɛ dɔɔnwo mɔɔ anloa yɛ se la a ɛlɛbaholo bɛ nwo zo a. Wɔ adenle ko ne ala azo, Seetan kpondɛ kɛ menli nwu ye kɛ ye tumi ne le kpole. Ye bodane a le kɛ ɔkɛnwunlonwunla menli ɔkɛmaa bɛkɛyɛ ye ɛhulolɛdeɛ na tɛ Gyihova ɛhulolɛdeɛ. Akee maa yɛzuzu adalɛ nsa mɔɔ Seetan kpondɛ kɛ menli die di la anwo.

8. Adalɛ ko boni a Seetan si ye adua a?

8 Adalɛ ko mɔɔ Seetan si ye adua la a le ɛhye: Debie ɛtane biala ɛnzi mgbane; debie ɛtane biala mɔɔ tɛ awie a maanle ɔzile la ɛnee tumi mɔɔ ɛnyelɛ ɛnnwu ye la a maanle ɔzile a. Kɛ neazo la, fa ye kɛ ebunlu ɛhu kakula bie. Ɔbahola yeara ye kɛ ɔ nli ze kɛ ebunlu le ewule mɔɔ nretenrete a fa ba a. Noko eza ɔbadwenle kɛ awie a vale ye ayɛne zoanle nretenrete ne maanle ɔnlonle ɔ ra ne a.

Awie mɔɔ ɛlɛsu ɛnriandilɛ la ɛdɔ aze

Ɔdwu mekɛ ne bie a, esiane si ala

9. Kɛ Baebolo ne si kile kɛ tɛ ngyegyelɛ ne amuala a vi Seetan a?

9 Ɔwɔ nuhua kɛ Seetan lɛ tumi kola maa ngyegyelɛ ba ɛdeɛ, noko ɔndenrɛ kɛ yɛkɛlie yɛkɛli kɛ yemɔ a maa ngyegyelɛ biala ba a. Baebolo ne ka kɛ: ‘Tɛ menli mɔɔ anwo yɛ ndɛ la a dahuu di konim wɔ ɛnriandilɛ nu a, yɛɛ tɛ anwosesebɛma angome a dahuu di konim wɔ konle nu a. Tɛ nrɛlɛbɛvolɛma angome a dahuu asa kɔ bɛ nloa a, tɛ sonla mɔɔ lɛ adwenle la angome a nyia ɔ nwo a, yɛɛ tɛ bɛdabɛ mɔɔ bɛze debie yɛ kpalɛ la angome a nyia gyinlabelɛ kpole a. Ɔluakɛ esiane to bɛ muala.’ (Nolobɔvo ne 9:11) Ɔbahola yeara ye kɛ awie mɔɔ anwo yɛ ndɛ wɔ ɛnriandilɛ nu la ɛnrɛli konim. “Esiane” bahola amaa yeaho yeadɔ. Ɔ gyakɛ kola kpula na ɔtɔ aze anzɛɛ ɔ nwo kola to ye anzɛɛ ye ndinli kola twe. Ɛhye mɔ kola to awie biala. Ɔngile kɛ bɛvi Seetan anzɛɛ nyɛne; bɛsi ala.

10. Boni a bɛha ye wɔ nyɛne nwo a, na kɛzi yɛnwu kɛ ɛhye ɛnle nɔhalɛ ɛ?

10 Adalɛ mɔɔ tɔ zo nwiɔ mɔɔ Seetan si ye adua la a le ɛhye: Nyɛne tu nɔɔzo gyakyi bɛ sonlabaka ne mɔ ɛkɛ bɛkɔyia bɛ gɔnwo mɔ nyɛne anzɛɛ bɛtwe menli mɔɔ bɛhye bɛ la mogya anzɛɛ bɛdi bɛ nane. Akee biza ɛ nwo kɛ: ‘Saa nyɛne kola zɔ yɛ a, ɛnee duzu a amgba fi bɛ sonlabaka ne anu a?’ Kɛ mɔɔ yɛnwu ye la, ɛkɛla ne a le sonla ne, ɔnle debie bie mɔɔ fi sonlabaka ne anu kɔ a. Yeanga ye zɔ, sunsum ne a le ngoane tumi ne mɔɔ maa sonla ne anwosesebɛ noko saa ɔfi sonla ne nu a ɔngola ɔnyɛ debie biala.

Raalɛ bie ɛlafe

Nyɛne ɛngola ɛngyakyi bɛ sonlabaka ne mɔ ɛkɛ

11. Kɛzi yɛkola yɛnwu ye kɛ nyɛne ɛngyakyi bɛ sonlabaka ne mɔ ɛkɛ ne a, na asoo ɛdie ɛhye ɛdi?

11 Ɛkɛla ne anzɛɛ sunsum ne ɛngola ɛnvi sonlabaka ne anu ɛnyɛ debie kpalɛ anzɛɛ ɛtane biala. Ɛhye ati, nyɛne ɛngola ɛngyakyi bɛ sonlabaka ne ɛkɛ. Ɔnle nɔhalɛ kɛ bɛyɛ ninyɛne mɔɔ bɛka anzɛɛ bɛdwenle kɛ bɛyɛ la.

12. Kɛzi Seetan maa menli die di kɛ bɛyɛ ninyɛne mɔɔ bɛtɛyɛle la ɛ?

12 Kɛzi yɛbahilehile ninyɛne mɔɔ menli mɔɔ ɛnee lɛ ayɛne la kile kɛ bɛyɛle la anu ɛ? Seetan kola maa menli die di kɛ bɛyɛ ninyɛne mɔɔ bɛtɛyɛle la. Seetan dua yekile zo kola maa menli dwenle kɛ bɛnwu, na bɛde, yɛɛ bɛyɛ ninyɛne mɔɔ bɛtɛyɛle la. Wɔ zɛhae adenle zo, Seetan kulo kɛ ɔtwe menli ɔfi Gyihova anwo na ɔmaa bɛdwenle kɛ Baebolo ne ɛnle nɔhalɛ.

13. (a) Asoo ayile mɔɔ bɛtu bɛsinza bɛ nwo la le kpalɛ? (b) Duzu a Ngɛlɛlera ne ka ye wɔ ngonyiayelɛ nwo a?

13 Adalɛ mɔɔ tɔ zolɛ nsa la ɛne: Ayile mɔɔ bɛfa bɛsinza bɛ nwo​—ayile mɔɔ bɛkile kɛ ɔko ɔtia ayidane​—la le kpalɛ. Baebolo ne ɛngile ngakyile mɔɔ wɔ ayidane nee ayile mɔɔ bɛtu bɛsinza bɛ nwo la anu. Ɔtua ngonyiayelɛ biala. Suzu mɛla mɔɔ Gyihova vale maanle Yizilayɛ maanle ne wɔ ngonyia nee bɛdabɛ mɔɔ bɛye la anwo nea:

  • “Ɔnle kɛ bɛye ngonyia.”​—Sɛlɛvolɛma 19:26.

  • “Nrenyia anzɛɛ raalɛ biala mɔɔ tendɛ nwomenle nloa azo anzɛɛ le bayivolɛ la, ɔwɔ kɛ bɛku ye.”​—Sɛlɛvolɛma 20:27.

  • “Bɛ nuhua biala mmayɛ sunsum nu debie biala mɔɔ kile kɛ ɔbiza awie anwo edwɛkɛ, anzɛɛ ɔbɔ awie munzule, anzɛɛ ɔye ngonyia, anzɛɛ ɔkye awie mɔ sili.”​—Mɛla ne 18:10-14.

14. Duzu ati a Gyihova yɛle mɛla tiale ngonyiayelɛ a?

14 Mɛla ɛhye mɔ maanle nuhua lale ɛkɛ ne wienyi kɛ ɛnee Gyihova ɛngulo kɛ ye menli ne baye ngonyia. Gyihova vale mɛla ɛhye mɔ maanle ye menli ne ɔluakɛ ɛnee ɔkulo bɛ edwɛkɛ yɛɛ yeangulo kɛ bɛkɛyɛ ngɛkɛlɛ bɛkɛmaa ɛzulolɛ yɛɛ diedi mgbane biala. Yeangulo kɛ sunsum ɛtane ne mɔ kɛhile bɛ abodelɛ.

15. Kɛzi Baebolo ne kile kɛ Gyihova lɛ tumi kpole tɛla Seetan ɛ?

15 Ɔwɔ nuhua kɛ Baebolo ne ɛngile mɔɔ sunsum ɛtane ne mɔ kola yɛ nee mɔɔ bɛngola ye yɛ la anu ɛngɔ moa ɛdeɛ, noko, ɔkile kɛ Gyihova Nyamenle tumi ne bo Seetan nee ye sunsum ɛtane ne mɔ ɛdeɛ ne azo bɔkɔɔ. Gyihova maanle bɛdule Seetan bɛvile anwuma. (Yekile 12:9) Nwu ye bieko kɛ, Seetan zɛlɛle adenle vile Nyamenle ɛkɛ zɔle Dwobu nleanle na ɔdiele kɔkɔbɔlɛ mɔɔ bɛvale bɛmaanle ye kɛ ɔmmaku Dwobu la.​—Dwobu 2:4-6.

16. Nwane a ɔwɔ kɛ yɛkpondɛ anwobanebɔlɛ yɛfi ye ɛkɛ a?

16 Mrɛlɛbulɛ 18:10 ka kɛ: “[Gyihova, NW] duma ne le aranemgbole; sonla mɔɔ le tenlene la nriandi kɔfea nu a, ɔ nwo kɔlɔnwo.” Yemɔti ɔwɔ kɛ yɛkpondɛ anwobanebɔlɛ yɛfi Gyihova ɛkɛ. Nyamenle azonvolɛ ɛnva bɛ nwo ɛndo sili anzɛɛ nyile zo kɛ bɛbabɔ bɛ nwo bane bɛavi Seetan nee ye sunsum ɛtane ne mɔ nyɛleɛ ɛtane ɛtane nwo, yɛɛ bɛnzulo silihyelɛma silihyelɛ. Nyamenle azonvolɛ die mɔɔ Baebolo ne ka la to nu kɛ: “Ɔluakɛ [Gyihova, NW] fa ɔ nye bɔ ewiade ye anwo mgbɔlɔka, na ɔfa tumi ɔdie bɛdabɛ mɔɔ bɛdi nɔhalɛ bɛmaa ye la.”​—2 Edwɛkɛsisilɛ 16:9.

17. Anwodozo boni a Gyemise 4:7 maa yɛnyia a, na duzu a ɔwɔ kɛ yɛyɛ a?

17 Saa ɛdawɔ noko ɛsonle Gyihova a, ɛbanyia anwodozo ɛhye. Gyemise 4:7 ka kɛ: “Yemɔti bɛdu bɛ nwo anzɛɛ bɛbɛlɛ bɛ nwo aze bɛmaa Nyamenle. Bɛmmamaa Abɔnsam adenle, na ɔvi bɛ nwo ɔbanriandi.” Saa ɛsonle nɔhalɛ Nyamenle ne, ɛbɛlɛ ɛ nwo aze ɛmaa ye a, ɛbahola wɔanyia anwodozo kɛ Gyihova babɔ ɛ nwo bane.

Asoo Nyɛnema Lɛ Ɛsɛlɛmanye Zo Tumi?

Ɛsɛlɛmanye mɔɔ ɛkpakye

Wɔ ɛvolɛ 1977 mɔlebɛbo, bɛyelale menli 14 mɔɔ ɛnee bɛsuzu kɛ bɛle nyɛne la bɛhunle bɛ wɔ ɛleka bie mɔɔ bikye Pietersburg, mɔɔ wɔ South Africa la. South Africa magazine mɔɔ bɛfɛlɛ ye Drum la hanle ɛhye anwo edwɛkɛ kɛ: “Ɛzulolɛ ɛha mrenyia nee mraalɛ mɔɔ wɔ ɛkɛ ne la. Bɛsulo kɛ bɛkɛva ayɛne bɛkɛkyekye bɛ na bɛkɛmaa ɛsɛlɛmanye kɛkpakye kɛhu bɛ . . .

“Ɔwɔ kɛ bɛyɛ nwolɛ debie . . . Ɛhye ati DRUM magazine ne vale ziele nyɛnema amuala anyunlu kɛ: Yɛva ezukoa R5 000 [$5,750 (U.S.) wɔ mekɛ zɔhane] yɛdo yɛ gyima nu ɛkɛ kɛ, saa wɔ March 1977 anu, bɛ nuhua bie kola maa ɛsɛlɛmanye kpakye ku Stanley Motjuwadi a, ɔrava. Saa bɛnrɛhola ye yɛ a, bɛmaa awie biala ɛnwu kɛ ɛyɛlɛ mɔɔ bɛyɛ kɛ bɛlɛ tumi wɔ ɛsɛlɛmanye zo la le mgbane.

“Yemɔti, bɛmɛ nyɛnema alane, bɛbɔ ɔ bo bɛzɔ bɛ ayɛne mbuakɛ ne mɔ. Saa bɛkola ye yɛ a, bɛyɛ bɛmaa yɛnlea.”

Asoo nyɛnema ne holale maanle ɛsɛlɛmanye kpakyele na ɔpɛle kpolerazulɛ ɛhye azo? Kyɛkyɛ, bɛangola. Ym. Motjuwadi, Drum kɛlɛvolɛ ne anwu na emomu ɔkpazile, na akee ɔrayɛle magazine ne kpanuvolɛ.

Ɛlɛka: Kɛzi kɛlɛvolɛ bie mɔɔ wɔ South Africa la nee nyɛnema zule kpolera ɛ, na boni a vi nu rale a?

    Nzema Mbuluku Ngakyile (1982-2026)
    Fi Nu
    Kɔ Nu
    • Nzema
    • Fa Nwa Awie
    • Mɔɔ ɛkulo
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Nwolɛ Mɛla
    • Fealeranu Edwɛkɛ
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Kɔ Nu
    Fa Nwa Awie