Ɛzinzalɛ Arane YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Ɛzinzalɛ Arane
YINTANƐTE ZO MBULUKUZIELƐLEKA
Nzema
@
  • ɛ
  • ɔ
  • Ɛ
  • Ɔ
  • BAEBOLO
  • MBULUKU
  • DEBIEZUKOALƐ
  • be ɛzukoalɛdeɛ 4 m. 93-m. 96 ɛden. 3
  • Ɛdendɛlɛ Mɔɔ Ɔdoa Nu

Vidio biala ɛnle foa ɛhye

Mmafa ɛya vidio ne angola ambuke

  • Ɛdendɛlɛ Mɔɔ Ɔdoa Nu
  • Nyia Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu Ndetelɛ Zo Nvasoɛ
  • Edwɛkɛ Mɔɔ Nee Ye Le Ko
  • Ɛ Ne Mumua Ne Mɔɔ Ɛfa Wɔadendɛ
    Nyia Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu Ndetelɛ Zo Nvasoɛ
  • Sukoavo Gyimalilɛ Mɔɔ Ɛsiezie Wɔ Sukulu Ne Anu
    Nyia Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu Ndetelɛ Zo Nvasoɛ
  • Adwenle Mɔɔ Wɔ Nu Mɔɔ Bɛsi Zolɛ
    Nyia Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu Ndetelɛ Zo Nvasoɛ
  • Edwɛkɛ Mɔɔ Bɛka Bɛmaa Nuhua Da Ɛkɛ
    Nyia Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu Ndetelɛ Zo Nvasoɛ
Nea Dɔɔnwo
Nyia Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu Ndetelɛ Zo Nvasoɛ
be ɛzukoalɛdeɛ 4 m. 93-m. 96 ɛden. 3

ƐZUKOALƐDEƐ 4

Ɛdendɛlɛ Mɔɔ Ɔdoa Nu

Duzu a ɔhyia kɛ ɛyɛ a?

Kenga na tendɛ wɔ adenle mɔɔ ɔbamaa wɔ edwɛkɛ agbɔkɛ ne mɔ nee ndelebɛbo mɔɔ wɔ nu adoa nu la azo. Saa ɛdendɛlɛ bie doa nu a, ɔnsisi agbɔkɛ anzɛɛ ɔnle bɛtɛɛ somaa, ahenle ne anloa ɛnfofo anzɛɛ ɔngyinla ɔmkpondɛ edwɛkɛ mɔɔ ɔbaha la.

Duzu ati a ɔhyia a?

Saa tendɛvolɛ edwɛkɛ ɛndoa nu a, bie a ye tievolɛma adwenle bavi edwɛkɛ ne azo; wɔannea a ɔbamaa bɛade edwɛkɛ ne abo wɔ adenle ngakyile zo. Bie a mɔɔ ɔbaha la ɛnrɛkpusu bɛ.

SAA ɛlɛkenga debie wɔamaa yeavinde ɛ nloa a, edwɛkɛ bie mɔ maa ɛ nloa fofo ɔ? Anzɛɛ saa ɛgyi tievolɛma anyunlu ɛlɛmaa ɛdendɛlɛ a, ɔyɛ a ɛnwu kɛ ɔwɔ kɛ ɛgyinla na ɛkpondɛ edwɛkɛ mɔɔ ɛbaha la ɔ? Saa ɔle zɔ a, ɛnee ɔkile kɛ wɔ edwɛkɛ ɛndoa nu. Awie mɔɔ ye ɛdendɛlɛ doa nu la kenga na ɔtendɛ wɔ adenle mɔɔ maa ye edwɛkɛ agbɔkɛ ne mɔ nee ndelebɛbo mɔɔ wɔ nu la da ali ndɛndɛ la azo. Ɛhye ɛngile kɛ ɛbanwu ye biala la ɔlɛtendɛ, ɔtendɛ ndɛndɛ, anzɛɛ ɔtendɛ mɔɔ ɔndwenle nwolɛ a. Ye ɛdendɛlɛ yɛ anyelielɛ yɛɛ ɔmaa ngɔzo. Bɛsi ɛdendɛlɛ mɔɔ ɔdoa nu la azo wɔ Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu ne anu.

Ninyɛne dɔɔnwo a ɔmmaa ɛdendɛlɛ ɛndoa nu a. Ɔhyia kɛ ɛsuzu edwɛkɛ mɔɔ doɔdoa zo la bie anwo kpalɛ ɔ? (1) Saa ɛlɛkenga debie wɔahile awie mɔ a, bie a edwɛkɛ agbɔkɛ mɔɔ ɛnze bɛ kpalɛ la bamaa wɔagyinlegyinla. (2) Saa ɛgyinlegyinla ngyikyi ngyikyi fane dɔɔnwo a, bie a ɔbamaa wɔ edwɛkɛ ne asisi agbɔkɛ. (3) Wɔanziezie ɛ nwo kpalɛ a ɔbahola yeamaa yeara ye zɔ. (4) Saa ɛlɛtendɛ wɔahile menli ekpunli a, debie titile ko mɔɔ ɔmmaa edwɛkɛ nu ɛnla ɛkɛ la a le edwɛkɛ mɔɔ bɛnhyehyɛ ye kpalɛ la. (5) Bie a awie mɔɔ ɔnze edwɛkɛ agbɔkɛ dɔɔnwo la bagyinla kɛ ɔkpondɛ edwɛkɛ agbɔkɛ mɔɔ ɔfa yeali gyima la. (6) Saa ɛsi edwɛkɛ agbɔkɛ dɔɔnwo azo a, bie a edwɛkɛ ne ɛnrɛdoa nu. (7) Aneɛmɛla mɔɔ awie ɛnze ye la noko kola yɛ ngyegyelɛ.

Saa wɔ ɛdendɛlɛ ɛndoa nu a, tievolɛma mɔɔ bɛwɔ Belemgbunlililɛ Asalo ɛkɛ ne la ɛnrɛvinde noko bɛ adwenle bavi wɔ edwɛkɛ ne azo. Zɔhane ati nvasoɛ biala ɛnrɛra wɔ edwɛkɛ ne azo.

Bieko, ɔwɔ kɛ ɛnea boɛ na ɛdendɛlɛ mɔɔ ɔwɔ kɛ ka ahonle na ɔtoa nu la anyɛ adesoa, anzɛɛ yeammaa tievolɛma ati anzi aze. Kɛmɔ asolo menli mɔɔ ɛyia la bie mɔ amaamuo la ati, saa bɛnwu wɔ edwɛkɛ ne kɛ ɔle kputilii somaa anzɛɛ ɔnvi ahonle nu a, ɔnrɛmaa ɛnrɛdwu wɔ bodane ne anwo. Ɔfɛta kɛ ɛzoanvolɛ Pɔɔlo, ɔnva nwo kɛ ɛnee ɔle tendɛvolɛ mɔɔ ɔlɛ anwubielɛ la, vale “bɛtɛɛyɛlɛ, ɛzulolɛ nee anwowozolɛ kpalɛ” a bikyele Kɔlentema a, amaa yeandwe adwenle yeangɔ ɔ nwo zo wɔ adenle mɔɔ ɛnfɛta la azo.​—1 Kɔl. 2:3.

Ninyɛne Mɔɔ Ɔwɔ Kɛ Ɛkoati. Bie mɔ ɛlɛtendɛ biala a bɛta bɛfa “ɛɛ-ɛɛ” bɛwula bɛ edwɛkɛ nu. Bie mɔ noko ta fa “ɛhɛe” bɔ bɛ edwɛkɛ bo, anzɛɛ bɛfa ɛdendɛsinli le kɛ “se wɔnwu ye” anzɛɛ “kɔ zo na,” bɛwula edwɛkɛ biala mɔɔ bɛka la anu. Ɔbayɛ kɛ ɛnze fane dodo mɔɔ ɛfa edwɛkɛ ɛhye mɔ ɛdi gyima la. Ɛbahola ɛ nee awie ayɛ anlea, maa ɔdie wɔ edwɛkɛ ne na ɔha fane dodo mɔɔ ɛbaha ye la ɔhile wɔ. Bie a ɔbazi ɛ nwo.

Menli ne bie mɔ ɛlɛkenga anzɛɛ ɛlɛtendɛ na bɛdwu ɛleka bie a ɛnee edwɛkɛ ne ɛbɔ bɛ nye zo anzɛɛ bɛ rɛle ɛvi bɛ nwo. Yemɔ a le kɛ bɛbɔ edwɛkɛ ne abo na bɛdwu avinli a bɛnnwu mɔɔ bɛka a ɛnee bɛzia bɛha mɔɔ bɛlumuale bɛhanle la foa bie.

Bie mɔ tendɛ ndɛndɛ, saa bɛbɔ edwɛkɛ bie abo na bɛdwu avinli a, bɛndwula ye ɛnee bɛva fofolɛ. Ɔnva nwo kɛ bɛlɛ edwɛkɛ agbɔkɛ dɔɔnwo la, saa bɛandwula edwɛkɛ ne kpalɛ na bɛfa fofolɛ a, ɔmmaa ɔndoa nu.

Kɛzi Ɛbanyia Anyuhɔlɛ La. Saa wɔ ngyegyelɛ a le kɛ ɛgyinla ɛkpondɛ edwɛkɛkpɔkɛ mɔɔ ɛbaha la a, ɔwɔ kɛ ɛbɔ mɔdenle kɛ ɛbanyia edwɛkɛ agbɔkɛ dɔɔnwo. Yɛ edwɛkɛ agbɔkɛ mɔɔ ɛnze bɛ mɔɔ wɔ Ɛzinzalɛ Arane nee mbuluku gyɛne mɔɔ bie a ɛbagenga anu la nzonlɛ. Nea kɛzi bɛbɔ bɛ nee kɛzi bɛkile wɔ edwɛbohilelɛ buluku nu la na fa boka edwɛkɛ agbɔkɛ mɔɔ ɛze bɛ la anwo. Saa ɛnlɛ edwɛbohilelɛ buluku a, maa awie mɔɔ ka aneɛ ne kpalɛ la ɛboa wɔ.

Saa ɛsukoa kɛ ɛbagenga edwɛkɛ wɔamaa yeavinde ɛ nloa dahuu a, ɛbanyia anyuhɔlɛ. Yɛ edwɛkɛ agbɔkɛ mɔɔ ye ɛbobɔlɛ yɛ se la nzonlɛ, na ka ye kpole fane dɔɔnwo.

Amaa wɔ ɛgengalɛ adoa nu la, ɔhyia kɛ ɛnwu kɛzi edwɛkɛ agbɔkɛ yɛ gyima bɔ nu wɔ ɛdendɛmunli nu la. Fane dɔɔnwo ne ala ɔwɔ kɛ ɛkenga edwɛkɛ agbɔkɛ ɛbɔ nu ekpunli ekpunli na wɔahola wɔala adwenle mɔɔ kɛlɛvolɛ ne lɛ la ali. Yɛ edwɛkɛ agbɔkɛ ekpunli ɛhye mɔ nzonlɛ kpalɛ. Saa ɔbaboa wɔ a, pepɛ ɔ bo. Tɛ wɔ bodane a le kɛ ɛbobɔ edwɛkɛ agbɔkɛ ala, emomu ɛmaa adwenle mɔɔ wɔ nu la ala ali kpalɛ. Saa ɛsuzu ɛdendɛmunli ko anwo ɛwie a, toa zo kɔkpula kɛ ɛbawie ɛdendɛkpunli ne amuala. Nwu adwenle mɔɔ bɛlɛda ye ali la. Akee sukoa kɛ ɛbagenga wɔamaa yeavinde ɛ nloa. Kenga ɛdendɛkpunli ne fane dɔɔnwo kɔkpula kɛ ɛbahola wɔagenga mɔɔ ɛ nloa ɛnfofo na ɛngyinlegyinla ɛleka mɔɔ ɔnfɛta a. Akee kɔ ɛdendɛkpunli fofolɛ zo.

Bieko, akee kenga ndɛndɛ ekyi. Saa ɛnwu kɛzi edwɛkɛ agbɔkɛ yɛ gyima bɔ nu la a, ɛbahola wɔanwu edwɛkɛ agbɔkɛ dɔɔnwo wɔ mekɛ ko ne ala anu na wɔanwu edwɛkɛkpɔkɛ bieko mɔɔ doa ye la. Ɛhye bamaa wɔ ɛgengalɛ ayɛ kpalɛ.

Saa ɛta ɛsukoa kɛ ɛbagenga debie wɔ mekɛ mɔɔ ɛtɛsieziele ɛ nwo la a, ɔbahola yeayɛ ndetelɛ kpalɛ. Kɛ neazo la, dumua kenga alehyenlɛ ne anu tɛkese ne nee ngilenu ne maa ɔvinde ɛ nloa wɔ mekɛ mɔɔ ɛtɛsieziele ɛ nwo la; yɛ ye dahuu. Maa ɔyɛ wɔ subane kɛ ɛbamaa ɛ nye anwu edwɛkɛ agbɔkɛ ne mɔ kɛ ekpunli mɔɔ maa ndelebɛbo da ali tɛla kɛ ɛbanwu bɛ kɛ edwɛkɛ agbɔkɛ ngoko.

Saa adawubɔlɛ badoa nu a, ɔhyia kɛ ɛdwenle kolaa na wɔadendɛ. Sukoa kɛ ɛbayɛ ɛhye dahuu. Dwenle ndelebɛbo mɔɔ ɛkulo kɛ ɛda ye ali nee kɛzi ɛkulo kɛ ɛka ye la anwo; akee bɔ ɔ bo tendɛ. Mmapele ɛ nwo. Bɔ mɔdenle kɛ saa ɛfa edwɛkɛ ko a ɛnrɛgyinla ɛleka bie ɛnrɛva fofolɛ, dwula wɔ edwɛkɛ ne. Saa ɛfa ɛdendɛmunli nzinrenzinra ɛdi gyima a, ɔbaboa wɔ.

Saa ɛze edwɛkɛ mɔɔ ɛkulo kɛ ɛka la a, ɔwɔ kɛ edwɛkɛ agbɔkɛ ne mɔ toɔdoa zo. Saa yɛka ye kpalɛ a, ɔngyia kɛ ɛbakpa edwɛkɛ agbɔkɛ mɔɔ ɛbava wɔali gyima la. Nɔhalɛ nu, amaa wɔazukoa kɛzi bɛyɛ ye la, nwu kɛ adwenle mɔɔ wɔ nu la wɔ ɛ ti anu, akee dwenle edwɛkɛ agbɔkɛ mɔɔ ɛbava wɔali gyima la anwo wɔ mekɛ mɔɔ ɛlɛtendɛ la. Saa ɛyɛ ye zɔ na ɛmaa adwenle mɔɔ wɔ nu la tɛnla ɛ ti anu tɛla edwɛkɛ agbɔkɛ mɔɔ ɛlɛfa wɔali gyima la a, edwɛkɛ agbɔkɛ ne mɔ badoɔdoa zo na wɔala wɔ nzuzulɛ ne ali kɛmɔ ɛkpondɛ la. Noko saa ɛbɔ ɔ bo kɛ ɛdwenle edwɛkɛ agbɔkɛ nwo wɔadɛla adwenle mɔɔ wɔ nu la a, wɔ ɛdendɛlɛ ne basisi agbɔkɛ na yeayɛ bɛtɛɛ. Saa ɛfa nzuzulɛ ɛhye mɔ ɛdi gyima a, wɔ ɛdendɛlɛ badoa nu na wɔanyia subane mɔɔ hyia wɔ ɛdendɛlɛ nee ɛgengalɛ kpalɛ nu la.

Mekɛ mɔɔ Gyihova manle Mosisi gyima kɛ ɔgyinla ɔ gyakɛ anu na ɔ nee Yizilayɛma yɛɛ Falo mɔɔ wɔ Yigyibiti ɛdendɛ la, ɔdele nganeɛ kɛ ɔnrɛhola. Duzu ati ɔ? Ɛnee ye ɛdendɛlɛ ɛndoa nu; ɔbayɛ kɛ ɛnee ɔlɛ ɛdendɛlɛ nwo ngyegyelɛ. (Ade. 4:10; 6:12) Mosisi vale edwɛkɛ dɔɔnwo yeyele ɔ nloa, noko Nyamenle anlie biala ando nu. Gyihova zoanle Aalɔn manle ɔrayɛle ye kpɔmanvolɛ, noko Nyamenle boale Mosisi ɔmanle ɔdendɛle. Tɛ menli ngoko ngoko nee ekpunli ekyi bie ala a Mosisi nee bɛ dendɛle a, emomu ɔdendɛle ɔhilele maanle ne amuala fane dɔɔnwo. (Mɛla 1:1-3; 5:1; 29:2; 31:1, 2, 30; 33:1) Saa ɛfa ɛ nwo ɛto Gyihova anwo zo na ɛyɛ mɔɔ ɛbahola biala la a, ɛdawɔ noko ɛbava wɔ ɛdendɛlɛ wɔaye Nyamenle ayɛlɛ.

Kɛzi Ɛbali Bɛlɛbɛlɛyilɛ Zo La

Ninyɛne dɔɔnwo a maa menli yi bɛlɛbɛlɛ a. Bie a debie mɔɔ ɔbamaa bie mɔ anwo adɔ bɛ la ɛnrɛboa bie mɔ. Noko amaa ɛ nye alie wɔ mɔdenlebɔlɛ ne anwo la, ɔwɔ kɛ ɛmia ɛ nwo.

Asoo mualɛ mɔɔ ɛbamaa ye wɔ debiezukoalɛ bo la maa wɔ ahonle tu anzɛɛ ɛzulolɛ ka wɔ? Sɛlɛ Gyihova maa ɔboa wɔ. (Fel. 4:6, 7) Fa wɔ adwenle sie Gyihova mɔɔ ɛye ye ayɛlɛ nee menli mɔɔ ɛboa bɛ la azo. Mmanyia adwenle kɛ ngyegyelɛ ne bavi ɛkɛ bɔkɔɔ, emomu nea kɛzi bɛlɛboa wɔ bɛamaa wɔali zolɛ la. Mekɛ mɔɔ Gyihova ɛlɛyila wɔ na ɛ mediema noko ɛlɛboa wɔ la, ɔbamaa wɔamia ɛ nwo.

Teokelase Ɛzonlenlɛ Sukulu ne bamaa wɔanyia kɛzi ɛbadendɛ wɔahile menli ekpunli la anwo anwubielɛ dɔɔnwo. Saa ɛnwu mɔdenle mɔɔ ɛlɛbɔ wɔ menli ekpunli ekyi mɔɔ bɛkulo wɔ edwɛkɛ na bɛkpondɛ kɛ ɛnyia anyuhɔlɛ la anyunlu a, ɔbazi ɛ nwo. Ɛhye bamaa wɔanyia anwodozo wɔadendɛ wɔahile menli wɔ tɛnlabelɛ ngakyile nu.

Saa ɛkamaa ɛdendɛlɛ a, siezie ɛ nwo kpalɛ. Fa wɔ adwenle amuala sie wɔ ɛdendɛlɛ ne azo. Fa nganeɛdelɛ mɔɔ fɛta la tendɛ. Saa ɛbɔ ɔ bo kɛ ɛyi bɛlɛbɛlɛ wɔ mekɛ mɔɔ ɛlɛtendɛ la a, bɔ mɔdenle biala kɛ ɛbadendɛ bɛtɛɛ, mmapele ɛ nwo. Mmaka ɛ gye ɛsi zo. Maa wɔ edwɛkɛ ɛyɛ nzinrenzinra. Mmaka “ɛɛ-ɛɛ” fane dɔɔnwo.

Menli mɔɔ yi bɛlɛbɛlɛ la nwu edwɛkɛ agbɔkɛ mɔɔ ɛnee le ngyegyelɛ maa bɛ la a, bɛnva bɛnli gyima bieko na bɛkpondɛ edwɛkɛ agbɔkɛ gyɛne mɔɔ kile deɛ ko ne ala la na bɛfa yemɔ bɛdi gyima. Bie mɔ kpondɛ edwɛkɛ agbɔkɛ mɔɔ ye ɛbɔlɛ yɛ se maa bɛ la na bɛsukoa ye ɛbɔlɛ kpalɛ fane dɔɔnwo.

Saa ɛlɛtendɛ a ɛyi bɛlɛbɛlɛ a, mmamaa yemɔ si wɔ adenle kɛ ɛbabɔ adawu. Ɛbahola wɔamaa ahenle mɔɔ ɛlɛtendɛ wɔahile ye la adenle wɔamaa yeadoa zo kɔkpula mekɛ mɔɔ ɛnea a ɛbahola tendɛ la. Saa ɔbayɛ boɛ a, kɛlɛ mɔɔ ɛkulo kɛ ɛka la maa ahenle ɛgenga anzɛɛ fa deɛ ne kile ye.

MƆƆ ƆBABOA WƆ LA

  • Saa ɛlɛkenga magazine nee mbuluku a, pepɛ edwɛkɛ agbɔkɛ fofolɛ bo, kpondɛ bɛ ngilebɛbo na fa di gyima.

  • Yeanyɛ boɛ fee la fa mitini nnu mɔɔ kɔ bulu kenga debie maa ɔvinde ɛ nloa kenle ko biala.

  • Siezie gyimalilɛ mɔɔ le ɛgengalɛ la kpalɛ. Yɛ edwɛkɛ agbɔkɛ ekpunli mɔɔ maa ndelebɛbo ba nu la nzonlɛ. Nwu adwenle mɔɔ bɛlɛda ye ali la.

  • Wɔ adawubɔlɛ nu, sukoa kɛ ɛbalumua wɔadwenle, ka ɛdendɛmunli ne maa ɔli munli kolaa na wɔagyinla.

GYIMAYƐLƐ: Neɛnlea Maanlebuvolɛma 7:1-25 anu kpalɛ, sukoa ɛdendɛkpunli ne ngoko. Bɔ mɔdenle kɛ ɛbade mɔɔ ɔka la abo. Maa awie mɔɔ ze aneɛ ne ka kpalɛ la ɛboa wɔ. Bobɔ aluma mɔɔ wɔ nu la maa ɔvinde ɛ nloa. Akee kenga ɛdendɛkpunli ne maa ɔvinde ɛ nloa; bɔ mɔdenle kɛ ɛbagenga ye pɛpɛɛpɛ. Saa ɛnwu kɛ wɔgenga ɛdendɛkpunli ne kpalɛ a, kɔ fofolɛ zo. Akee kenga tile ne amuala. Yɛ ye bieko, kenga ye ndɛndɛ ekyii. Yɛ ye bieko, kenga ɛleka mɔɔ ɛnea a ɔnyɛ se la ndɛndɛ noko mmakenga ye ndɛndɛ somaa mɔɔ ɔbamaa ɛ nloa afofo a.

    Nzema Mbuluku Ngakyile (1982-2026)
    Fi Nu
    Kɔ Nu
    • Nzema
    • Fa Nwa Awie
    • Mɔɔ ɛkulo
    • Copyright © 2026 Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania
    • Nwolɛ Mɛla
    • Fealeranu Edwɛkɛ
    • Privacy Settings
    • JW.ORG
    • Kɔ Nu
    Fa Nwa Awie