Nikimanyisa ki Okuba “Omusamaria Omurungi”?
Eki Baibuli erikugarukamu
Ebigambo “Omusamaria Omurungi” nibikira kukoresibwa kumanyisa omuntu orikuhwera abandi abari omu buremeezi. Ebigambo ebi bakarugiirira aha nfumu ei Yesu yaagambire kworeka ngu omutaahi murungi, naahwera abandi atarikwihirira aha ihanga ryabo nari obukomooko bwabo.a
Omu kicweka eki
Enfumu ‘y’Omusamaria Omurungi’ niki?
Omu bugufu ebi nibyo birikukwata aha nfumu ei Yesu yaagambire: Omushaija Omuyudaaya akaba naaruga Yerusaalemu naaza Yeriko. Ku yaabaire ari omu muhanda, bakamwiba, baamuteera, baamureka eri haihi kufa.
Bwanyima Omunyamurwa Omuyudaaya n’ondiijo munyadiini Omuyudaaya bakaija baaraba aha mushaija ogwo owaabaire ahutaaziibwe munonga. N’obu baraabe baabaire bari ab’eihanga ry’omushaija ogwo, aharibo tihaine owaayemereire kumuhwera.
Bwanyima, omushaija w’eihanga erindi nawe akaija. Akaba ari Omusamaria. (Luka 10:33; 17:16-18) Ahabw’esaasi, akajaanjaba ebironda by’omushaija ogwo owaabaire ahutaire. Kandi akatwara omushaija ogwo yaamupangisiza oburaaro. Ku yaamuhikizeyo akamureeberera ekiro kyona. Omu kasheeshe, akashashura omukozi kureeberera omushaija ogwo, kandi yaaraganisa kushashura n’enshohoza endiijo yoona eraabeho.—Luka 10:30-35.
Ahabw’enki Yesu yaacwire enfumu egi?
Enfumu egi Yesu akagigambira omushaija owaabaire naateekateeka ngu abantu b’oruganda rwe nari ediini ye bonka nibo bataahi be. Yesu akaba naayenda kwegyesa omushaija ogwo eishomo rikuru, ngu akaba aine kwongyera kwetegyereza amakuru g’ekigambo “omutaahi” ku kitarikumanyisa Abayudaaya bagyenzi be bonka. (Luka 10:36, 37) Enfumu egi ekahandiikwa omu Baibuli kugasira buri omwe orikwenda kushemeza Ruhanga.—2 Timoseo 3:16, 17.
Enfumu egi neeyegyesa ki?
Enfumu egi neeyegyesa ngu omutaahi murungi naayoreka embabazi omu bikorwa. Naagira eki yaakorera orikubonabona, atarikwihirira aha bukomooko bwe, erangi ye, nari eihanga rye. Omutaahi owaabuzima naatwariza abandi omu muringo ogu arikwenda bamutwarizemu.—Matayo 7:12.
Abasamaria bakaba bari baahi?
Abasamaria bakaba nibatuura omu bukiizi-bwa-bumosho bwa Buyudaaya. Bakaba nibatwariramu abantu abaakomookire omu kushweragana kw’Abayudaaya n’abatari Bayudaaya.
Kuza kuhika ekyasha ky’okubanza Y.A.K., Abasamaria bakaba baaherize kutandikaho ekibiina ky’ediini ekyabo. Bakaba nibaikiriza ebitabo bitaano bya Baibuli eby’Oruheburaayo eby’okubanza byonka, barikwanga ebyatsigara.
Abayudaaya baingi obu Yesu yaabaire ari omu nsi bakaba nibagaya Abasamaria, kandi barikwetantara kukwatanisa nabo. (Yohaana 4:9) Abayudaaya abamwe bakaba nibakoresa ekigambo “Omusamaria” nk’ekijumo.—Yohaana 8:48.
Ebirikukwata aha ‘Musamaria Omurungi’ buzima bikabaho?
Ebyahandiikirwe tibirikworeka yaaba ebirikukwata aha nfumu y’Omusamaria bikaba nibyegamira aha kyabaireho kyenyini. Kwonka, Yesu omu kwegyesa kwe akaba naakira kugamba aha migyenzo n’emyanya erikumanywa gye, kugira ngu abahurikiize barahukye kwetegyereza enshonga.
Obushonshorekye bwingi oburi omu nfumu egi buhikire kurugiirira aha byafaayo. Nk’eky’okureeberaho:
Oruguuto orurikuruga Yerusaalemu kuza Yeriko, orurikwingana nka mahiro 12, omwanya ogurengire ekicweka kya mahiro kyagwo n’akashuumo. Ekyahandiikirwe nikyoreka ngu abaabaire baba nibaruga Yerusaalemu barikuza Yeriko, bakaba baba nibashuuma.—Luka 10:30.
Abanyamurwa n’Abaleevi abaabaire nibatuura Yeriko, bakaba nibakira kuraba omu ruguuto oru barikuza Yerusaalemu.
Abashuma bakaba nibakira kweshereka omu myanya eyekiikire ey’oruguuto oru, bagweririire abahinguzi na munonga omuntu owaabaire aba ari wenka.
a Enfumu ‘y’Omusamaria Omurungi’ kandi neemanywa nk’enfumu ‘y’Omutaahi Omurungi.’