Amabulyo erilua oko basomi betu
Omuhandiki w’Emisyo 30:18, 19 abya akasonda eribugha atiki omughulu abugha ati ‘syalyatatoka eryowa’ “ngoko omulume akayiwata omughulu ali n’omumbesa?”
Abandu bangyi bakayibulaya emilondo eyi nga yikasonda eribugha yitiki, nibya n’abandu balebe abasi bingyi oko Biblia. Omo Embindula y’ekihugho kihya-kihya, emilondo eyo yibughire yiti: “Hali emyatsi isatu eyo nitetoka eryowa, [kutse, “eyikaniswekaya kutsibu,” ebinywa by’eyikwa], emyatsi ini eyo nitetoka eryowa: Enzira y’erisamba omo kyanya, enzira y’enzoka oko lukuka, enzira y’obwato omo kati-kati k’engetse, kandi ngoko omulume akayiwata omughulu ali n’omumbesa.”—Misyo 30:18, 19.
Kera, itwasi tuti ebinywa “ngoko omulume akayiwata omughulu ali n’omumbesa” bikakanaya oko myatsi mibi. Busanaki? Eyindi milondo y’omo sura eyo ikakanaya oko bindu “ebiteghuta.” (Misyo 30:15, 16) N’omulondo wa 20 akakanaya oko “omukali musingiri” oyukabugha ati syalyatakola ekibi. Neryo itukalengekanaya tuti omulondo oyu akakanaya oko bindu ebitesigha olughobe. Itukalengekanaya tuti ngoko erisamba rikaghuluka omo kyanya mw’endata kutsibu, kutse ngoko enzoka ikalaba oko lukuka, kutse ngoko obwato bukalaba omo ngetse mo hali, omulume anganakola omwatsi mulebe isihali oyukendiminyagho. Erikwamana n’ebinywa ebyo, mutwalengekania tuti ebinywa “ngoko omulume akayiwata omughulu ali n’omumbesa” byabya bikakania oko mwatsi mulebe owatuwene, ni bugha ambu omulume oyukatebereraya omumbesa n’erikola naye emyatsi y’engyingo.
Aliwe, hane omwatsi oghuwene owangaleka itwabugha tuti erisako eri silirikanaya oko mwatsi mubi. Omuhandiki abya akakania lisa oko myatsi eyabya ikamutsemesya n’erimuswekya.
Ebitabu bya kera by’Ekiebrania nabyo bikakanganaya ngoko omulondo oyu akakanaya oko mwatsi mulebe oghuwene. Erikwamana n’ekitabu kighuma ekikakanaya oko Masako w’Ekiebrania, ebinywa by’Ekiebrania ebikabindulawa mo “nitetoka eryowa” omo Emisyo 30:18 “bikakanaya oko mwatsi mulebe owakaswekaya omundu yo kutsibu, owakalangirika nga syangatokekana, kutse nibya owakatsemesaya kutsibu.”
Ye Crawford Howell Toy, omughalima w’oko kalasi kanene ke Harvard k’omo Amerika naye mwakangania ngoko hano, erisako ry’eBiblia eri silirikanaya oko mwatsi mulebe owatuwene. Mwabugha ati: “Omuhandiki abya akakangania ngoko emyatsi eyi ikaswekaya kutsibu.”
Neryo ni ky’amenge eribugha tuti ebinywa ebiri omo Emisyo 30:18, 19 bikakanaya oko myatsi eyo oko kwenene ikaswekaya, nibya eyo tutetwangatoka eryowa. Ng’omuhandiki w’Emisyo 30:18, 19, netu tukasweka tukalangira ngoko erisamba rikaghuluka endata yo hali omo kyanya, ngoko enzoka eyitawite ebisando ikasenzera oko lukuka, ngoko obwato obulitohire bukalaba omo ngetse, na ngoko omulume n’omumbesa bangananzana n’eribya n’obutseme.