Vandalisme — Waarom?

„IK HEB niets te zeggen.” Deze woorden waren in grote letters op een pasgeverfde muur in een aantrekkelijke buurt van São Paulo geschreven. Een vandalistische uiting, denkt u misschien. En graffiti is slechts één vorm van vandalisme.

Stel u voor dat onverantwoordelijke vandalen uw nieuwe auto hebben beschadigd. Of misschien merkt u op dat openbare eigendommen — nuttig voor velen — door vandalen zijn beschadigd of vernield. Waarom? Ja, waarom? Hebt u zich ooit afgevraagd waarom vernielzuchtige praktijken aan de orde van de dag zijn? Op veel plaatsen schijnen vandalen het schitterend te vinden telefooncellen toe te takelen of te vernielen. Vaak hebben zij het gemunt op openbare middelen van vervoer, zoals treinen of bussen. Vandalen schijnen zich nergens om te bekommeren. Maar wat steekt er achter veel van het vandalisme dat wij zien of waarvan wij te lijden hebben?

Marco,a een jongere uit Rio de Janeiro, raakte gefrustreerd toen zijn team een voetbalwedstrijd had verloren — zo gefrustreerd dat hij stenen begon te gooien naar een bus vol fans van het winnende team. Of neem Claus eens. Toen hij het op school niet bijster goed deed, werd hij zo woedend dat hij met stenen begon te gooien en ramen insloeg. Het was echter gauw met de „pret” gedaan toen zijn vader voor de kosten moest opdraaien. Een andere jongere, Erwin, was een scholier met een bijbaantje. Hij en zijn vrienden werden als nette jongeren beschouwd. Maar als tijdverdrijf vandaliseerden zij de buurt. Erwins ouders wisten daar niets van. Valter was een wees die geen andere keus had dan de straten van São Paulo tot zijn thuis te maken. Zijn beste vrienden waren leden van een bende vandalen, en hij trok met hen op en leerde ook vechtsporten. Zulke voorbeelden tonen aan dat er gezichten achter het vandalisme schuilgaan en dat de aanleiding tot vandalisme of de emoties die erbij betrokken zijn, verschillen.

„Vandalisme kan een wraakactie zijn of een manier om een politieke mening te uiten. Zowel jonge mensen als volwassenen maken zich er soms alleen maar voor de ’lol’ schuldig aan”, aldus The World Book Encyclopedia. In plaats van echter alleen maar jeugdige pretmakerij te zijn, kan vandalisme zeer destructief en zelfs dodelijk zijn. Een groep jongeren wilde „wat lol trappen”, en toen zij een slapende man zagen, overgoten zij hem met benzine en staken hem in brand. Het slachtoffer, een indiaan, overleed later in het ziekenhuis. Volgens een bericht „zouden de jonge mannen gezegd hebben dat niemand zich er volgens hen om zou bekommeren, aangezien er verscheidene bedelaars op straat waren verbrand zonder dat er [juridische] stappen waren ondernomen”. Of het vandalisme nu al dan niet slachtoffers maakt, de prijs, zowel financieel als emotioneel, is onnoemelijk hoog. Hoe kan vandalisme derhalve worden beteugeld of beëindigd?

Wie kan een eind maken aan vandalisme?

Kunnen de politie en de scholen vandalisme verhinderen? Eén probleem is dat de autoriteiten wellicht meer in beslag genomen worden door ernstiger misdrijven, zoals drugshandel of moordzaken, dan door „slachtofferloze” overtredingen. Eén politiefunctionaris merkte op dat wanneer een jongere in moeilijkheden raakt, de ouders vaak „de schuld geven aan de jongeren met wie hij omgaat, of aan de school, of aan de politie omdat die hem heeft opgepakt”. Opvoeding en wetshandhaving kunnen vandalisme wellicht verminderen; maar wat te doen als de houding van de ouders niet verandert? Een reclasseringsambtenaar voor jeugdige delinquenten zegt: „Het is een kwestie van verveling en gelegenheid. [De kinderen zijn] nog laat buiten en hebben niets om handen. En waarschijnlijk is er niemand die op hen let — anders zouden zij niet buiten rondhangen.”

Vandalisme is op veel plaatsen een ernstig probleem, maar beschouw eens hoe er een keer in de situatie kan komen. De jonge vandalen die in het begin werden genoemd, zijn veranderd; nu hebben zij asociaal gedrag volledig de rug toegekeerd. Hoe kwamen deze voormalige delinquenten ertoe hun levensstijl te veranderen? En zou het u niet verbazen als vandalisme niet alleen verminderd zou worden maar zou worden uitgebannen? Wij nodigen u uit het volgende artikel te lezen.

[Voetnoot]