Wat voor mensen staan bij u in de gunst?

„BRUID GEVRAAGD. Lichte huid en slank, afgestudeerd of liefst met academische graad. Uit voorname, welgestelde familie. Bij voorkeur van dezelfde kaste.”

ZO LUIDT een typerende huwelijksadvertentie die u in een krant in India zou kunnen lezen. Waarschijnlijk kunt u iets dergelijks in vele andere delen van de wereld lezen. In India wordt de advertentie gewoonlijk door de ouders van een toekomstige bruidegom geplaatst. Bij reacties hierop kan een foto ingesloten zijn van een meisje in een helderrode sari en getooid met heel veel gouden sieraden. Als de familie van de jongen akkoord gaat, zullen de onderhandelingen met het oog op een huwelijk beginnen.

Veel voorkomende waardemaatstaven

In India zijn verzoeken om een bruid met een lichte huid heel gewoon. Dit spruit voort uit een diepgeworteld geloof dat de zogenoemde lagere kasten van de hindoesamenleving een donkere huid hebben. Onlangs werd in een programma op de Indiase televisie een verhaal verteld over twee meisjes, de een met een lichte en de andere met een donkere huid. Het lichte meisje was gemeen en ongemanierd; het donkere meisje was zacht en vriendelijk. Er vond een wonderbaarlijke ommekeer plaats, en het lichte meisje werd voor straf donker, terwijl het donkere meisje licht werd gemaakt. De moraal van het verhaal was kennelijk dat hoewel goedheid uiteindelijk zegeviert, een lichte huid een begeerde beloning is.

Zulke raciale gevoelens zijn vaak veel dieper ingeworteld dan men misschien beseft. Een Aziaat zou bijvoorbeeld een westers land kunnen bezoeken en kunnen klagen dat hij slecht behandeld werd vanwege zijn huidkleur of de schuine stand van zijn ogen. Zulke daden irriteren hem, en hij voelt zich gediscrimineerd. Maar als hij naar zijn vaderland terugkeert, behandelt hij personen van een andere etnische groep misschien op precies dezelfde manier. Zelfs in deze tijd spelen huidkleur en etnische achtergrond bij velen een belangrijke rol wanneer zij iemand op zijn waarde beoordelen.

„Geld is datgene wat weerklank vindt in alles”, schreef koning Salomo uit de oudheid (Prediker 10:19). Hoe waar is dat! Ook rijkdom is van invloed op de manier waarop mensen worden beschouwd. Men vraagt zich zelden af waar die rijkdom vandaan komt. Is iemand rijk geworden door hard werk of door zorgvuldig beheer of door oneerlijkheid? Dat doet er eigenlijk niet toe. Rijkdom, onrechtmatig verkregen of niet, brengt veel mensen ertoe te proberen bij de bezitter ervan in de gunst te komen.

Ook hoger onderwijs wordt in deze prestatiegerichte wereld op een voetstuk geplaatst. Zodra een kind wordt geboren, worden ouders er al toe aangespoord grote geldbedragen voor onderwijs opzij te gaan leggen. Als het kind twee of drie is, maken zij zich er zorgen over hem of haar op de juiste kleuterschool te krijgen, als eerste stap op de lange weg naar een universitaire graad. Sommige mensen schijnen te denken dat een prestigieus diploma het recht op de gunst en het respect van anderen met zich brengt.

Ja, huidkleur, opleiding, geld, etnische achtergrond — dit zijn de maatstaven geworden op grond waarvan veel mensen anderen beoordelen, of liever gezegd, voorbarig beoordelen. Dit zijn de factoren die bepalen wie zij gunst betonen en wie niet. Hoe staat het met u? Wie staan bij u in de gunst? Vindt u dat iemand met geld, een lichte huid of een hogere opleiding meer gunst en respect verdient? Zo ja, dan moet u eens ernstig nadenken waarop uw gevoelens gebaseerd zijn.

Zijn dit betrouwbare maatstaven?

In het boek Hindu World wordt opgemerkt: „Iedereen uit een van de lagere kasten die een brahmaan doodde, kon doodgemarteld worden en zijn bezittingen konden geconfisqueerd worden, en zijn ziel was voor eeuwig verdoemd. Een brahmaan die iemand doodde, kon alleen maar beboet worden en kon nooit met de dood gestraft worden.” Wat valt er, hoewel het boek over vroeger tijden spreekt, te zeggen over deze tijd? Door raciaal vooroordeel en spanningen tussen gemeenschappen zijn er zelfs in de twintigste eeuw stromen bloed gevloeid. En dat is niet tot India beperkt geweest. De haat en het geweld die door de apartheid in Zuid-Afrika voortduren, raciaal vooroordeel in de Verenigde Staten, nationalistisch vooroordeel in de Baltische landen — de lijst is oneindig — worden allemaal veroorzaakt door gevoelens van aangeboren superioriteit. Het is wel zeker dat zulk begunstigen van de een boven de ander vanwege ras of nationaliteit geen goede, vreedzame vruchten heeft voortgebracht.

Hoe staat het met rijkdom? Ongetwijfeld worden velen rijk door eerlijk en hard te werken. Maar er zijn enorme rijkdommen vergaard door criminelen uit de onderwereld, zwartehandelaars, drugdealers, handelaars in illegale wapens en anderen. Het is waar dat sommigen van hen aan liefdadigheidsinstellingen geven of projecten steunen om de armen te helpen. Maar toch hebben hun criminele activiteiten onuitsprekelijk lijden en veel ellende over hun slachtoffers gebracht. Zelfs betrekkelijk onbelangrijke oplichters, zoals zij die steekpenningen aannemen of aan twijfelachtige zakenpraktijken deelnemen, hebben frustratie, schade en de dood veroorzaakt wanneer hun produkten of diensten slecht zijn en veel te wensen overlaten. Ja, het bezitten van rijkdom op zich is geen basis voor een gunstig oordeel.

Hoe staat het dan met opleiding? Is een lange lijst met universitaire graden en titels voor iemands naam een garantie dat hij eerlijk en oprecht is? Betekent dit dat hij gunstig bezien moet worden? Het is waar dat een opleiding iemands horizon kan verruimen, en velen die hun opleiding hebben gebruikt om anderen te helpen, verdienen eer en respect. Maar de geschiedenis kent tal van voorbeelden waarbij het gewone volk door de ontwikkelde klasse werd uitgebuit en onderdrukt. En sta eens stil bij wat er in deze tijd in de studentenwereld gebeurt. In die kringen kampt men met problemen als druggebruik en seksueel overdraagbare ziekten, en veel studenten laten zich alleen maar inschrijven omdat zij uit zijn op geld, macht en roem. Enkel iemands opleiding is nauwelijks een betrouwbare indicatie van zijn werkelijke karakter.

Nee, huidkleur, opleiding, geld, etnische achtergrond of andere soortgelijke factoren vormen geen deugdelijke basis op grond waarvan men iemand op zijn waarde kan beoordelen. Christenen dienen zich niet met deze dingen bezig te houden in een poging de gunst van anderen te winnen. Waar moet iemand zich dan om bekommeren? Welke maatstaven dient men aan te leggen?