Hoe denkt u over zonde?
„WAAROM vraagt ze in gebed toch steeds om vergeving van onze zonden?”, klaagde een huisvrouw die met een van Jehovah’s Getuigen de bijbel bestudeerde. „Het klinkt alsof ik een misdadiger ben.” Net als deze vrouw zijn velen zich in deze tijd niet bewust van hun zonden, tenzij zij een misdaad hebben begaan.
Dit is vooral zo in de Oriënt, waar mensen vanouds niet het begrip overgeërfde zonde kennen zoals dat in joodse en christelijke religies wordt onderwezen (Genesis 3:1-5, 16-19; Romeinen 5:12). Sjintoïsten vereenzelvigen zonde bijvoorbeeld met vuil dat gemakkelijk kan worden weggeveegd doordat een priester met een stok zwaait, aan het uiteinde waarvan papier of vlas gebonden is. Er wordt bij deze procedure geen berouw vereist over wat men heeft gedaan. Waarom niet? „Niet alleen slechte daden, maar ook onbeheersbare natuurrampen werden met tsoemi [zonde] aangeduid”, legt de Kodansja Encyclopedia of Japan uit. Natuurrampen, tsoemi waarvoor de mens niet verantwoordelijk is, werden als zonden beschouwd die door reinigingsriten werden verwijderd.
Dit leidde tot de gedachte dat alle zonden, zelfs slechte daden die opzettelijk zijn begaan (met uitzondering van misdaden die bij de wet strafbaar zijn) door reinigingsriten kunnen worden weggewist. Onder de kop „Ritueel van politieke reiniging in Japan”, werd in The New York Times over die mentaliteit gesproken en werd uitgelegd dat politici in Japan die bij een schandaal betrokken zijn geweest, zich als „gereinigd” beschouwen wanneer zij door de kiezers worden herkozen. Er wordt derhalve geen werkelijke correctie toegepast, en dezelfde schandalen kunnen zich opnieuw voordoen.
Boeddhisten die in samsara, of wedergeboorte, en in de leerstelling van het karman geloven, hebben een ander gezichtspunt. „Volgens de leerstelling van het karman”, wordt in The New Encyclopædia Britannica uitgelegd, „heeft een goed gedrag aangename en gelukkige gevolgen en veroorzaakt het een neiging tot soortgelijke goede daden, terwijl een slecht gedrag kwade gevolgen heeft en een neiging veroorzaakt tot nog meer slechte daden.” Met andere woorden, zondig gedrag brengt slechte vruchten voort. De leer van het karman hangt nauw samen met de leer van de wedergeboorte, daar men zegt dat sommige karmans gevolgen zullen hebben in een toekomstig leven, vele jaren na het leven waarin de daad werd verricht.
Hoe is deze leer van invloed op de aanhangers ervan? Een boeddhistische vrouw die oprecht in karman geloofde, zei: „Ik vond het niet logisch dat ik moest lijden voor iets waarmee ik was geboren, maar waarvan ik niets wist. Ik moest het als mijn lot aanvaarden. Sutra’s opzeggen en mijn best doen om een goed leven te leiden, was geen oplossing voor mijn problemen. Ik werd humeurig en ontevreden, en klaagde altijd.” De boeddhistische leer omtrent de gevolgen van slecht gedrag gaf haar een gevoel van onwaardigheid.
Het confucianisme, nog een oosterse religie, onderwees een andere manier om met menselijk kwaaddoen om te gaan. Volgens Sjuun Tse, een van de drie grote confucianistische filosofen, is de menselijke natuur slecht en tot zelfzucht geneigd. Met het oog op het bewaren van maatschappelijke orde onder mensen met zondige neigingen, beklemtoonde hij de belangrijkheid van li, wat fatsoen, wellevendheid en de orde der dingen betekent. Meng Tse, een andere confucianistische filosoof, erkende, hoewel hij een tegengestelde mening over de menselijke natuur tot uitdrukking bracht, dat maatschappelijke euvelen bestaan, en omdat hij vast geloofde dat de menselijke natuur goed is, vertrouwde hij voor de oplossing op zelfverbetering. In beide gevallen onderwezen de confucianistische filosofen het belang van onderwijs en opleiding om de zonde in de wereld tegen te gaan. Hoewel hun leringen over de noodzaak van li met elkaar overeenstemmen, is hun opvatting omtrent zonde en kwaad erg vaag. — Vergelijk Psalm 14:3; 51:5.
Vervagende opvatting omtrent zonde in het Westen
In het Westen heeft men vanouds een uitgesproken mening over zonde gehad, en de meeste mensen waren het erover eens dat zonde bestaat en vermeden dient te worden. Maar de westerse houding tegenover zonde is aan het veranderen. Velen schuiven elk bewustzijn van zonde van zich af, en bestempelen de stem van hun geweten als „misplaatste schuldgevoelens”, die vermeden moeten worden. Meer dan veertig jaar geleden verzuchtte paus Pius XII: „De zonde van deze eeuw is het verlies van elk zondebesef.” Volgens een enquête die in het katholieke weekblad Le Pèlerin werd gepubliceerd, gelooft een verbazingwekkende negentig procent van de bevolking van Frankrijk, waar de meeste mensen belijden rooms-katholiek te zijn, niet meer in het bestaan van zonde.
Ja, in Oost en West schijnen de meeste mensen nu in een behaaglijke zelfgenoegzaamheid te leven, zonder te worden geplaagd door een besef van zonde. Betekent dit echter dat zonde niet bestaat? Kunnen wij zonde met een gerust hart negeren? Zal zonde ooit verdwijnen?