„Schatten van het Heilige Land”

HET bedrijvige Manhattan is een ongewone achtergrond voor een kunstcollectie die de bijbelse geschiedenis staaft. Toch ligt daar, in New Yorks Central Park, het Metropolitan Museum of Art, dat onlangs onderdak bood aan „Schatten van het Heilige Land: Oude kunst uit het Israëlmuseum”. Deze tentoonstelling telde bijna 200 voorwerpen die waren uitgeleend door het Israëlmuseum in Jeruzalem.

Door middel van deze kunstwerken vertellen de oude bewoners van het land van de bijbel hun verhaal. Kom, laten wij eens kijken, luisteren en leren. Maar eerst moet u de 28 treden op naar de door zuilen geschraagde ingang van het Metropolitan Museum. Eenmaal binnen kunt u beginnen aan uw rondleiding langs ettelijke duizenden jaren bijbelse geschiedenis. U zult het volgende zien:

Commentaar op Habakuk — een 1,4 meter lange perkamentrol, waarin verscheidene malen de goddelijke naam voorkomt. Deze rol is een van de eerst ontdekte en best bewaard gebleven Dode-Zeerollen, die wel zijn aangeduid als „de grootste archeologische ontdekking van deze eeuw”. (De rollen bevatten gedeelten van alle boeken van de Hebreeuwse Geschriften behalve Esther en dateren uit de tweede eeuw v.G.T. Ze zijn dus, afgezien van enkele handschriftfragmenten, duizend jaar ouder dan de oudst bekende afschriften van de bijbel.) De commentaar op Habakuk bevat bijna twee derde van het boek Habakuk (1:4–2:20), werd aan het eind van de eerste eeuw v.G.T. in Aramees blokschrift overgeschreven en was doorspekt met commentaar. „Maar de uit vier lettertekens bestaande naam van Jehovah, het tetragrammaton, wordt overal in Oudhebreeuws schrift aangetroffen”, meldt het informatiekaartje van het museum. Ja, het Tetragrammaton was duidelijk te zien!

Ostrakon „Huis van God” — een aardewerkfragment waarop tweemaal de goddelijke naam in de vorm van het Tetragrammaton prijkt. Deze in Zuid-Israël gevonden potscherf was een brief, gericht aan een man die Eljasib heette en stamt uit de tweede helft van de zevende eeuw v.G.T. „Aan mijn heer Eljasib: Moge Jehovah u vrede doen zien”, zo luidt de aanhef, en de brief eindigt met: „Hij woont in het huis van Jehovah.” — Zie blz. 12 van de brochure De Goddelijke Naam die eeuwig zal blijven bestaan, uitgegeven door de Watchtower Bible and Tract Society of New York, Inc.

Pontius-Pilatusinscriptie — een uniek historisch document uit de eerste eeuw, ontdekt in Cesarea. Vóór 1961 werd alleen op de bladzijden van de bijbel en in de eerste-eeuwse geschriften van Romeinse en joodse geschiedschrijvers melding gemaakt van Pontius Pilatus. Maar nu kan men fragmentarisch in het Latijn op een kalksteenblok de woorden „Pontius Pilatus Prefect van Judéa” lezen. Dit bevestigt het bestaan van de man die machtiging verleende om Jezus Christus ter dood te brengen.

„Trompetplaats”-inscriptie — eens een deel van de zuidwestelijke borstwering van de tempelomheining in Jeruzalem. Toen de tempel in 70 G.T. werd verwoest, viel dit brok steen op de eronder gelegen straat. De woorden „naar de trompetplaats” staan in het Hebreeuws in deze ongeveer rechthoekige, één meter lange steen gegrift en hebben betrekking op een plaats waar een trompetter placht te staan, misschien als hij het begin en het einde van de sabbat aangaf met zijn trompetstoten. Van de op het tempelterrein gelegen gebouwen is deze inscriptie het enige overgebleven stuk van betekenis, zodat daarmee de vervulling van Jezus’ profetie in Matthéüs 24:1, 2 wordt bevestigd.

Grafinscriptie van Uzzía, koning van Juda — een stenen tablet van 0,3 meter in het vierkant, met in het Aramees de inscriptie: „Hierheen werden de beenderen van Uzzía, koning van Juda, gebracht. Open het niet.” De waarschuwing heeft misschien betrekking op zijn melaatsheid, of zou verband kunnen houden met een algemeen verbod op het openen van graven (2 Kronieken 26:16-23). Dit tablet, dat uit omstreeks de eerste eeuw v.G.T. stamt, werd in de buurt van Jeruzalem gevonden en duidt erop dat het gebeente van de koning eeuwen na zijn dood opnieuw begraven is, aangezien hij oorspronkelijk niet in de koninklijke grafstede van die stad was bijgezet.

Cultusdecoratie met muzikanten — een bijzonder cultusvoorwerp van aardewerk, ongeveer 0,3 meter hoog met een levendige uitbeelding van Filistijnse rituele plechtigheden. Het voetstuk is versierd met vijf muzikanten, die elk een instrument bespelen — cimbalen, een dubbele fluit, een snaarinstrument en een tamboerijn. Dit voorwerp werd gevonden in Asdod en dateert uit het eind van de elfde of het begin van de tiende eeuw v.G.T.

Kanaänitisch cultusblok — een hol, vierkant blok van klei, versierd met mensen- en dierenfiguren. De voornaamste Kanaänitische godheden staan erop, namelijk Asjera, gepersonifieerd in de vorm van een heilige boom of paal, en Baäl, in de gedaante van een kalf, waarboven een gevleugelde zonneschijf (Exodus 34:12-14; 2 Koningen 23:4, 5). Het ruim een halve meter hoge blok, vermoedelijk bedoeld voor offergaven of plengoffers, werd gevonden in de buurt van Megiddo en dateert uit het laatste gedeelte van de tiende eeuw v.G.T. — Vergelijk 2 Kronieken 34:4.

Ivoorwerk uit Samária — beeldsnijwerk uit Samária, daterend uit de negende tot de achtste eeuw v.G.T. Dit doet ons denken aan het „ivoren huis” dat Achab in Samária bouwde of aan de versieringen van de „ivoren rustbedden”, die kenmerkend waren voor de verwende levensstijl waartegen de profeet Amos zijn stem verhief (1 Koningen 22:39; Amos 3:15; 6:4). Aangezien de Fenicische kunsthandwerkers gespecialiseerd waren in ivoor, weerspiegelen sommige van deze artistieke miniaturen de heidense eredienst voor Baäl en zijn ze mogelijk ingevoerd door Achabs Fenicische vrouw Izébel.

Veel van de tentoongestelde voorwerpen zijn fraai van vorm en kleur. Maar sommige, zoals de beelden van de vruchtbaarheidsgodin, illustreren de ontaarde religieuze praktijken van het land. Andere laten zien hoe buitenlandse invloeden het karakter van het land hebben gevormd. De tentoonstelling „Schatten van het Heilige Land”, en andere in dezelfde trant, verrijken ons begrip van de mensen, de politiek, de religie en de kunst van het land van de bijbel.

[Illustraties op blz. 24, 25]

Commentaar van Habakuk

[Verantwoording]

Shrine of the Book, Israel Museum, Jerusalem

Ostrakon „Huis van God”

[Verantwoording]

Israel Museum, Jerusalem

Pontius-Pilatusinscriptie

[Verantwoording]

Israel Museum, Jerusalem

„Trompetplaats”-inscriptie

[Verantwoording]

Israel Museum, Jerusalem

Grafinscriptie van Uzzía

[Verantwoording]

Israel Museum, Jerusalem

Cultusdecoratie met muzikanten

[Verantwoording]

Israel Museum, Jerusalem