Het tijdperk van obscene taal
IN DE fabriek in Cleveland (Ohio, VS) waar Inez werkte, gold zij als de onbetwiste aanvoerster van alle vloekbeesten. Op een dag liep Alice per ongeluk tegen Inez op. In de daaropvolgende woordenwisseling gebruikte Alice achteloos een scheldwoord tegen Inez. Omstanders waren verbijsterd over deze brutaliteit.
Inez nam wraak met een stortvloed van obscene beledigingen. Steeds luider klonken nu de krenkende schunnigheden. Ze galmden en weerkaatsten tegen de muren en trokken publiek — andere werknemers, die kwamen toelopen om hun favoriet toe te juichen. Aanvankelijk leek het erop alsof de strijd onbeslist zou blijven omdat ieder scheldwoord met een scheldwoord werd beantwoord.
Uiteindelijk begon Inez met haar grotere ervaring in het vermengen en samenvoegen van obscene woorden de overhand te krijgen. Puttend uit wat een werkelijk onbegrensde voorraad van schimpende woorden leek, kreeg zij haar tegenstandster eronder. Tot zwijgen gebracht en met een knalrood hoofd liep Alice langzaam weg. Onder het slaken van triomfkreten begaven de arbeiders zich weer naar hun machines. Inez, voor wie dit een routineaangelegenheid was geweest, hervatte kalm haar werk.
Dergelijke voorvallen zijn tegenwoordig geen zeldzaamheid. Taalgebruik dat vroeger in verband werd gebracht met mensen van het laagste allooi, is gewoon geworden. Dat vrouwen en zelfs kinderen schunnige taal bezigen, is nu „aanvaardbaar”. Kinderen gebruiken woorden waarvoor vroeger hun mond met zeep werd uitgewassen. En terwijl vroeger grove vloeken in druk werden weergegeven door * * *, worden ze nu voor de lezer netjes uitgespeld.
De veranderde instelling tegenover obscene taal wordt ook weerspiegeld in films, die nu gewoonlijk gevuld zijn met vuilbekkerij en obscene woorden. Vaak verwerken de makers van films dat soort van taal in hun film om hun creatie bij de filmkeuring de aanduiding „boven de 18” te bezorgen. Zo zou de film Annie van de Amerikaanse keuring oorspronkelijk het predicaat „voor alle leeftijden” hebben gekregen, maar omdat de producer bang was dat een dergelijke aanduiding geen publiek zou trekken, verwerkte hij profane taal in de tekst.
De toename in het gebruik van smerige taal
Altijd al hebben mensen profane taal gebezigd. Dergelijke taal ontheiligt, spot met heilige dingen, ook met God en alles wat met zijn eigenschappen en handelingen te maken heeft. Vaak neemt profane taal de vorm aan van een verzoek aan een godheid om een andere persoon te „verdoemen”. Ook kan iemand door profane spraak mensen of dingen die God heilig acht, onteren en beschimpen. De bijbel zegt echter: „Ik, de HERE uw God, zal een ieder straffen die mijn naam misbruikt.” — Ex. 20:7, Today’s English Version.
In recente jaren is de aard van de profane taal echter opmerkelijk veranderd en is ze onverbloemd seksueel — obsceen, schunnig — geworden en brengt altijd iets over dat met de geslachtsorganen en het gebruik ervan te maken heeft. Algemeen wordt gebrek aan eerbied, ja verachting, aan de dag gelegd voor de heiligheid van huwelijk en ouderschap. „Toejuichingen bij sportevenementen op bijna elk niveau zijn veranderd”, schrijft U.S. News & World Report, „in ongeremde en expliciete seksuele beledigingen van de tegenstanders.”
Deze obscene taal komt neer op verbale pornografie. De atmosfeer is tegenwoordig bezwangerd met dit soort taalverontreiniging. Het tijdschrift Time vermeldde dat baseballcoach Tommy Lasorda ’in een korte oppeppende toespraak tot zijn team 144 obscene uitdrukkingen lanceerde’. Ook vele wereldleiders gebruiken obscene taal. Sinds de geluidsbanden van het Witte Huis uit de tijd van Richard Nixon zijn vrijgegeven, is „krachtterm uitgewist” een gevleugelde uitdrukking geworden. En hoewel de vroegere Amerikaanse president Jimmy Carter bekendstond om zijn religieuze overtuiging, gebruikte hij een seksueel getint woord dat The New York Times weigerde te drukken. Het blad verwees er enkel naar als „een Amerikaanse vulgariteit”.
Sommigen herinneren zich wellicht nog hoe het vroeger opviel als mensen wat ruw in de mond waren en dan — veelal verbasterde — vloeken gebruikten. Hiervoor in de plaats is een compleet spervuur van gesproken en geschreven obscene woorden gekomen. Jaren geleden wist een schrijver over profane taal 14 manieren op te sommen waarop door Amerikanen het woord „hell” in allerlei profane uitdrukkingen werd gebruikt. Nu zijn er echter vele mensen in wier spraak vulgaire woorden die seksuele activiteiten beschrijven, in bijna elke zin voorkomen en op bijna ieder denkbaar ding worden toegepast. En dat gebeurt dan niet noodzakelijkerwijs in woede, of wanneer de persoon zich pijn heeft gedaan, maar mensen vloeken nu puur om het vloeken.
Overal in de Verenigde Staten, van felicitatiekaarten tot graffiti, is de opmars van de schuttingtaal zichtbaar. T-shirts, posters, stickers en buttons met obscene opschriften zijn bijna overal te zien. Een dergelijke taal is voor velen „in”. „In het openbaar geuite profane taal is zo algemeen aanvaard”, merkt U.S. News & World Report op, „dat een ommekeer in deze ontwikkeling heel moeilijk, zo niet onmogelijk zou zijn.” Geen wonder dat onze tijd „het tijdperk van de obscene taal” is genoemd!
Wat is de reden?
Het toegenomen gebruik van obscene taal hangt regelrecht samen met de verwording van traditionele instellingen en gedragsnormen. „Het is een teken der tijden”, zegt een religieuze woordvoerder. Het verval van de gezinsstructuur, het verlies van respect voor autoriteit, de nieuwe moraal waarbij alles is toegestaan, het heeft allemaal bijgedragen tot ongeremde, onverholen smerige sekswoorden. Dergelijke taal is een weerspiegeling van de huidige, maar al te vaak immorele levensstijl.
Thomas Cottle, lector in de psychiatrie aan de Harvard University, merkte op: „Mensen vinden hun leven ’nep’, onbevredigend, en ze zijn boos. . . . Achter deze boosheid schuilt agressiviteit.” Men beweert dat schunnige taal een manier is om deze opgekropte woede en agressie te luchten. „Als iemand mij op de snelweg snijdt en ik vloek hem uit”, zegt Chaytor Mason, een klinisch psycholoog, „dan toont dat mij dat ik beter ben dan hij, en herstelt dat iets van mijn ego.”
Wat wij hier zien gebeuren met betrekking tot de wijze waarop mensen elkaar uitschelden, is veelbetekenend. De bijbel identificeert dit als een bewijs dat het einde van dit goddeloze samenstel nabij is. „Maar weet dit”, waarschuwt de bijbel, „dat er in de laatste dagen kritieke tijden zullen aanbreken, die moeilijk zijn door te komen. Want de mensen zullen zichzelf liefhebben, zullen . . . lasteraars . . . kwaadsprekers [zijn], zonder zelfbeheersing.” — 2 Tim. 3:1-5.
[Kader op blz. 4]
Dubieuze videospelletjes
De uitgave van 30 augustus 1982 van het blad Advertising Age maakte melding van de produktie van „X-rated” (voor jeugdigen afgekeurde) videospelletjes: „Heet en gepeperd is de enige beschrijving voor de nieuwe spelletjes met als titels ’Bachelor Party’ (Vrijgezellenfuif), . . . en ’Custer’s Revenge’ (Custers wraak). In dit laatste spelletje bijvoorbeeld holt een spiernaakte generaal Custer [een Amerikaanse generaal, in 1876 gesneuveld in de laatste grote nederlaag van de Amerikanen tegen de Indianen] door een woestijn vol wildernissen om een Indiaans meisje in te halen en te verkrachten. . . .
De heer Kopels, directeur van het betreffende reclamebureau, zei dat hoewel het spelletje op seks gericht is, de betrekkelijke slechte weergave van lichaamsdelen op een tv-scherm de seksuele werking toch wel zal verzachten.
Deze ’volwassen’ X-rated spelcassettes zullen uiteindelijk hun weg vinden naar de meeste verkopers van videospelletjes, voorspelde de heer Kopels.
Verwijzend naar de verkopers van videofilms die eerst weigerden X-rated films in hun voorraad op te nemen, maar later wel moesten toegeven ’omdat de klant naar de winkel aan de overkant ging, die ze wel had’, zei de heer Kopels: ’Ik geloof dat dit met videospelletjes ook gaat gebeuren.’”