„Hun wereld eindigde”

Op grond van de Schrift zijn Jehovah’s Getuigen ervan overtuigd dat wij sinds het beslissende jaar 1914 in de „laatste dagen” leven (2 Tim. 3:1-5; Matth. 24:3-14).a Maar ook veel geschiedschrijvers en anderen zijn in hun analyse tot de conclusie gekomen dat 1914 een keerpunt in de menselijke geschiedenis vormde. Rubriekschrijver Joe Chapman schreef bijvoorbeeld in The Spectator van Hamilton (Ontario, Canada) over „De grote oorlog”:

„Hoe onschuldig, hoe aandoenlijk onwetend was de wereld van augustus 1914!

En toch kan worden gezegd dat de Eerste Wereldoorlog op veel manieren, op z’n minst in een macabere betekenis, terecht de titel ’grote’ verdient.

Het was de eerste oorlog die terecht een wereldconflict genoemd kon worden, want nagenoeg elke belangrijke natie was erbij betrokken, terwijl er op veel fronten werd gestreden, van de uitgestrekte onvruchtbare arctische vlakten tot de vochtig hete oerwouden.

Het was de eerste ’totale’ oorlog, waarin de gehele natie sterk betrokken raakte en waarbij het gehele apparaat van het burgerlijke leven een integrerend onderdeel van de oorlogshandelingen werd.

Het was de eerste oorlog waarin de technologie zo’n belangrijk aandeel had. In geen enkele andere oorlog werden er zoveel nieuwe wapens geïntroduceerd die op grote schaal werden gebruikt: Het machinegeweer, de tank, het vliegtuig, de onderzeeër, gifgas, gemotoriseerd transport, de telefoons en dergelijke, en op werkelijk zeer grote schaal ingezette artillerie. Kortom, het was de eerste van onze moderne oorlogen.”

Rubriekschrijver Chapman merkte ook op dat „de oorlog in meer dan een militaire en technologische betekenis een keerpunt vormde. Het was een maatschappelijke en culturele revolutie, en de oude levenswijze werd volledig in stukken geslagen”. Na over „de wereld van vóór 1914” en de veranderingen die sindsdien hebben plaatsgevonden, te hebben nagedacht, zei hij over de uitwerking van de Eerste Wereldoorlog op de maatschappij:

„Zelfs de Tweede Wereldoorlog, waaraan de nazi’s nieuwe dimensies van wreedheid hebben toegevoegd en waarin de door de atoombom aangerichte slachting plaatsvond, schijnt niet zo’n uitwerking op ons gehad te hebben als de Eerste Wereldoorlog.

Op de een of andere manier waren wij gewend geraakt aan het idee van een totale oorlog en murw geworden door de geschiedenis, en zelfs Hirosjima of Dresden hadden niet dezelfde uitwerking als het afschuwelijke bloedbad van het Westelijke Front.

Misschien is dat ook de reden waarom de veteranen van de eerste oorlog een categorie apart schenen te vormen, veel minder in staat zich aan de nieuwe wereld aan te passen dan de veteranen van 1945. Niets in hun leven had hen voorbereid op de realiteit van de loopgraven en niets sinds die tijd heeft hun ervaringen geëvenaard.”

Terwijl Chapman de onschuld beschreef van degenen die de oorlog van 1914 ingingen, merkte hij op:

„Men zag het als een prachtig avontuur, maar de mensen zouden vlug genoeg wakker worden en zij en hun wereld zouden nooit meer dezelfde zijn. Ja, hun wereld is vijfenzestig jaar geleden in meer dan één opzicht geëindigd; de overigen van ons hebben er wat langer over gedaan om dit te gaan inzien.”

[Voetnoten]