Bent u ooit teleurgesteld door een etiket?
HEBT u ooit iets met een aantrekkelijk etiket gekocht, terwijl later bleek dat het niet overeenstemde met wat op het etiket stond? U was teleurgesteld, niet waar? U besloot waarschijnlijk dat artikel niet meer te kopen. Miljoenen mensen in deze tijd hebben een soortgelijke ervaring opgedaan met religie. Zij voelden zich er aanvankelijk toe aangetrokken door het etiket „christelijk”, maar kregen er later een afkeer van door wat zij zagen en meemaakten.
De statistieken wijzen uit dat van de wereldbevolking bijna één op de vier personen christelijk wordt geacht. In het werelddeel Amerika en in Europa zijn naar verhouding zelfs nog meer mensen christelijk. Maar verschaffen statistieken een juist beeld? Hoe staat het met uzelf? Bent u in een christelijke religie gedoopt? Zo ja, beschouwt u zich dan als een christen? Of gaat het slechts om een etiket?
Laten wij, ten einde te illustreren wat wij bedoelen, twee voorbeelden beschouwen: Spanje, een katholiek land, en Groot-Brittannië, een protestants land. Volgens één encyclopedie was in het midden van de jaren ’60 de situatie in Spanje met betrekking tot religieus lidmaatschap als volgt: rooms-katholiek: 31.200.000; protestants: 43.000; joods: 5000. Theoretisch is Spanje dan ook voor 99,85 procent christelijk. Toch heeft Spanje, evenals dit in de meeste landen het geval is, zijn percentage atheïsten, agnostici en afvallige katholieken en protestanten. Het is wel zeker dat die 99,85 procent niet elke week naar de kerk gaat en er zijn er zelfs heel wat onder hen die niet eens eenmaal per jaar gaan!
Hetzelfde is van toepassing op Groot-Brittannië, alleen in een grotere mate. In dezelfde encyclopedie wordt de bevolking in religieus opzicht als volgt voorgesteld: anglicaans: 27.500.000; rooms-katholiek: 6.000.000 en andere getallen voor de overige belangrijke religies. Hoeveel personen van die 27.500.000 anglicanen zijn werkelijk kerkgangers? Heel weinig, te oordelen naar de officiële bezoekersaantallen. Nog geen tien procent bezoekt de diensten ten tijde van de normaal druk bezochte paasviering.
Wat wordt hier derhalve door te kennen gegeven? Dat er vaak een verschil bestaat tussen het kerketiket en het artikel. Men kan zich wel een anglicaan of een katholiek noemen, maar het is iets heel anders om een praktizerend lid van een van deze geloofsrichtingen te zijn. Zo kan men ook beweren een christen te zijn, zonder dat dit wil zeggen dat men in werkelijkheid een christen of een christelijk persoon is.
’Wat is een christen eigenlijk?’ zou men kunnen vragen. De ideeën hierover lopen uiteen, maar kijk eens of uw ideeën overeenstemmen met een van de volgende populaire zienswijzen:
Iedereen die in Jezus Christus gelooft.
Iedereen die in een christelijke kerk is gedoopt.
Iemand die tot een christelijke kerk behoort en de diensten ervan bijwoont.
Iedereen die zijn naaste geen kwaad berokkent en hulp biedt wanneer hij kan.
Iemand die volgens de bijbel leeft.
Alleen degenen die zijn „wedergeboren”.
Alleen degenen die in de paus geloven.
Ja, er zijn vele uiteenlopende meningen. Deze zijn zelfs zo talrijk dat een religieuze redacteur en lector aan een universiteit, Ninian Smart, ertoe werd gebracht te schrijven: „Het christendom is het meest mysterieus van de grote religies. . . . Het bestrijkt de gehele scala van oosters-orthodox via katholicisme tot een grote verscheidenheid van protestantse kerken en sekten. . . . Het kan zijn goedkeuring hechten aan oorlog en pacifisme, kloosters en wereldlijke houdingen, hiërarchie en democratie, prediking en ritueel, filosofen en degenen die filosofie verwerpen.”
Maar is dat werkelijk het geval? Kan het ware christendom zijn goedkeuring hechten aan oorlog, wereldlijke houdingen en vele andere tegenstrijdige activiteiten die gedurende de afgelopen paar decennia oogluikend in de christenheid zijn toegelaten? Wat is waar christendom? En is het hedendaagse christendom waar of echt?