De schoonheid van mededogen
SCHOONHEID behoort tot de dingen die bijdragen tot de levensvreugde. Er zijn verschillende soorten van schoonheid. Er is schoonheid die de zintuigen streelt, zoals een prachtig schouwspel en schone klanken. Er is ook schoonheid die een beroep doet op het verstand, zoals een mooi boek. Degenen die morele schoonheid bezitten, hebben echter iets dat tot de mooiste dingen in het leven gerekend kan worden.
Morele schoonheid? Ja, de schoonheid die een beroep doet op het beste in ons, op ons geweten en op onze idealen. Daden die onzelfzuchtig zijn, of zelfopofferend, zijn werkelijk mooi. En vooral het betonen van mededogen is iets prachtigs.
Wat is deze schitterende hoedanigheid van mededogen? Volgens de Oxford Dictionary is mededogen „het gevoel of de emotie, als iemand door het lijden of verdriet van een ander bewogen wordt en het verlangen heeft dit te verlichten”. Met andere woorden, mededogen komt degenen te hulp die, lichamelijk of geestelijk, hulp nodig hebben, of die vergeving wensen te ontvangen.
Hoe ver is het betonen van mededogen tegenwoordig bij sommige mensen te zoeken! Op de voorpagina van de New York Times van 18 maart 1969 stond bijvoorbeeld het bericht: „Jongeman gebonden en levend verbrand: 19 daders gegrepen.” Dit was de manier waarop een bende bromfietsers wraak had genomen op de leider van een concurrerende bende. Op 2 april 1969 kon men in dezelfde krant lezen dat een man een baby van achttien maanden in de badkamer had opgehangen en met een riem met een gesp eraan had geslagen. Het kind was de baby van de vrouw met wie hij samenleefde. Vervolgens had hij het kind losgesneden en op de grond laten vallen, waar het twee dagen met een gebroken armpje was blijven liggen. Mensen bij wie mededogen ver te zoeken is, zijn ook ver van God verwijderd. Hoe dat zo?
Omdat, zoals de bijbel herhaaldelijk aantoont, mededogen een van Gods hoedanigheden is. Het was „op grond van Jehovah’s mededogen” dat hemelse boodschappers Lot en zijn gezin met spoed uit de ten ondergang gedoemde steden Sodom en Gomorra leidden (Gen. 19:16, 17). De hele geschiedenis van de natie Israël door heeft Jehovah God mededogen met het volk getoond, zoals wij in de volgende woorden lezen: „Jehovah, de God van hun voorvaders, bleef door bemiddeling van zijn boden herhaaldelijk waarschuwingen tot hen zenden, omdat hij mededogen had met zijn volk en zijn woning.” En met betrekking tot degenen die hem thans getrouw dienen, zegt hij: „Ik wil hun mededogen betonen, net zoals een man mededogen toont jegens zijn zoon die hem dient.” — 2 Kron. 36:15; Mal. 3:17.
Jezus Christus, de Zoon van Jehovah God, besefte de waarde en noodzaak van het betonen van mededogen, zoals zowel uit zijn woorden als zijn daden blijkt. Hij stelde de mededogende vader van de verloren zoon tegenover de oudere broer, die in gebreke bleef mededogen te betonen. Hij stelde ook de goede Samaritaan die mededogen toonde met de geslagen en beroofde man die men half dood op de weg had laten liggen, tegenover de priester en de leviet die geen notitie namen van het slachtoffer en geen mededogen toonden. — Luk. 10:30-33; 15:20, 27-32.
Jezus bracht hetgeen hij predikte ook in praktijk. Er kan in feite gerust worden gezegd dat zijn hele aardse bediening eraan was gewijd degenen die geestelijk en lichamelijk behoeftig waren en lijden ondergingen, mededogen te betonen. „Bij het zien van de scharen”, zo lezen wij, „had hij medelijden met hen omdat zij gestroopt en heen en weer gedreven waren als schapen zonder herder”. Zij hadden geestelijke hulp nodig en hij gaf hun deze door hen te onderwijzen. En hoe dikwijls toonde hij niet dat hij medelijden met hen had wegens hun lichamelijke noden door de zieken te genezen, de scharen te voeden en zelfs de doden op te wekken en aan degenen die hen liefhadden terug te geven. — Matth. 9:36; 11:28-30; 14:14; 15:32; 20:34; Mark. 1:41; Luk. 7:13.
Hoe kunt u mededogen betonen? Eén manier is door degenen die misschien een ongeluk hebben gehad te hulp te komen. Nog niet zo lang geleden bijvoorbeeld gleed een jonge vrouw op een druk trottoir in een grote stad uit. Zij worstelde om overeind te komen maar er werd geen notitie van haar genomen, totdat er een christelijk echtpaar langs kwam dat vroeg: „Zullen wij u even helpen?” Zij antwoordde: „Heel graag, als u dat zou willen.” Toen zij haar overeind hielpen, merkten zij dat haar ene arm in het gips zat. Zij had kort geleden haar pols gebroken. Geen wonder dat het haar moeite kostte weer op de been te komen!
Nog een manier waarop u mededogen kunt betonen, is door vergevensgezind te zijn. Jezus legde hierop de nadruk in zijn gelijkenis over de slaaf die een grote schuld kwijtgescholden had gekregen doch die weigerde een kleine schuld kwijt te schelden die een andere slaaf hem schuldig was. De meedogenloze slaaf werd in de gevangenis geworpen totdat hij alles wat hij schuldig was, zou hebben terugbetaald. Dit beginsel van toepassing brengend, zei Jezus: „Zo zal ook mijn hemelse Vader met u handelen indien niet een ieder van u zijn broeder van harte vergeeft.” In overeenstemming met deze gelijkenis luidt de raad van de apostel Paulus: „Wordt vriendelijk jegens elkaar, teder mededogend, elkaar vrijelijk vergevend, zoals ook God door Christus u vrijelijk vergeven heeft.” — Matth. 18:23-35; Ef. 4:32.
Christelijke bedienaren van het evangelie hebben een uniek voorrecht mededogen te betonen door het goede nieuws van Gods koninkrijk te brengen aan degenen die hongeren en dorsten naar rechtvaardigheid. Evenals ten tijde van Jezus’ aardse bediening, zijn er ook thans velen die als schapen zonder herder zijn. — Matth. 24:14.
Wat zal u helpen mededogen te betonen? Een aantal hoedanigheden. Eén ervan is nederigheid. Het beoefenen van deze hoedanigheid zal tot gevolg hebben dat u zich niet verheven voelt boven degenen die hulp nodig hebben. Nog een hoedanigheid is tevredenheid. Ze zal u ervoor behoeden het te druk te hebben om de behoeftigen te helpen. Nog een andere hoedanigheid is empathie. In de mate dat u zichzelf in de plaats van een ander kunt stellen, zult u in staat zijn mededogen te betonen. En het belangrijkste van alles is liefde, onzelfzuchtige naastenliefde, zoals Jezus in de gelijkenis van de Goede Samaritaan heeft aangetoond. In dit verband zijn de woorden van de apostel Johannes op zijn plaats: „Als iemand echter de middelen van deze wereld voor de instandhouding van het leven bezit en zijn broeder gebrek ziet lijden en toch de deur van zijn tedere mededogen voor hem sluit, in welk opzicht blijft de liefde Gods dan in hem?” — 1 Joh. 3:17.
Ja, in het bijzonder onzelfzuchtige, op beginselen gebaseerde liefde zal u helpen de prachtige hoedanigheid van mededogen aan de dag te leggen.