Hoeveel interesse hebben jonge mensen voor religie?
DOOR ONTWAAKT!-CORRESPONDENT IN FRANKRIJK
VOOR de 750.000 jongeren in het publiek zou dit een avond van euforie zijn. Zij zwaaiden met vlaggen, zongen en applaudisseerden. Laserstralen en vuurwerk trokken hun sporen langs de hemel en muzikanten brachten de menigte in opwinding. Qua sfeer had het veel weg van een „gigantische geïmproviseerde discotheek”. Uiteindelijk kwam de man op wie zij hadden zitten wachten, onder jubelkreten het podium op.
Was dit het begin van de wereldtournee van de een of andere rockband? Nee. Het was een religieuze massabijeenkomst in Parijs tijdens de katholieke Wereldjongerendagen, en de man was niemand anders dan paus Johannes Paulus II!
Het kan sommigen vreemd toeschijnen dat jongeren interesse hebben voor religieuze festivals als het bovengenoemde. Maar in de media wordt inmiddels over een religieuze opleving onder jongeren gesproken.
Uiterlijke schijn
Zo op het eerste gezicht lijkt het misschien heel goed te gaan met religie. Onder jonge Europeanen zegt ongeveer 68 procent tot een religie te behoren, en in Ierland is dit meer dan 90 procent. In Armenië, een voormalige sovjetrepubliek waar velen religie ooit als een overblijfsel van een lang vervlogen tijdperk beschouwden, zei een priester over eens verlaten kerken die nu vol zitten: „Ik sta verbaasd van de aantrekkingskracht die religie op de jongere generatie heeft.”
In veel landen heeft de betrokkenheid van jonge mensen bij sekten en charismatische groepen veel publiciteit gekregen. Religieuze festivals, zoals het festival dat aan het begin werd genoemd, zijn populair. Wat gebeurt er echter wanneer wij verder kijken dan de oppervlakte?
Een nadere beschouwing
Uit een nadere beschouwing blijkt dat in 1967 81 procent van de Franse jongeren in God geloofde, maar in 1997 gold dat nog maar voor minder dan de helft van hen. In heel Europa gelooft slechts 28 procent van de jongeren in een persoonlijke God. Het is dan ook niet verwonderlijk dat maar 12 procent van de Europese jongeren vaak bidt. Hoe wordt dit weerspiegeld in de manier waarop jongeren religie bezien?
In Denemarken zegt 90 procent van de jongeren tot de nationale kerk te behoren. Slechts 3 procent noemt zich praktizerend lid. In 1997 wees een door La Croix, een katholieke krant in Frankrijk, gehouden enquête uit dat 70 procent van de Franse jongeren toegeeft dat religie geen werkelijke rol in hun leven speelt. Drie kwart van hen kent meer belang toe aan persoonlijke ervaring dan aan het onderricht van een religie. Hetzelfde geldt voor de meeste andere Europese landen.
Waarom wenden jonge mensen zich van de kerken af? De grote religies boezemen de meesten van hen geen vertrouwen in. In Frankrijk bijvoorbeeld denkt de meerderheid van de jongeren dat religie verdeeldheid in de wereld brengt. Bovendien treft men niet zelden jongeren aan die dezelfde mening toegedaan zijn als de vijftienjarige katholieke Judith uit Spanje. Ze zei: „Ik ben het niet eens met wat de kerk over moraal zegt.” De twintigjarige Joseph uit Taiwan vindt religie eveneens „te traditioneel”. Maar als de meeste jongeren het niet eens zijn met de leringen van hun eigen religie, waar geloven zij dan wel in?
Religie à la carte
Over het algemeen kiezen jonge mensen nu geloofsovertuigingen uit zoals zij gerechten op een menukaart zouden uitkiezen. Eén tijdschrift noemde dit religieuze „praktijken à la carte”. Een katholiek tijdschrift duidde het aan als „op religieus gebied etalages kijken”. Denkbeelden die uit de mode raakten, zijn nu heel gewoon. Zo gelooft in Europa ongeveer 33 procent van de jongeren in amuletten, 40 procent gelooft dat waarzeggers de toekomst kunnen voorspellen en 27 procent gelooft dat de sterren het leven van mensen beïnvloeden. Veel jonge Europeanen stellen geloof in denkbeelden zoals reïncarnatie.
Er is zo’n verscheidenheid van godsdienstige opvattingen dat jonge mensen denkbeelden kunnen uitkiezen die bij hun voorkeur passen. Weinigen geloven dat maar één religie het monopolie van de waarheid heeft. Nu jonge mensen naar believen een keuze maken, wordt het verschil tussen hun godsdienstige opvattingen minder duidelijk. Vandaar dat sociologen nu spreken over een „geleidelijk uitwissen” of een „algehele uitholling” van officiële geloofsbelijdenissen. Hoe reageren de traditionele religies in dit geestelijke klimaat?
Religie op zoek naar jongeren
Voor religies vormt het een hele uitdaging jongeren aan te trekken. Een Franse priester stelde in verband met de menigten die de katholieke Wereldjongerendagen in Parijs bijwoonden, de vraag: „Waar komen deze jongeren vandaan? Ik heb geen jongeren in mijn kerken. Ik zie hen nooit.” In haar streven om de aandacht van jongeren te trekken en vast te houden moet de Katholieke Kerk haar presentatie en haar image veranderen.
„De kerk verandert van stijl!”, verklaarde de Franse krant Le Figaro. Voor de verzorging van de presentatie van dit twaalfde festival in Parijs schakelde de kerk instellingen in die meer ervaring hebben met het organiseren van rockconcerten. Er werden ruim 300 shows opgevoerd om de jonge bezoekers uit meer dan 100 landen te vermaken en een modeontwerper had voor de gelegenheid kleding voor de geestelijken ontworpen.
Veel religies die geen voeling hebben met de jongeren in deze tijd en het nodig achten zich aan te passen, worden ’vergaarreligies’. Over dit beleid zei Michel Dubost, de geestelijke die het Wereldjongerendagenfestival in Parijs organiseerde: „Natuurlijk zou ik willen dat alle gedoopte lidmaten trouw aan Christus zijn. Maar ook als zij dat niet zijn, is er plaats voor hen in de kerk.”
Jongeren op zoek naar antwoorden
Een krant die beklemtoonde dat de jongeren echt op zoek zijn naar antwoorden, beschreef de aanwezigheid van de jongeren op het religieuze festival in Parijs als „een roep om geloof in plaats van een roep van geloof”. Heeft de Katholieke Kerk die roep beantwoord?
Wanneer wij de buitenkant wegdenken of door de „optische illusie”, aldus een katholieke krant, van grote religieuze festivals heen kijken, wat blijft er dan over? De Franse krant Le Monde sprak over het „ontbreken van een werkelijke inhoud” onder de oppervlakte.
Hoewel het belangrijk is hoe eten geserveerd wordt, moet het vooral voedzaam zijn. De vragen van jonge mensen over de zin van het leven vereisen een geestelijk voedzaam antwoord. De aantrekkelijke maar lege antwoorden die jongeren voorgeschoteld krijgen, bevredigen hen niet.
Hebben zulke religieuze evenementen, die niet echt inhoud hebben, enige blijvende uitwerking op jongeren in deze tijd? De Franse sociologe Danièle Hervieu-Léger merkte op: „De kans is klein dat deze spectaculaire activiteiten een duurzaam maatschappelijk effect hebben.” Waar kunnen jongeren dan bevredigende antwoorden op hun vragen vinden?
Bevredigende antwoorden
In 1997 publiceerde het Franse tijdschrift Le Point een artikel over de moeilijkheden waarmee jongeren te kampen hebben. Behalve de vragen over de zin van het leven die de meeste jongeren bezighouden, moeten jonge mensen ook het hoofd bieden aan misdaad en geweld. Is het mogelijk om hier bovenuit te komen? Het tijdschriftartikel zegt: „Op dertigjarige leeftijd begon David zich zorgen te maken over de tol die alcohol, drugs en geweld van zijn lichaam eisten. Jehovah’s Getuigen kwamen bij hem aan de deur met een antwoord op zijn hoop op loutering. Hij studeerde. Hij bekeerde zich. Hij loste zijn gokschulden af en gaf allen die niet eens hadden gemerkt dat hij met pokeren vals had gespeeld, hun geld terug. Hij rookt niet meer, drinkt niet meer en vecht niet meer.”
Over andere jongeren die de bijbel met Jehovah’s Getuigen hebben bestudeerd, zei het artikel vervolgens: „Zij hebben op al hun vragen een antwoord gevonden.” Een jonge Getuige zei eenvoudig: „De bijbel spreekt al 2000 jaar de waarheid, dus waarom zou ik ergens anders leiding gaan zoeken?”
Gods Woord bevat een boodschap voor jongeren. De daarin gegeven praktische raad helpt hen het hoofd te bieden aan hedendaagse problemen en geeft hun een deugdelijke basis om in een toekomst van vrede en broederschap te geloven. In een voortdurend veranderende wereld is de hoop die de bijbel biedt „een anker voor de ziel, zowel zeker als vast,” want ze verschaft stabiliteit en troost (Hebreeën 6:19). Het leven van honderdduizenden jongeren heeft door een persoonlijke bijbelstudie met Jehovah’s Getuigen werkelijk zin gekregen. Zij hebben zelf gezien hoe de bijbel veranderingen teweegbrengt die meer dan oppervlakkig zijn. Door de bijbelse antwoorden te aanvaarden, bemerken jonge mensen dat hun speurtocht naar werkelijk geloof beloond wordt.
[Illustratie op blz. 12]
Religieus festival in Parijs trekt duizenden jongeren
[Illustratie op blz. 13]
Wereldjongerendagen in Parijs — een echte religieuze opleving?