De verbazingwekkende mimba
DOOR ONTWAAKT!-CORRESPONDENT IN NIGERIA
„DE DORPSAPOTHEEK” — zo noemen de mensen in India de mimbaboom. Al eeuwenlang verlaten mensen in dat land zich op de mimba voor verlichting van pijn, koorts en infecties. In de overtuiging dat de mimba kan helpen hun bloed te zuiveren, beginnen veel hindoes elk jaar met het eten van een paar mimbabladeren. Ook reinigen de mensen hun tanden met mimbatwijgjes, brengen zij het sap uit mimbabladeren aan op huidaandoeningen en drinken zij mimbathee als tonicum.
De laatste jaren tonen wetenschappers steeds meer belangstelling voor de mimba. Maar een wetenschappelijk verslag met de titel Neem — A Tree for Solving Global Problems waarschuwt: „Hoewel de mogelijkheden vrijwel eindeloos lijken, staat niets in verband met de mimba nog werkelijk vast. De wetenschappers die het meest enthousiast zijn over de plant en haar mogelijkheden, geven toe dat in dit stadium het bewijsmateriaal dat hun verwachtingen moet ondersteunen, nog van voorlopige aard is.” Niettemin verklaart het verslag tevens: „Twee decennia van wetenschappelijk onderzoek hebben in zo veel takken van wetenschap veelbelovende resultaten opgeleverd, dat deze weinig bekende soort wel eens voor zowel arme als rijke landen van reusachtig nut zou kunnen zijn. Zelfs enkele van de voorzichtigste onderzoekers zeggen dat ’de mimba het verdient een wonderplant te worden genoemd’.”
Zijn rol als boom
De mimba, die in tropische streken wordt aangetroffen, behoort tot dezelfde familie als de mahoniebomen. Hij wordt wel 30 meter hoog en kan een omtrek van ruim 2,5 meter bereiken. Aangezien hij zelden bladerloos is, verschaft hij het hele jaar door schaduw. Hij groeit snel, vergt weinig onderhoud en doet het goed in arme grond.
In het begin van deze eeuw werd hij in West-Afrika ingevoerd om schaduw te bieden en de uitbreiding van de Sahara in zuidelijke richting tot staan te brengen. Bosbouwers hebben de boom ook aangeplant in Fiji, Saoedi-Arabië en Midden- en Zuid-Amerika, op Mauritius en op eilanden in het Caribisch gebied. In de Verenigde Staten zijn er experimentele plantages in zuidelijke streken van Arizona, Californië en Florida.
Behalve dat de mimba het hele jaar door schaduw biedt in hete klimaten, kan hij ook als brandhout worden gebruikt. Bovendien is zijn termietbestendige hout bruikbaar in de bouw en voor timmerwerk. Dus uitsluitend oordelend op grond van zijn nut als boom, komt de mimba er al heel goed af. Maar dat is nog maar het begin.
Ongedierte verafschuwt hem
Omdat de bevolking van India al heel lang weet dat mimbabladeren hinderlijke insekten verdrijven, leggen zij de bladeren in bedden, boeken, manden, kasten en bergruimten. In 1959 begonnen een Duitse entomoloog en zijn studenten aan een onderzoek naar de mimba nadat zij getuige waren geweest van een massale sprinkhanenplaag in Soedan, waarbij miljarden sprinkhanen de bladeren van iedere boom behalve de mimba verslonden.
Sedertdien zijn wetenschappers te weten gekomen dat het complexe chemische arsenaal van de mimba niet alleen doeltreffend is tegen meer dan 200 insektesoorten maar ook tegen diverse mijten, nematoden, schimmels, bacteriën en zelfs een aantal virussen. Bij één experiment deden onderzoekers bladeren van de sojaboon in een pot met Japanse kevers. De helft van elk blad was bespoten met mimba-extracten. De kevers verslonden de onbehandelde helft van elk blad maar raakten de behandelde gedeelten niet aan. Ze stierven zelfs liever van de honger dan ook maar minuscule deeltjes van de behandelde bladeren te eten.
Zulke experimenten suggereren de mogelijkheid een goedkoop, niet-giftig en gemakkelijk te bereiden alternatief voor bepaalde synthetische pesticiden te ontwikkelen. In Nicaragua bijvoorbeeld vermengen boeren geplette mimbazaden met water — tachtig gram zaad per liter water. Zij laten het geplette zaad twaalf uur weken, zeven de zaden eruit en sproeien het water dan over de gewassen.
Mimbaprodukten doden de meeste insekten niet rechtstreeks. Door besproeiing ermee veranderen de levensprocessen van een insekt, zodat het uiteindelijk niet meer kan eten en zich niet meer kan voortplanten of kan metamorfoseren. Maar hoewel mimbapreparaten tegen ongedierte werken, schijnen ze niet schadelijk te zijn voor vogels, warmbloedige dieren of mensen.
„De dorpsapotheek”
De mimba heeft mensen nog meer te bieden. De zaden en bladeren bevatten verbindingen die een antiseptische, antivirale en fungicide activiteit vertonen. Er zijn aanwijzingen dat mimba ontstekingen, hypertensie en maagzweren zou kunnen bestrijden. Medicijnen bereid uit mimba-extracten zouden diabetes en malaria tegengaan. Tot de andere potentiële voordelen behoren de volgende:
Insektenwerende middelen. Eén bestanddeel van mimba, dat salannine heet, is een krachtige verdrijver van bepaalde bijtende insekten. Er is al een uit mimba-olie bereid vliegen- en muggenwerend middel in de handel.
Tandhygiëne. Miljoenen Indiërs breken elke ochtend een mimbatwijgje af, kauwen op het uiteinde om het zacht te maken en gebruiken het vervolgens om hun tanden en tandvlees te borstelen. Onderzoek heeft aangetoond dat dit nuttig is, aangezien verbindingen in de schors een sterk antiseptische werking hebben.
Anticonceptionele eigenschappen. Mimba-olie is een krachtig spermicide en is bij laboratoriumdieren doeltreffend gebleken om het geboortencijfer terug te dringen. Experimenten met apen doen vermoeden dat mimbaverbindingen misschien ook een orale anticonceptiepil voor mannen mogelijk zouden maken.
Het is duidelijk dat de mimba niet zo maar een boom is. Hoewel het bewijsmateriaal nog niet compleet is, wekt de mimba grote verwachtingen — voor een betere ongediertebestrijding, ter bevordering van de gezondheid, als hulpmiddel bij herbebossing en, misschien, om overbevolking tegen te gaan. Geen wonder dat mensen de verbazingwekkende mimba „Gods geschenk aan de mensheid” hebben genoemd!
[Illustraties op blz. 23]
De mimba, met inzet van mimbablad