Leven met een leerstoornis

Voor de zesjarige David is het fijnste deel van de dag aangebroken als het tijd is voor verhaaltjes. Hij vindt het heerlijk wanneer Mama hem voorleest en het kost hem geen moeite het gehoorde te onthouden. Maar David heeft een probleem. Hij kan niet zelf lezen. In feite kan hij met geen enkele taak die visuele vaardigheid vereist overweg.

Sarah zit in haar derde schooljaar, maar zij schrijft ongewoon slordig. Haar letters zijn slecht gevormd en sommige zijn achterstevoren geschreven. Wat de bezorgdheid van haar ouders nog groter maakt, is het feit dat Sarah zelfs moeite heeft met het schrijven van haar eigen naam.

Josh, een jonge tiener, doet het goed in elk vak op school behalve rekenen. Getalwaarden zijn een begrip waar hij totaal geen raad mee weet. Het kijken alleen al naar getallen maakt Josh kwaad, en wanneer hij thuis zijn rekenopgaven gaat zitten maken, daalt zijn stemming snel.

WAT mankeert er aan David, Sarah en Josh? Zijn zij gewoon lui, dwars, traag van begrip misschien? Beslist niet. Deze kinderen hebben allemaal een normale tot meer dan gemiddelde intelligentie. Toch wordt elk van hen ook belemmerd door een leerstoornis. David heeft last van dyslexie, een term die voor een aantal leesproblemen wordt gebruikt. Sarahs bijzondere moeite met schrijven wordt dysgrafie genoemd. En Josh’ onvermogen om de fundamentele rekenbegrippen te bevatten staat bekend als dyscalculie. Dit zijn slechts drie leerstoornissen. Er zijn er nog veel meer, en sommige deskundigen schatten dat in totaal minstens tien procent van de kinderen in de Verenigde Staten er last van heeft.

De definitie van leerstoornissen

Uiteraard vinden de meeste jongeren leren soms een hele opgave. Gewoonlijk duidt dat echter niet op een leerstoornis. In plaats daarvan bewijst het alleen dat alle kinderen hun sterke en zwakke kanten hebben bij het leren. Sommigen hebben sterke auditieve vaardigheden; zij kunnen heel goed informatie opnemen door te luisteren. Anderen zijn meer visueel georiënteerd; zij leren beter door te lezen. Op school zitten leerlingen echter met elkaar in een klaslokaal en wordt van allemaal verwacht dat zij leren, ongeacht de gebruikte onderwijsmethode. Vandaar dat het onvermijdelijk is dat sommigen leerproblemen hebben.

Volgens sommige deskundigen is er echter verschil tussen eenvoudige leerproblemen en leerstoornissen. Uitgelegd wordt dat leerproblemen met geduld en moeite te overwinnen zijn. Leerstoornissen daarentegen zijn naar verluidt dieper geworteld. „De hersenen van een kind met een leerstoornis schijnen bepaalde soorten mentale opgaven op een gebrekkige manier waar te nemen, te verwerken of te onthouden”, schrijven de doctoren Paul en Esther Wender.a

Toch betekent een leerstoornis niet noodzakelijkerwijs dat een kind verstandelijk gehandicapt is. De Wenders verklaren dit aan de hand van een vergelijking met mensen die toondoof zijn, die geen muziektonen kunnen onderscheiden. „Toondove mensen hebben geen hersenletsel en er is niets mis met hun gehoor”, schrijven de Wenders. „Niemand zou willen opperen dat toondoofheid te wijten is aan luiheid, inferieur onderwijs of een slechte motivatie.” Hetzelfde geldt, zeggen zij, voor mensen die leergestoord zijn. Vaak is het probleem tot één bepaald aspect van het leren beperkt.

Dit verklaart waarom veel kinderen met leerstoornissen een gemiddelde tot meer dan gemiddelde intelligentie bezitten; ja, sommige zijn uiterst intelligent. Het is deze paradox die artsen vaak attent maakt op de mogelijke aanwezigheid van een leerstoornis. In het boek Why Is My Child Having Trouble at School? wordt uitgelegd: „Een kind met een leerstoornis functioneert twee of meer jaar onder het verwachte niveau voor zijn leeftijd en zijn vastgestelde IQ.” Met andere woorden, het probleem is niet dat het kind er eenvoudig moeite mee heeft zijn leeftijdgenoten bij te houden. Zijn prestatie blijft in plaats daarvan achter bij zijn eigen potentieel.

De nodige hulp bieden

De emotionele effecten van een leerstoornis maken het probleem vaak groter. Wanneer kinderen met een leerstoornis het op school slecht doen, kan het zijn dat zij door hun onderwijzers en klasgenoten, en misschien zelfs door hun eigen familie, als mislukkelingen worden beschouwd. Helaas ontwikkelen veel van zulke kinderen een negatief zelfbeeld, dat zij al opgroeiend houden. Dat is een reden tot bezorgdheid, daar leerstoornissen over het algemeen niet verdwijnen.b „Leerstoornissen zijn stoornissen voor het leven”, schrijft dr. Larry B. Silver. „Dezelfde stoornissen die een belemmering zijn bij het lezen, schrijven en rekenen, zullen ook een belemmering zijn bij sport en andere activiteiten, in het gezinsleven en in de omgang met vrienden.”

Het is daarom van wezenlijk belang dat kinderen met leerstoornissen steun van hun ouders krijgen. „Kinderen die weten dat hun ouders volkomen achter hen staan, hebben een basis voor het ontwikkelen van een gevoel van eigenwaarde en het gevoel wel degelijk te kunnen functioneren”, zegt het boek Parenting a Child With a Learning Disability.

Maar om achter hun kinderen te kunnen staan, moeten ouders eerst hun eigen gevoelens onder de loep nemen. Sommige ouders voelen zich schuldig, alsof de stoornis van hun kind in enig opzicht aan hen te wijten is. Anderen raken in paniek, voelen zich overweldigd door de uitdagingen waarvoor zij gesteld worden. Beide reacties helpen niet. De ouders worden erdoor verlamd en het kind krijgt niet de hulp die het nodig heeft.

Wanhoop dus niet als een kundig specialist vaststelt dat uw kind een leerstoornis heeft. Bedenk dat kinderen met leerstoornissen slechts extra steun bij een specifieke leervaardigheid nodig hebben. Neem de tijd om u op de hoogte te stellen van de eventuele programma’s in uw omgeving voor kinderen met leerstoornissen. Veel scholen zijn beter toegerust om dergelijke situaties op te vangen dan jaren geleden het geval was.

Deskundigen beklemtonen dat u uw kind moet prijzen voor elke prestatie, hoe gering ook. Wees royaal met complimentjes. Houd tegelijkertijd de hand aan orde en regels. Kinderen hebben behoefte aan structuur, en dat geldt nog sterker voor kinderen met een leerstoornis. Zorg dat uw kind weet wat u verwacht en houd u aan de door u gestelde normen.

Tot slot, leer uw situatie realistisch te bezien. Het boek Parenting a Child With a Learning Disability illustreert het als volgt: „Stel dat u naar uw lievelingsrestaurant gaat en een kalfskotelet bestelt. Wanneer de ober het bord voor u neerzet, ziet u dat het een lamskarbonade is. Het zijn allebei heerlijke gerechten, maar u had u op het kalfsvlees ingesteld. Veel ouders moeten een verandering in hun manier van denken aanbrengen. Misschien was u niet ingesteld op het lamsvlees, maar u merkt dat het heerlijk is. Zo is het ook wanneer u kinderen met speciale behoeften grootbrengt.”

[Voetnoten]