Een blik op de wereld
Aardbevingen onvoorspelbaar
Jarenlang hebben geleerden gedacht dat het mogelijk moest zijn aardbevingen te voorspellen. Zij keken naar veranderingen in waterspiegels, minieme bewegingen in de aardkorst, uit bronnen ontsnappend radongas en andere tekenen. „Veel van de belangrijkste seismologen in dit land zijn nu van mening dat aardbevingen inherent onvoorspelbaar zijn”, signaleert een artikel in The New York Times. „Zij zeggen dat het zoeken naar manieren om mensen dagen, uren of minuten voordat een aardbeving zich voordoet te waarschuwen, tevergeefs lijkt te zijn. . . . Hoewel recent onderzoek aanwijzingen oplevert dat sommige aardbevingen inleidende signalen veroorzaken die te maken hebben met verschuivingen in de aardkorst, zijn die signalen dermate gering, zwak en voor het oog verborgen dat detecteren ervan in de praktijk wellicht onmogelijk zal zijn.” Sommigen vinden dat de regering gelden van aardbevingsonderzoek moet overhevelen naar bestrijding van de gevolgen. Geleerden zijn het er echter wel over eens dat er meer kennis nodig is van de wijze waarop de bodem beweegt en gebouwen zich bij een aardbeving gedragen.
Onderdompeling in koud water overleven
Geleerden die onderzoeken waarom mensen die bij ijzige kou te water raken, zo snel sterven, hebben ontdekt dat de natuurlijke reactie van het lichaam op de schok van de kou hyperventileren is. „Het plotselinge inzuigen van lucht wordt gevolgd door een naar binnen stromen van water — en verdrinking”, aldus het tijdschrift New Scientist. Hyperventileren valt niet tegen te houden. Om in leven te blijven moet men dus het hoofd boven water zien te houden tot het versnelde, diepe ademen — gewoonlijk binnen een minuut of twee, drie — bedaart.
Sport en een lang leven
Duitsers geven per jaar 36 miljard mark aan sport uit, ofwel zo’n 450 mark per persoon. Dat wordt besteed aan „sportkleding, uitrusting, training, huur van sportvelden en lidmaatschap van clubs”, bericht de Nassauische Neue Presse. Meer dan drie miljoen mensen maken gebruik van fitnessstudio’s en nog eens miljoenen doen aan jogging. Zouden de sportievelingen daarom langer of beter leven dan degenen die thuis blijven zitten? Niet noodzakelijkerwijs. Het boek Physiologie des Menschen verklaart: „Een generalisatie als zou sportbeoefening de beste medicijn vormen, is per se niet correct.” Waarom niet? Omdat ieder jaar meer dan 1,5 miljoen Duitsers bij de dokter terechtkomen met in het weekend of tijdens de vakantie opgelopen sportletsel. Het boek adviseert dat lichaamsbeweging en sport goed zijn voor de gezondheid „zolang de verbetering in welbevinden niet door ongelukken of chronisch sportletsel weer aangetast wordt”.
Niet verplicht de waarheid te vertellen
Recente Amerikaanse rechtszaken hebben over de hele wereld de aandacht getrokken en verbijstering veroorzaakt. „Terwijl de openbare aanklager de verplichting heeft de waarheid te presenteren, opereren verdedigers in een heel ander spiegelpaleis”, schrijft The New York Times. „De taak van de verdediger is vrijspraak voor zijn cliënt te verkrijgen, te bewerken dat de jury niet tot een uitspraak kan komen (door al is het maar bij één jurylid gerede twijfel te wekken) of hem veroordeeld te krijgen voor de lichtste aanklacht.” „Zij zijn niet verplicht ervoor te zorgen dat een ’niet schuldig’-uitspraak correct is”, zegt Stephen Gillers, docent juridische ethiek aan de rechtenfaculteit van de Universiteit van New York. „Wij vertellen de jury dat een rechtszaak een zoeken naar waarheid is, en wij vertellen hun nooit dat advocaten verplicht zijn hen voor het lapje te houden.” „Geconfronteerd met feiten die voor de cliënt zeer belastend zijn, moet een advocaat vaak een verhaal voor de jury verzinnen waarmee zij zich kunnen voorhouden dat zij aan die feiten voorbij moeten gaan en voor vrijspraak moeten stemmen”, verklaart de Times. Wat gebeurt er als advocaten weten dat hun cliënt schuldig is maar hij het er toch op wil wagen met een jury? „Dan zullen advocaten als een Uriah Heep voor de rechtbank verschijnen, vol valse nederigheid, en betogen dat zij het volste vertrouwen hebben in de waarheidsgetrouwheid van het verhaal van hun cliënt, terwijl zij weten dat dat verhaal voor 100 procent gelogen is”, zegt Gillers.
Nieuwe waarden
Russische jongeren en ook de Russische samenleving als geheel beleven een crisis in waarden. Een recent onderzoek in Sint-Petersburg (Rusland) maakte duidelijk dat de instelling van jongeren het belang onderstreept van „de waarden die de mensheid gemeen zijn — dat wil zeggen, gezondheid, leven, gezin en liefde alsook persoonlijke waarden zoals succes, een carrière, comfort en materiële zekerheid”, bericht de Russische krant Sankt-Peterburgskije Vjedomosti. Andere belangrijke waarden hebben te maken met ouders, geld, welzijn, geluk, vriendschap en kennis. Interessant is dat een goede reputatie bezitten en persoonlijke vrijheden genieten twee van de laatste plaatsen in de geest van jongeren innemen. Wat staat helemaal onderaan? Eerlijkheid. Het verslag concludeert: „Als er overal om hen heen gelogen wordt, dan heeft in de geest van de opgroeiende generatie [eerlijkheid] geen waarde.”
Onvruchtbaar decennium
Britse kerken hebben dit decennium uitgeroepen tot het „Decennium van evangelisatie”. Inmiddels al halverwege, is de vraag wat er bereikt is. Woordvoerder Michael Green zegt in de Church Times: „Wij hebben er nog maar nauwelijks een aanvang mee gemaakt het evangelie in een vorm te gieten die aansluit op de vragen die gewone mensen stellen. Ik zie maar weinig tekenen dat kerken buiten hun muren bezig zijn en met het goede nieuws naar buiten komen in de gemeenschap. . . . Er is tot dusver nauwelijks sprake van enig effect op niet-kerkelijke moderne jeugd, en dat is ongeveer 86 procent van al onze jonge mensen in dit land.” Waarom zo weinig succes? „Wij praten onszelf aan dat onze levensstijl het wel zal doen zonder dat er een woord gesproken hoeft te worden. Wij zijn doodsbang iemand voor het hoofd te stoten”, zegt Green.
Brutale overvallen
In Canada werd in 1994 1 op de 7 banken door dieven overvallen — meer overvallen per bankfiliaal dan in enig ander land. Maar in Italië, waar 1 op de 13 banken werd overvallen, schenen de overvallers brutaler dan elders. Weinig Italiaanse bankovervallers namen de moeite zich te vermommen of wapens te gebruiken. Sommigen bedreigden de kassiers alleen met woorden en kregen geld overhandigd. Een paar rovers namen zelfs hun toevlucht tot hypnotisme, zo bericht The Economist. Bankovervallers in Italië weten ook van aanhouden: 165 bankfilialen zijn in de loop van het jaar tweemaal overvallen, 27 driemaal en 9 viermaal. De gemiddelde buit bij een bankoverval in 1994? Eenenzestig miljoen lire (bijna ƒ 62.000), het laagste bedrag sinds 1987.
Krokodillenieuws
De onlangs opgegraven fossiele kaken van een oude krokodil „vertegenwoordigen wellicht het eerstbekende herbivore lid” van de krokodillenfamilie, bericht het tijdschrift Nature. In plaats van de lange scherpe tanden van de moderne krokodil, nu zo gevreesd door de mens, had deze oude voorvader afgevlakte tanden die beter geschikt zouden zijn voor het kauwen van gras. Er zijn aanwijzingen dat dit schepsel — in de provincie Hubei in China ontdekt door Chinese en Canadese onderzoekers op een heuvel dicht bij de zuidelijke oever van de Yangzi Jiang — bovendien een landbewoner en geen amfibie was. De grootte? Het dier mat ongeveer een meter.
Toenemende stress
Uit een recente studie in Rio de Janeiro (Brazilië) kwam naar voren dat meer dan 35 procent van degenen die medische hulp zochten, aan verscheidene vormen van mentale stoornissen leed, bericht Veja. Het tijdschrift vroeg dr. Jorge Alberto Costa e Silva, directeur geestelijke gezondheidszorg bij de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO): „Hoe zijn deze getallen te verklaren? Is de wereld erger geworden of zijn mensen psychisch zwakker geworden?” Zijn antwoord: „Wij leven in een tijd van buitengewoon snelle veranderingen, die uiteindelijk bezorgdheid en stress veroorzaken in een mate die zich gewoon niet eerder heeft voorgedaan.” Eén veel voorkomende oorzaak van stress, zo stelt hij, is het alomtegenwoordige geweld in Rio de Janeiro. Dat leidt vaak tot posttraumatische stress, een aandoening, zo legt hij uit, die „mensen treft wanneer zij op de een of andere manier in levensgevaar hebben verkeerd. Overdag voelen zij zich in elk opzicht onzeker. ’s Nachts hebben zij nachtmerries waarin zij de episode die hun leven in gevaar bracht, opnieuw beleven.”
Gezondheidskloof
De gezondheidskloof tussen rijke en arme landen wordt wijder. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) schat dat de gemiddelde levensverwachting van mensen in de ontwikkelde landen, die daar ook geboren zijn, 76 jaar bedraagt — vergeleken met 54 jaar voor de inwoners van minder ontwikkelde landen. In 1950 was de kindersterfte in arme landen 3 maal zo hoog als in rijke landen; nu 15 maal zo hoog. Tegen het eind van de jaren ’80 was het sterftecijfer tengevolge van zwangerschapscomplicaties 100 maal zo hoog als in rijke landen. Wat tot het probleem bijdraagt, zo verklaart de WHO, is het feit dat minder dan de helft van de mensen die in arme landen leven, toegang heeft tot schoon water en sanitaire voorzieningen. Volgens de Verenigde Naties is het aantal „minst ontwikkelde landen” toegenomen van 27 in 1975 tot 48 in 1995. Over de hele wereld zijn er 1,3 miljard armen, en hun aantal neemt toe.