Gokken — De verslaving van de jaren ’90
EEN camera heeft op kleurenfilm de aanblik vastgelegd. De foto bestrijkt twee hele pagina’s in een zondagskrant — bijna zover het oog reikt, wemelt het in een reusachtige opslagloods die herschapen is in een vele honderden vierkante meters grote bingohal, van gokkende klanten van alle leeftijden en kleuren. Ziet u hun vermoeide gezichten en bloeddoorlopen ogen, tekenen van urenlang onafgebroken spelen? Gespannen wachten zij op het afroepen van het volgende nummer, dat hen, hopelijk, eindelijk zal laten winnen op een avond die misschien nog niets heeft opgeleverd.
Sla de bladzijden van de krant eens om. Ziet u de gespannen gezichten van de kaartspelers, die bang zijn een verliezende hand te hebben? In veel gevallen worden duizenden dollars gewonnen en verloren bij het trekken van de volgende kaart. Laat verder uw fantasie eens werken. Ziet u het zweet in de nerveuze handen staan? Hoort u de snelle hartslag, het stille gebed met het verzoek om een betere hand de volgende keer en een verliezende hand voor de andere spelers?
Stap de luxueuze casino’s in chique hotels en op rivierboten eens binnen. Verdwaalt u in een labyrint van bontgekleurde fruitautomaten? Raakt u verdoofd door het lawaai van het overhalen van de hendels en het snorrende geluid van ronddraaiende cilinders? Of zij nu winnen of verliezen, het geluid klinkt de spelers als muziek in de oren. „Het opwindende voor hen is de spanning wat er bij het volgende overhalen van die hendel van de fruitautomaat gaat gebeuren”, vertelde de directeur van een casino.
Begeef u eens door de mensenjungle naar de volle roulettetafels. U kunt gehypnotiseerd raken door het ronddraaien van de schijf met haar rode en zwarte vakjes die voor uw ogen langssnellen. Het geluid van het rollende balletje vergroot de betovering nog. Rond en rond gaat het, en de plek waar het tot stilstand komt bepaalt het verschil tussen winnen en verliezen. Vaak worden duizenden dollars verloren met een enkele draai van de schijf.
Vermenigvuldig de foto’s en scenario’s met tienduizenden, de spelers met talloze miljoenen en de locaties met duizenden wereldwijd. Zij komen per vliegtuig, trein, bus, schip en auto naar alle delen van de wereld om hun goklust te bevredigen. Het is wel „de verborgen ziekte, de verslaving van de jaren ’90: Gokverslaving” genoemd. „Ik voorspel dat de jaren ’90 de historische bloeiperiode van het gelegaliseerd gokken overal ter wereld zullen inluiden”, zei de onderzoeker Durand Jacobs, een Amerikaanse autoriteit op het gebied van gokgedrag.
In de Verenigde Staten bijvoorbeeld gingen in 1993 meer Amerikanen naar casino’s dan naar de honkbalvelden van de eredivisie — 92 miljoen bezoeken. Aan de bouw van nieuwe goketablissementen schijnt geen eind te komen. Hoteloperators aan de oostkust van de Verenigde Staten zijn euforisch. „Er zijn op het moment bij lange na niet voldoende kamers om de naar schatting 50.000 casinobezoekers per dag onder te brengen.”
In 1994 werd het gokken in veel van de zuidelijke staten van de VS, waar het tot voor kort als een zondige bezigheid werd beschouwd, met open armen verwelkomd en als reddingbrengend gezien. „Tegenwoordig zou de ’Bible Belt’ evengoed tot de ’Blackjack Belt’ omgedoopt kunnen worden, met die casino’s op het water en op het land door heel Mississippi en Louisiana en plannen voor meer in Florida, Texas, Alabama en Arkansas”, werd in U.S.News & World Report opgemerkt. Sommige religieuze leiders laten hun mening over het zondige van gokken nu een ommezwaai van 180 graden maken. Toen bijvoorbeeld de stedelijke autoriteiten van New Orleans in Louisiana in 1994 het eerste plaatselijke drijvende casino op de Mississippi inwijdden, zond een geestelijke een gebed op waarin hij God dankte voor „de mogelijkheid tot spelen: een mogelijkheid waarmee gij”, zo zei hij, „de stad hebt gezegend”.
Verwacht wordt dat tegen het jaar 2000 95 procent van alle Amerikanen op nog geen drie à vier uur rijden van een casino zal wonen. De Indianen zijn ook voor een flink deel van de koek in aanmerking gekomen. De Amerikaanse regering heeft tot dusver hun exploitatie van 225 casino’s en bingohallen met hoge inzetten overal in het land goedgekeurd, berichtte U.S.News & World Report.
Als bij dat alles de kaartgelegenheden, sporttoto’s, paarden- en hondenrennen, het kerkbingo en dergelijke worden gevoegd, wordt duidelijk hoe Amerikanen legaal $394 miljard vergokt hebben in 1993, een stijging van 17,1 procent over het voorgaande jaar. De tegenstanders van gokken zijn verbijsterd. „Het invloedrijkste dat wij hebben om mensen te helpen, zijn kerken en synagogen en de regering”, zei de directeur van een Raad voor de Gokverslaving. „En nu zijn ze allemaal betrokken bij de gokbusiness.” Een Amerikaanse krant noemde de Verenigde Staten een „Gokland” en zei dat gokken „Amerika’s ware nationale tijdverdrijf” is.
Engeland is in 1826 met zijn eerste loterij begonnen en er wordt flink verkocht, zegt men. Het maakt ook een enorme bingohausse mee, berichtte The New York Times Magazine. „Overal in Moskou staan nu drukke casino’s. En Libanese gokkers riskeren letterlijk hun leven door de goktenten in West-Beiroet te bezoeken, waarop zowel de militie als de religieuze fundamentalisten hun aanvallen richten”, schreef de Times. „Grote winnaars worden door casinobewakers, gewapend met machinegeweren, naar huis begeleid.”
„Canadezen beseffen niet dat zij een natie van gokkers zijn”, zei een Canadese provinciaal ambtenaar. „Er wordt waarschijnlijk, in sommige opzichten, in Canada meer gegokt dan in de VS”, voegde hij eraan toe. „Canadezen hebben vorig jaar meer dan 10 miljard [Canadese] dollars aan legale kansspelen en weddenschappen besteed — bijna dertigmaal zoveel als zij aan bioscoopbezoek besteedden”, berichtte de krant The Globe and Mail. „De bingo-industrie in Canada is veel verder ontwikkeld dan in de VS het geval is of ooit geweest is. De loterijbusiness is veel verder ontwikkeld in Canada. Dat geldt ook voor de paardenrennen”, schreef de krant.
„Niemand weet hoeveel gokverslaafden er in Zuid-Afrika zijn,” schreef een Zuidafrikaanse krant, „maar er zijn er op zijn minst ’duizenden’.” De regering van Spanje echter is zich heel goed bewust van haar probleem en van het groeiende aantal gokkers. Officiële cijfers laten zien dat veel van de 38 miljoen ingezetenen in één jaar $25 miljard vergokten, daarmee Spanje op een van de hoogste plaatsen op de wereldranglijst brengend. „Spanjaarden zijn verstokte gokkers”, zei een man die een vereniging had opgericht om gokkers te helpen. „Dat zijn zij altijd geweest. . . . Zij gokken op paarden, op voetbal en in loterijen, spelen, uiteraard, roulette, poker en bingo en staan aan die helse geldschrokkende machines.” Pas de laatste jaren is dwangmatig gokken in Spanje als een psychische aandoening erkend.
Beschikbare gegevens doen vermoeden dat ook Italië door de gokkoorts is aangestoken. Miljarden worden gestoken in loterijen en sporttoto’s, maar ook in door kranten georganiseerde kansspelen, of worden aan de speeltafels vergokt. „Het gokken is in elk aspect van het dagelijks leven doorgedrongen”, stond in een rapport uitgebracht door een van regeringszijde gefinancierd researchteam. Thans „heeft het gokniveau eens ondenkbare hoogten bereikt”, schreef The New York Times, „en van regeringsfunctionaris tot parochiepriester haast men zich om manieren te vinden om een graantje mee te pikken”.
Hoe waar is dat! In veel gevallen is gokken op elk aspect van het leven van mensen van invloed, zoals uit de volgende artikelen zal blijken.
[Inzet op blz. 4]
Eens een zondige bezigheid — nu „reddingbrengend”
[Inzet op blz. 5]
De gokpandemie neemt mondiale vormen aan