Ouders — Kies verantwoord speelgoed voor uw kind

KINDEREN zijn „een erfdeel van Jehovah”, zegt de bijbel (Psalm 127:3). Godvrezende ouders erkennen daarom hun verantwoordelijkheid hun kinderen op te voeden „in het strenge onderricht en de ernstige vermaning van Jehovah” (Efeziërs 6:4). Zij laten het niet aan speelgoedfabrikanten over de persoonlijkheid van hun kinderen te vormen.

Speelgoed kan een belangrijke rol spelen bij het stimuleren van de emotionele en mentale groei van kinderen. Maar dat wil niet zeggen dat ouders veel geld moeten besteden aan high-techspeeltjes. Iets van het heilzaamste en stimulerendste speelgoed kost u zo goed als niets.

Van een eenvoudige kartonnen doos kan een poppenkast, een vliegtuig of alles wat maar in de vruchtbare verbeelding van een kind kan opkomen, worden gemaakt. Met een emmer en een schepje kan een kind zandkastelen bouwen. Gewone blokken, puzzels, klei en krijtjes kunnen eveneens voor urenlange heilzame ontspanning zorgen. Oudere kinderen kunnen met tekenmateriaal en hobbypakketten nuttige vaardigheden opdoen en hun creativiteit op een gezonde manier de vrije loop laten — oneindig veel bevredigender dan het wegschieten van vijandelijke doelen op een videoscherm.

Voor sommige spelactiviteiten zijn helemaal geen speciale spullen nodig. Een wandeling door de bossen kan een opwindend avontuur zijn voor een kind, vooral in het gezelschap van een lieve ouder die volop aandacht voor hem heeft. Ja, zelfs fundamentele huishoudelijke vaardigheden kunnen een kind bijgebracht worden alsof het leuke spelletjes zijn. Zo schrijft Penelope Leach in haar boek Your Growing Child: „Een cake bakken of eten koken, de tuin omspitten, de auto wassen of het plafond witten, de boodschappen in huis halen of de baby in bad doen — voor u kan het allemaal werk zijn, maar voor uw kind kunnen het zo ongeveer de heerlijkste spelletjes zijn.”

Zeven nuttige richtlijnen

Natuurlijk is fabrieksspeelgoed op zijn plaats. En als het gezinsbudget het kopen van speelgoed toelaat, kunt u zich misschien de volgende vragen stellen voordat u iets aanschaft:

1. Stimuleert het speelgoed werkelijk de nieuwsgierigheid en de fantasie van mijn kind? Zo niet, dan zal het hem snel vervelen. Een stuk speelgoed kan er in een tv-spotje goed uitzien, maar bedenk: De jeugdige acteurs en actrices zijn betaald om zich enthousiast voor te doen over het speelgoed. Misschien reageert uw kind niet zo. Probeer hem gade te slaan als hij speelt of als hij in een speelgoedwinkel is. Wat voor speelgoed spreekt hem aan?

Ouders denken soms dat speelgoed waardeloos is als het niet „educatief” is. Professor Janice T. Gibson brengt echter onder onze aandacht dat „kinderen leren van al het speelgoed waarmee zij spelen. Belangrijk is dat zij zich amuseren, zodat zij blijven spelen op manieren die goed voor hen zijn.”

2. Sluit het speelgoed aan bij de lichamelijke en verstandelijke vermogens van mijn kind? Soms is een kind gewoon niet sterk genoeg, geduldig genoeg of handig genoeg om iets aan een bepaald stuk speelgoed te hebben. Een ouder kan echter geneigd zijn het te kopen omdat het voor hem of haar een nostalgische aantrekkingskracht heeft. Maar kan een driejarig jongetje echt overweg met een elektrische trein, of met een honkbalknuppel? Waarom niet gewacht tot uw kind eraan toe is zulk speelgoed te waarderen?

3. Is het speelgoed veilig? Kleine hummels hebben de neiging alles in hun mond te stoppen en kunnen makkelijk stikken in kleine houten blokjes of plastic voorwerpen. Scherpe of puntige randen kunnen voor kinderen van elke leeftijd gevaarlijk zijn. U moet u misschien ook afvragen of de kans bestaat dat er met het speelgoed gegooid wordt of dat het gebruikt wordt als wapen tegen een broertje of zusje.

In Nederland zit op sommig speelgoed een etiket om aan te geven voor welke specifieke leeftijdsgroep het bedoeld is. Houdt u zich aan zulke aanbevelingen, dan kunt u uw kind voor letsel behoeden. Verkeert u in twijfel over een stuk speelgoed, neem dan de moeite de winkelbediende te vragen of er een demonstratiemodel beschikbaar is dat u kunt bekijken.

4. Is het speelgoed goed gemaakt en is het duurzaam? „Kleuters die het leuk vinden alles te laten vallen, met alles te gooien of op alles te kauwen, kunnen speelgoed dat niet duurzaam is totaal vernielen”, brengt het blad Parents onder onze aandacht.

5. Is het speelgoed het geld waard? In tv-spotjes komt de prijs zelden ter sprake, maar speelgoed is duur. Een groot deel van de prijs wordt betaald voor de merknaam en niet voor het feitelijke materiaal. Bovendien wekken reclamespotjes vaak irreële verwachtingen bij kinderen, zodat hun nogal eens een grote teleurstelling wacht.

Leer uw kinderen schrander te kopen. Spreuken 14:15 luidt: „Iedereen die onervaren is, hecht geloof aan elk woord, maar de schrandere geeft acht op zijn schreden.” In een artikel in The New York Times werd gezegd: „Soms kunt u er vooraf op wijzen dat een bepaald stuk speelgoed slecht gemaakt is of dat de reclame ervoor misleidend is.” De Times voegde eraan toe: „Kinderen worden veel gewiekstere consumenten wanneer het geld uit hun eigen zak komt in plaats van uit de uwe.”

Natuurlijk gaat de werkelijke waarde van speelgoed veel verder dan het materiaal of het vakmanschap dat erin zit. Belangrijke factoren zijn hoe vaak uw kind het zal gebruiken en hoeveel plezier hij ervan zal hebben. Een schommel in de achtertuin kan betrekkelijk duur zijn, maar hij kan jarenlang voor heel wat prettige uurtjes zorgen. Goedkoop speelgoed dat vlug wordt afgedankt, kan op de lange duur een slechtere investering blijken.

6. Welke waarden en maatstaven brengt het speelgoed uw kind bij? De hoogleraar in ontwikkelingspsychologie David Elkind waarschuwt dat „speelgoed de fantasie van kinderen op positieve, niet op negatieve manieren moet stimuleren”. Vermijd speelgoed dat griezelig is, dat duidelijk gewelddadigheid bevordert of dat ondeugden van volwassenen, zoals gokken, nabootst.

Hoe staat het met speelgoed dat op populaire science fiction- of sprookjesfiguren is gebaseerd? Zulke verhalen behelzen meestal dat het goede over het kwade triomfeert. Sommige ouders beschouwen de ’magische elementen’ in deze verhalen dan ook als niet meer dan produkten van een ongebreidelde kinderlijke fantasie en zien er geen kwaad in hun kinderen ervan te laten genieten. Anderen kunnen bang zijn dat de verhalen belangstelling voor het occulte zullen stimuleren (Deuteronomium 18:10-13). Zonder een oordeel over anderen te vellen, moeten ouders op dit punt zelf hun beslissingen nemen en daarbij letten op de uitwerking die zulke verhalen — en erop gebaseerd speelgoed — op hun kinderen hebben.

Denk ook aan het beginsel in 1 Korinthiërs 10:23: „Alle dingen zijn geoorloofd, maar niet alle dingen zijn heilzaam.” Het kan zijn dat aan een populair stuk speelgoed voor u geen bezwaren kleven, maar is het werkelijk heilzaam het te kopen? Zou het anderen kunnen kwetsen of tot struikelen kunnen brengen?

Speelgoed waarvan gezegd wordt dat het educatief is, moet ook kritisch door ouders bekeken worden, vooral wanneer het bedoeld is om kinderen voor te lichten over seksualiteit en zwangerschap. Is het kind aan zulke informatie toe? Zou de informatie beter overgebracht worden door gesprekken tussen u en uw kind?a Bepaald speelgoed zou de fysieke aspecten van zulke kwesties kunnen overbrengen, maar brengt het ook juiste morele opvattingen over?

7. Wil ik echt dat mijn kind dit stuk speelgoed krijgt? Misschien vindt u dat uw kind al te veel speelgoed heeft, dat het speelgoed gewoon niet praktisch is gezien uw omstandigheden of dat het speelgoed meer lawaai maakt dan u kunt verdragen. Als zulke problemen niet op te lossen zijn, blijft u misschien geen andere keus dan nee te zeggen. Dat is niet gemakkelijk. Maar toegeven aan elke bevlieging en elk verzoek van uw kind zal er niet toe bijdragen dat hij tot een evenwichtige volwassene opgroeit. Let eens op het beginsel in Spreuken 29:21: „Indien men zijn knecht [of kind] van jongs af verwent, zal hij in zijn latere leven zelfs een ondankbare worden.”

Dat wil niet zeggen dat u als ouder dogmatisch en onredelijk moet zijn. Dat zou er slechts toe leiden dat uw kind boos en wrokkig wordt. „De wijsheid van boven is . . . redelijk” (Jakobus 3:17). Een deskundige op het gebied van de kinderverzorging zei het zo: „U moet er met uw kind voor gaan zitten en precies uitleggen waarom u hem bepaald speelgoed niet wilt geven.”

Enkele dingen die belangrijker zijn dan speelgoed

Terwijl speelgoed een waardevol hulpmiddel kan zijn om uw kind op te voeden en bezig te houden, zijn het maar dingen. Een kind kan van een stuk speelgoed houden, maar speelgoed kan niet van een kind houden. Kinderen hebben de liefdevolle aandacht nodig die alleen ouders kunnen geven. „In wezen is een ouder het beste speelgoed dat ooit bedacht is”, zegt dr. Magdalena Grey. Wanneer ouders met hun kinderen spelen, dragen zij bij tot het smeden van een hechte emotionele band en de ontwikkeling van gezonde opvattingen en emoties.

Ja, kinderen hebben behoefte aan spel dat heilzaam is. Maar bovenal hebben zij morele en geestelijke leiding nodig. „Dit betekent eeuwig leven,” zegt de bijbel, „dat zij voortdurend kennis in zich opnemen van u, de enige ware God, en van hem die gij hebt uitgezonden, Jezus Christus” (Johannes 17:3). Ouders kunnen een belangrijke rol spelen bij het helpen van hun kinderen deze levenreddende kennis te verwerven. Gezinnen onder Jehovah’s Getuigen proberen het bestuderen van de bijbel tot een onderdeel van hun normale routine te maken. Vaak doen zij dit met behulp van publikaties als Mijn boek met bijbelverhalen, Naar de Grote Onderwijzer luisteren en Wat jonge mensen vragen — Praktische antwoorden, die speciaal voor jongeren geschreven zijn.b Deze boeken zijn niet alleen leuk — ze hebben duizenden kinderen geholpen een vast geloof in God te ontwikkelen. Kinderen waarderen ook opnamen op audiocassette van bijbelse drama’s en van de publikaties Mijn boek met bijbelverhalen en Naar de Grote Onderwijzer luisteren.

Ware christenen doen daarom meer dan met hun kinderen spelen — zij bidden ook met hen, studeren met hen en praten met hen. Het geven van zulke liefdevolle aandacht kost tijd en veel moeite. Maar op de lange duur schenkt het een kind meer duurzame vreugde dan enig spel of schitterend speelgoed!

[Voetnoten]

[Illustraties op blz. 8, 9]

Kinderen houden van zelfgemaakt speelgoed — wasmanden worden auto’s; schoenendozen worden treinen