Sapporo’s festival van sneeuw en ijs

Door Ontwaakt!-correspondent in Japan

TIJDENS de lange wintermaanden ligt Sapporo, een in het noorden van Japan gelegen stad, begraven in de sneeuw. Vijf tot zes maanden van het jaar was er voor de inwoners weinig te beleven op het gebied van recreatie, totdat de vroede vaderen de hoofden bij elkaar staken en op een idee kwamen: een sneeuwfestival met reusachtige beelden van sneeuw.

In 1950 werden leerlingen van de middelbare scholen geholpen bij de vervaardiging van zes beelden, in hoogte variërend van drie tot vier meter. Zo’n 50.000 mensen kwamen naar de ijzige „Venus van Milo” en andere beelden kijken. Joeki Matsoeri, ofte wel het Sneeuwfestival, was goed van start gegaan.

In de loop van de jaren is het festival qua omvang en populariteit gegroeid. Elk jaar komen er nu zo’n twee miljoen toeristen, onder wie veel uit vreemde landen, met grote ogen de honderden beeldhouwwerken van ijs en sneeuw bewonderen. Dit zeven dagen durende, niet-godsdienstige winterevenement is het grootste van zijn soort in heel Japan geworden.

Een kijkje op het festival

Van de drie festivalterreinen is het Ōdoripark het voornaamste. Dit terrein, waar vroeger ’s winters de uit de straten geruimde sneeuw werd gestort, heeft een lengte van elf huizenblokken in het hartje van Sapporo. Hier en in Makomanai, op korte afstand daarvandaan, zijn de spectaculaire grotere beeldhouwwerken te zien. Kinderen kijken vol ontzag naar de meer dan levensgrote figuren uit hun favoriete televisieprogramma’s en stripboeken. Daar staat Ultraman, een met Superman te vergelijken superheld uit het ruimtevaarttijdperk, die kleine jongens zo graag nadoen. En vlakbij staat Tjibi Maroeko-tjan met haar vriendjes, kinderen die voorkomen in een populaire tv-tekenfilm.

Ook volwassenen kijken hun ogen uit. Een uitzonderlijk goed geslaagde Parijse Opéra, compleet met sierlijk reliëfwerk op de muren en zelfs beelden van musici op het dak, trekt de aandacht. Daar staat het oude Duitse Rijksdaggebouw, een sneeuwgebouw in barokstijl. Het kolossale Arabische kasteel met Aladdin en zijn ’wonderlamp’ is gemakkelijk te herkennen.

De kunstwerken op het Burgerplein, waarvan er veel een speciale boodschap behelzen, verzinken enigszins in het niet bij de grotere beeldhouwwerken. Een sculptuur van de Brandenburger Tor herinnert aan de recente eenwording van Duitsland. Sommige van de beeldhouwwerken weerspiegelen bezorgdheid voor de aarde, haar ecologie en de dieren.

Aan het eind van het Ōdoripark bevindt zich het Internationale Plein, waar teams uit talrijke landen met elkaar wedijveren. Sommige van de beeldhouwers zijn dat van beroep en werken normaal met marmer, steen en andere materialen. Zij zijn allemaal voorzien van een drie meter grote kubus van voorgeharde sneeuw en hebben drie dagen gekregen om hun werkstuk te voltooien.

Maar hoe worden de reusachtige beeldhouwwerken gemaakt en hoe bereiken de beeldhouwers zo’n verbazingwekkende nauwkeurigheid van detail?

Hoe de kunstwerken gemaakt worden

De bouw van zo’n kolos is geen gemakkelijk karwei. De feitelijke bouw van één enkel project kan bijna een maand duren; er kunnen meer dan 1500 mandagen in gaan zitten. Eén groot werkstuk was een replica van het Flinders Street Station in het Australische Melbourne. Het was 35 meter lang, 35 meter breed en 15 meter hoog. Er waren 1400 truckladingen van vijf ton nodig om de 7000 ton sneeuw die ervoor werd gebruikt aan te voeren. Geen wonder dat het leeuwedeel van het werk dat bij de vervaardiging van de kolossen komt kijken, sinds 1955 voor rekening van de Japanse zelfverdedigingsmacht is geweest, bij wie zich later rekruten van de brandweer hebben gevoegd. Laten wij eens kijken hoe zij bij de bouw van zulke grootse kunstwerken van sneeuw te werk gaan.

Eerst moet het onderwerp worden uitgekozen. Er worden inlichtingen en afbeeldingen verzameld. Op basis daarvan worden er modellen gemaakt van klei, papier-maché of andere materialen. Vervolgens wordt er ongeveer een maand voor het festival schone sneeuw verzameld en naar het bouwterrein vervoerd. Daar wordt de sneeuw uitgeladen, aangestampt in een enorm houten raamwerk en verhard met water. Nadat het raamwerk is verwijderd, wordt er een steiger gebouwd en wordt er in alle ernst met beeldhouwen begonnen.

Vaak wordt er de hele nacht doorgewerkt, wanneer de temperatuur ver beneden het vriespunt is. De kunstenaars gebruiken bijlen en spaden voor het grove werk en kleiner beeldhouwersgereedschap voor de details.

Afzonderlijke personen en kleine groepen kunnen ook meedoen aan de pret. Ongeveer een derde van de honderden gegadigden uit het hele land, bij loting gekozen, krijgt richtlijnen van een speciaal team van deskundigen. Elke gegadigde krijgt een twee meter grote kubus van geharde sneeuw en vijf dagen om zijn schepping te voltooien.

Fascinerende attracties

De sculpturen van puur ijs voegen nog een prachtige dimensie aan het festival toe. Die worden overwegend door leden van de Vereniging van IJsbewerkers gemaakt. Velen van hen zijn chef-koks uit bekende hotels die hun talenten normaal demonstreren in feestelijke eetzalen. Zij komen dolgraag naar Sapporo en de resultaten zijn schitterend.

De feeststemming wordt verhoogd door muzikale programma’s en shows. Er worden wedstrijden gehouden, er marcheren fanfarekorpsen, er wordt gedanst en aan acrobatisch skispringen gedaan, en nog veel meer. De kinderen zijn ook verrukt over de vele glijbanen waarin voor hun plezier voorzien wordt en die tot in de beeldhouwwerken doorlopen.

Vooral ’s avonds is het een bijzonder geschikte tijd om het festival te zien. Tienduizenden kleine witte gloeilampen die aan de kale boomtakken in het park gehangen zijn, scheppen samen met de talrijke kleurige lichten die door de glinsterende beelden worden weerkaatst, een indrukwekkende krans van licht en kleur in het winterse wonderland. Na het festival gezien te hebben, zou u onder de indruk zijn van wat de vruchtbare fantasie en de bekwame handen waarmee God de mens heeft begiftigd, tot stand kunnen brengen.

[Illustraties op blz. 23]

Kolossale beeldhouwwerken zoals dat hieronder, voor het bouwen waarvan zo’n 7000 ton sneeuw nodig is, zijn soms wel 35 meter breed en 15 meter hoog