Een dag op de grootste dierenmarkt van Azië

Door Ontwaakt!-correspondent in India

MAHARADJA’S gezeten op schitterend getooide olifanten of een nederige boer achter een paar groothoornige ossen — zulke taferelen worden hier in India vaak gefotografeerd. Maar waar haalt men zulke grote en waardevolle dieren vandaan?

Kom om daarachter te komen eens met ons mee naar Sonepur in de deelstaat Bihar, in het noordoosten van India. Daar kunnen wij een jaarmarkt bezoeken zoals u er waarschijnlijk nog nooit een gezien hebt. Het is naar verluidt de grootste dierenmarkt van Azië, mogelijk zelfs van de wereld. Ze wordt gehouden in oktober en november en duurt ongeveer twee weken.

Een fascinerend evenement

Wat een mensenmenigten! De vrouwen zijn getooid in vrolijke sari’s, met een overvloed van juwelen. Gehuwde vrouwen vallen bijzonder op door het rode poeder dat in de scheiding van hun haar is gewreven. De meesten van hen hebben een baby in hun armen en daarbij houden nog een of twee kinderen zich krampachtig aan hun sari vast terwijl zij zich voorthaasten om hun man bij te houden.

Gezien die reusachtige menigten vragen wij ons af hoe kinderen erin slagen niet zoek te raken. Velen lukt dat inderdaad niet. Wij hoorden dat in slechts één week vijftig kinderen zoek waren geraakt en dat slechts zeventien van hen teruggevonden waren. Wij huiveren bij de gedachte wat er met de vermiste kinderen gebeurt, want wij hebben gehoord dat gewetenloze individuen hen vaak meenemen en dwingen tot bedelen en immorele praktijken.

Kraampjes langs de kant van de weg bevorderen de opstoppingen maar bieden een interessante aanblik. Bij één stalletje komt als er een munt wordt betaald, een vogeltje uit zijn kooi en pikt een kaart op. De baas voorspelt aan de hand ervan de toekomst van de klant. Wilt u snel even geschoren worden? Ga dan gewoon in hurkzit voor de barbier zitten en hij laat zijn lange, scherpe scheermes met vaste hand over uw ingezeepte gezicht glijden. In precies drie minuten wordt u geschoren, en misschien gladder dan met enig modern apparaat mogelijk is.

De kraampjes bieden een uitgebreid assortiment fraaie armbanden, die Indiase vrouwen graag om beide armen dragen, in een kleur die past bij hun sari. De ervaren koopman laat armband na armband om en af glijden totdat hij de juiste maat en stijl heeft gevonden. Een typisch Indiase vrouw draagt om elke arm soms wel een tiental armbanden, gemaakt van glas, metaal of plastic.

Aan de kraampjes worden ook snuisterijen voor dieren verkocht. Per slot van rekening is dit een dierenmarkt. De handel is hier levendig omdat de dorpsbewoners hun dieren graag versieren. Tot de sieraden behoren kettingen voor om de hals van de dieren en kleurige bellen in verschillende maten.

Wie roept daar zo? Oh, een bedelaar! Verschrompeld en bedekt met stof kruipt hij over de weg en duwt zijn bedelnap voor zich uit. Gezien de menigte is het een wonder dat hij niet onder de voet wordt gelopen! Tijdens de jaarmarkt zijn mensen edelmoedig tegenover bedelaars en de nap van deze man is dan ook al half vol munten. Bij de tempel vragen honderden bedelaars om een aalmoes — kreupelen, blinden en melaatsen. Sommigen vervloeken hun lot, anderen roepen de namen van goden aan en enkelen overladen degenen die geven met zegenwensen.

Ook dieren van allerlei aard zijn op weg naar de jaarmarkt. De olifanten zijn beschilderd en vrolijk versierd. Op elke olifant zit een berijder, die korte bevelen geeft om door te lopen of de pas in te houden en daarbij af en toe met een stok een zachte por achter de oren van de olifant geeft. Waterbuffels met opgeheven kop bewegen zich verschrikkelijk traag voort, zich totaal onbewust van de verkeersopstopping die zich achter hen vormt.

Onderweg zien wij ook veel koeien en een enkele kameel. Apen zijn er in grote aantallen, meestal van het langoertype. Die hebben borstelige wenkbrauwen en een bebaarde kin. Ook gevederde dieren zijn er in overvloed, van sierlijke pauwen en papegaaien tot parkieten en duiven. Allemaal zijn ze van ver en dichtbij naar de jaarmarkt gekomen.

Speciale attracties

De bekroonde koeien die uit de Punjab komen, behoren tot de speciale attracties. Sommige geven tweemaal per dag ongeveer 25 liter melk. Het zijn werkelijk schitterende dieren! Veel mensen komen alleen naar ze kijken, maar er zijn ook serieuze kopers. Iedere keer dat er een koop wordt gesloten, roept de eigenaar uit: „Bolo Hariharnath Ki”, waarmee hij een plaatselijke godheid aanroept, en de menigte reageert instemmend: „Jai.” De gemiddelde prijs van een Indiase koe kan variëren van 3000 tot 5000 rupees, maar deze bekroonde buitenlandse rassen gaan van de hand voor 20.000 tot 40.000 rupees.a

Dit jaar zijn er maar vijftien kamelen te koop op de markt. Deze „schepen der woestijn” kosten 5000 rupees per stuk. Ze kunnen urenlang werken zonder last te hebben van hitte, kou, honger of dorst. Kamelen kunnen worden gebruikt voor het trekken van karren en ploegen en voor het ronddraaien van waterraderen, werk dat gewoonlijk door ossen wordt gedaan.

De populairste dieren zijn de ossen. Het is bijna onmogelijk langs de wegen van India te reizen zonder de vertrouwde ossewagen te zien waarop de goederen en het gezin van de boer naar de stad worden vervoerd. Een ondernemende verkoper heeft een bord neergezet waarop „Superstar Ossen” staat. En ze zien er ook echt als „superstars” uit! Mocht iemand het in zijn hoofd krijgen hem te bedriegen of te beroven, dan heeft hij twee versierde geweren bij de hand. Een superstar is te koop voor 35.000 rupees.

Vervolgens trekken de hinnikende paarden onze aandacht, en wat zijn dat een prachtige dieren! Sommige zijn rijpaarden voor de politie of het leger, terwijl andere bedoeld zijn voor de rennen. Pony’s om op te rijden en om een kar te trekken, zijn ook te koop. In één stand speelt een fanfarekorps, tot groot genoegen van een gedresseerd paard, dat op de maat van de muziek danst.

Wij gaan verder in de richting van luid getrompetter. Daar, in een klein bos van mangobomen, staan de olifanten, alle 250. Wat een indrukwekkende dieren! Ze zijn uit heel India en Nepal gekomen. Ze lijken echter wat rusteloos, mogelijk door de grote menigte en ook door de aanwezigheid van zo veel soortgenoten.

Hier ontmoeten wij Harihar Prasad, een 25-jarige mannetjesolifant die wild trompettert. Zijn eigenaar, Gangabux Singh, heeft hem zojuist verkocht voor 70.000 rupees. De huidige marktprijs van 130.000 rupees voor een goede jumbo in aanmerking genomen, is de prijs zeer laag. Maar Harihar is wat moeilijk om mee om te gaan.

Harihar heeft 22 dagen gelopen om de jaarmarkt te bereiken en nu doet het zijn eigenaar verdriet hem te moeten missen. Maar zaken zijn zaken en emotionele banden moeten doorgesneden worden. Wij vroegen ons af of Harihar ook verdrietig is van zijn oude mahout (trainer) te moeten scheiden. Toen zijn nieuwe mahout probeerde hem aan te raken, trok Harihar zijn touwen stuk en daarom is hij met kettingen vastgezet.

Om hem te kalmeren en een soepele overdracht te bewerkstelligen, zal zijn vorige mahout met hem meereizen naar zijn nieuwe tehuis. Daar zullen de beide oppassers samenwerken totdat de nieuwe mahout gewend is geraakt aan Harihar en zijn stemmingen. Wij vernemen dat de nieuwe eigenaar niet van plan is Harihar lang te houden. Het kan dus zijn dat hij volgend jaar teruggebracht wordt naar Sonepur en opnieuw verkocht wordt.

Misschien wordt Harihar wel gekocht door mensen uit Rajasthan om ergens ver weg tempelolifant te worden. Dan zou hij helemaal worden versierd en gebruikt worden voor het trekken van een tempelwagen. Of misschien zal hij uiteindelijk boomstammen verslepen in het afgelegen oerwoud van de Andaman and Nicobar Islands, ver weg in de Golf van Bengalen.

Een jaarmarkt met een lange geschiedenis

Hoewel niemand met zekerheid schijnt te weten wanneer of hoe de dierenmarkt in feite begonnen is in Sonepur, blijkt ze bekendheid gekregen te hebben tijdens de regering van de Mogol-keizer Alamgir (1658–1707). Rajeshwar Prasad Singh, een plaatselijke landeigenaar, zegt dat zijn familie sinds 1887 het jaarmarktterrein verhuurt voor de paardenmarkt. Vanaf de negentiende eeuw kwamen indigoplanters van het Britse bestuur hier tijdens de jaarmarkt bijeen voor polowedstrijden, paardenrennen en bals.

De maharadja’s die met groot gevolg naar de jaarmarkt kwamen en in speciale tenten verbleven, verleenden in vroeger dagen glans aan de jaarmarkt. De jaarmarkt van Sonepur zal echter blijven plaatsvinden zolang er vraag naar dieren is. Wij vonden het heerlijk wat tijd door te brengen op deze zo afwijkende jaarmarkt, waar dieren van allerlei aard de voornaamste attractie vormen.

[Voetnoot]

[Illustratie op blz. 23]

Versierd paard vertoond aan toeschouwers

[Illustratie op blz. 24]

Harihar Prasad nadat hij verkocht was