Een dodelijke combinatie

„EEN ernstige crisis”, verklaarde de Amerikaanse president Bush. Een „ontstellende situatie”, stond in The Star van Zuid-Afrika. „Een epidemie”, berichtte U.S.News & World Report. „Een plaag voor de samenleving”, zei een bezorgde burger.

Hebben zij het over het verschrikkelijke AIDS-virus? Nee, over een heel andere plaag, die in de meeste landen thans meer slachtoffers eist dan AIDS. Welke plaag dan wel? Het gevolg van een dodelijke combinatie: drinken en autorijden.

Wereldwijd komen er elk jaar ongeveer 300.000 mensen om bij auto-ongelukken. Van de miljoenen die gewond raken, zijn tienduizenden voor hun leven verminkt. De financiële kosten bedragen jaarlijks vele miljarden guldens. Een groot deel van dit alles is te wijten aan ongelukken waarbij alcohol in het spel is.

In het decennium dat in 1990 eindigde, zijn er in de Verenigde Staten zo’n 100.000 mensen aan AIDS gestorven. Maar in diezelfde tien jaar zijn er ongeveer 250.000 mensen omgekomen bij met alcohol verband houdende verkeersongelukken. AIDS treft het vaakst rechtstreeks degene die nogal eens van seksuele partner wisselt en de drugspuiter. Maar in het geval van de rijder onder invloed is de kans groot dat niet alleen de drinker maar ook de onschuldige toevallig aanwezige het leven laat.

De combinatie van drinken en autorijden betekent vaak een bijzonder gewelddadige soort dood voor nietsvermoedende slachtoffers en scheurt gezinnen uiteen. Ze berooft ouders van hun kinderen, kinderen van hun ouders en echtgenoten van hun partner.

Pogingen om het getij te keren

Er worden veel pogingen gedaan om deze verwoestende vloedgolf te keren. In de Verenigde Staten hebben bezorgde burgers zich georganiseerd (bijvoorbeeld in het RID, Dronken rijders van de weg af!, en MADD, Moeders tegen dronken rijders) en campagnes gevoerd om het publiek te doordringen van de ernst van het probleem. Er zijn ’Stop het rijden onder invloed’-programma’s. In andere landen bestaan soortgelijke organisaties. Ze helpen slachtoffers hun recht te krijgen en zetten zich in voor wetsherzieningen.

Overheden intensiveren hun pogingen om automobilisten die onder invloed rijden te arresteren en de politie maakt daarbij gebruik van alcoholcontroles. Er zijn verscheidene wetten aangenomen om personen die alcoholische dranken serveren wettelijk aansprakelijk te kunnen stellen. Er wordt zelfs van aanplakborden gebruik gemaakt om chauffeurs aan de bestaande wetten te herinneren.

Het dodental blijft stijgen

Ondanks al deze krachtsinspanningen blijft het dodental door rijden onder invloed overal ter wereld stijgen. In Brazilië komt er om de 21 minuten iemand om — zo’n 25.000 per jaar — bij aan alcoholgebruik te wijten ongelukken. Dat is ongeveer 50 procent van alle verkeersslachtoffers daar. Naar verluidt is in Engeland en Duitsland bij ongeveer een vijfde van alle verkeersongelukken met dodelijke afloop alcohol in het spel. In Mexico is volgens verscheidene bronnen 80 procent van de 50.000 dodelijke verkeersongevallen te wijten aan ’menselijke fouten, voornamelijk veroorzaakt door rijden onder invloed’, bericht de in Mexico-Stad verschijnende krant El Universal.

Naar schatting is er bij meer dan 25 procent van de dodelijke verkeersongelukken in Zuid-Afrika alcohol betrokken. In de Verenigde Staten raken in een gemiddeld jaar zo’n 650.000 mensen gewond bij aan alcohol te wijten ongelukken, van wie zo’n 40.000 ernstig; meer dan 23.000 mensen komen erbij om — ongeveer de helft van het totale aantal verkeersslachtoffers.

In een wanhopige poging het aantal rijders onder invloed terug te dringen, werd er in de Amerikaanse staat Washington een ’Slachtoffers van rijden onder invloed’-panel georganiseerd. Het is een onderdeel geworden van de rechtsgang bij het veroordelen van personen die betrapt zijn op rijden onder invloed. Het programma wordt nu in veel delen van het land gebruikt. De bedoeling ervan is, overtreders met hun neus op de tragische gevolgen te drukken van hun onverantwoordelijke drinken. De schuldigen worden er door de rechtbank toe veroordeeld te luisteren naar de slachtoffers en hun familieleden en zo doordrongen te worden van de afschuwelijke prijs die er betaald is. Ontwaakt! werd uitgenodigd getuige te zijn van zo’n confrontatie.

[Illustratieverantwoording op blz. 4]

Dominic D. Massita sr./Accident Legal Photo Service of New York