Jonge mensen vragen . . .

Mijn ouders gaan uit elkaar — Wat moet ik doen?

„Op een avond nam mijn vader ons, kinderen, met z’n vieren mee voor een ijsje. Plotseling werd zijn stem heel formeel. Hij zei tegen ons: ’Jullie moeder en ik zijn het over een aantal zaken niet eens, dus ik ga ergens anders wonen. Misschien kom ik van de zomer terug.’ Geen van ons zei iets. Hij moet zijn koffers al gepakt hebben gehad, want toen hij ons thuis afzette, ging hij niet mee naar binnen. Wij stapten de auto uit en stonden op de oprijlaan te brullen terwijl mijn vader wegreed.” — Tom.a

TOMS ouders hebben zich nooit verzoend. Maar op dat moment kon Tom onmogelijk weten of dat al dan niet zou gebeuren.

Randy’s ouders daarentegen zijn zo vaak uit elkaar gegaan dat hij zich het aantal keren niet eens kan herinneren. „Pa ging iedere keer voor zeg maar een maand of twee weg”, vertelt hij. „Dan kwam hij terug en ging het een poosje beter. Maar plotseling was hij dan weer verdwenen.”

Echtscheiding heeft de sombere klank van afgelopen, definitief voorbij. Maar als je ouders alleen maar uit elkaar zijn en je nog niet weet of zij zullen gaan scheiden of niet, kan de onzekerheid heel naar zijn. Veel ouders, zoals die van Randy, komen bij elkaar terug maar gaan later toch weer uit elkaar. Volgens het boek Divorced Families volgt er in naar schatting 50 procent van de gevallen dat ouders uit elkaar gaan, op zijn minst een tijdelijke verzoening. Maar Judith Wallerstein en Sandra Blakeslee, die onderzoek verrichten naar echtscheidingen, merken op: „Als mensen tot echtscheiding overgaan, zijn zij vaak al een paar keer uit elkaar geweest; iedere keer lijkt het voorgoed maar blijkt het toch niet definitief te zijn. Kinderen kunnen daardoor in de war raken en een verzoening verwachten.”

De woorden ’Misschien kom ik terug’, lijken zo veelbelovend. Maar je blijft met kwellende onzekerheden zitten. Je vraagt je af: ’Zullen mijn ouders uiteindelijk gaan scheiden? Hoe verwerk ik de gevoelens waardoor ik nu al verscheurd word?’

Navigeren in een storm

Eerst zul je je wellicht neerslachtig en moe voelen, je niet kunnen concentreren, of soms zelfs woedeaanvallen hebben. Of misschien voel je je gewoon verdoofd. Dat zijn allemaal normale reacties op een extreme situatie — die tegenwoordig maar al te vaak voorkomt. Hoewel Gods Woord echtparen aanmoedigt bij elkaar te blijven en hun problemen op te lossen, is de houding van de wereld tegenover het huwelijk flink achteruitgegaan (1 Korinthiërs 7:10-16). Momenteel ligt het percentage huwelijken dat standhoudt soms niet hoger dan vijftig. Zoals de bijbel lang geleden voorzei, heeft onze eeuw een drastische achteruitgang te zien gegeven in de „natuurlijke genegenheid” die eens zo gewoon was in gezinnen.b — 2 Timotheüs 3:3.

Hoe moet je het verwerken? Wat je doormaakt, is te vergelijken met een storm in je leven. Als je het zo beziet, kan dat je in twee opzichten helpen. In de eerste plaats houdt geen enkele storm eeuwig aan. De emotionele beroering die je nu voelt, zal na een poosje gaan liggen, zoals elke storm. En in de tweede plaats kun je door deze storm heen navigeren. Je hoeft niet ’ten onder te gaan’. Maar net zoals een schip in een storm uit de buurt van de rotsen moet blijven, zijn er voor jou wat met rotsen te vergelijken gevaren die je narigheid kunnen bezorgen. Laten wij er een paar bespreken.

Valse verwachtingen

Eén zo’n gevaar zou zijn dat je te sterk hoopt dat je ouders weer bij elkaar terugkomen. Anne herinnert zich: „Toen mijn ouders uit elkaar waren, namen zij ons nog wel eens samen mee uit. Mijn zusje en ik fluisterden dan tegen elkaar: ’Laten we hard doorlopen en die twee alleen laten.’ Maar”, zucht zij, „ik denk dat het niet werkte. Ze zijn nooit meer bij elkaar teruggekomen.”

Spreuken 13:12 zegt: „Verwachting die wordt uitgesteld, maakt het hart ziek.” Bedenk dat jij niet in de hand hebt wat je ouders doen. Jij hebt er niet voor gezorgd dat zij uit elkaar gingen, en het zal je naar alle waarschijnlijkheid ook niet lukken hun huwelijk te lijmen. — Zie ook Spreuken 26:17.

Het gevaar van haat

Woede en haat zouden wel eens de dodelijkste „rotsen” kunnen zijn waarmee je in deze storm te maken krijgt. Tom herinnert zich nog de gevoelens die hij koesterde toen hij twaalf was: „Ik begon echt kwaad te worden op mijn vader. Ik gebruik het woord ’haat’ niet graag, maar ik koesterde een verschrikkelijke wrok tegen hem. Ik kon me niet indenken dat hij om ons gaf als hij ons verliet. En ik geloof dat ik vond dat het nu mijn beurt was om hem duidelijk te maken hoe ik erover dacht.”

Als een echtpaar uit elkaar gaat, is dat zelden een wederzijdse beslissing, en het is dus heel gewoon als in jouw ogen een van je ouders de meeste schuld treft. Het kan zelfs zijn dat een van hen Gods wet in verband met de huwelijkstrouw heeft overtreden (Hebreeën 13:4). Maar hoe dan ook, hoe ga je om met de ouder die meer schuld schijnt te treffen? Moet je die ouder haten of proberen de ouder die onrecht is aangedaan te wreken?

Bedenk allereerst dat het bij een scheiding zelden zo simpel ligt dat één ouder volkomen „slecht” en de ander volkomen „goed” is. Je ouders hebben je waarschijnlijk niet alles over hun huwelijk of het mislukken ervan verteld; misschien begrijpen zij het zelf niet eens. Vermijd het dus een oordeel te vellen over een situatie waarvan je geen totaalbeeld hebt (Spreuken 18:13). Gelukkig is God de Rechter in al zulke aangelegenheden. Hij stelt jou niet aan als rechter of bestraffer van je ouders. En wat is dat een opluchting! Wie van ons zou zo’n verantwoordelijkheid echt aankunnen? — Romeinen 12:19.

Toegegeven, woede is moeilijk de kop in te drukken; en het is heel normaal dat je je nu diepgeschokt voelt. Maar voed je een woedende en wraakzuchtige geest, dan kan dat langzaam maar zeker je persoonlijkheid vergiftigen. De bijbel zegt: „Een kalm hart is het leven van het vleselijke organisme.” Een kalm hart is beslist niet vol bitterheid. Geen wonder dat de bijbel ons zegt: „Laat af van toorn en laat de woede varen” (Spreuken 14:30; Psalm 37:8). Bovendien houdt het bijbelse gebod dat je je ouders moet eren, zelfs het eren van ouders in die je in de kou laten staan. — Lukas 18:20.

Tom heeft dan ook aan zijn woede gewerkt. Hij zegt nu: „Het is gemakkelijk een wrok te koesteren en bij jezelf te denken: ’Hij is de schuldige. Ik heb gelijk als ik hem haat.’ Maar ik begon me af te vragen: ’Is het echt wel juist?’ En ik zag in dat het niet juist is. Als christen kun je geen wrok koesteren.”

Als de bijbel zegt dat je de woede moet laten varen, wordt daarmee natuurlijk niet bedoeld dat je moet doen alsof je niet woedend bent. Als je je gekwetst voelt door wat je ouders hebben gedaan, waarom probeer je dan niet er met hen over te praten en met respect hun de ogen te openen voor jouw zienswijze? — Zie Spreuken 15:22, 23; 16:21.

Ertussenin

’Maar wat doe ik aan dat gevoel dat er van twee kanten aan me getrokken wordt?’, vraag je je misschien af. Dat kan een bijzonder lastige „rots” zijn die je moet omzeilen. Randy herinnert zich: „Wat ik nog het ergste vond van mijn bezoeken aan Pa was, dat mijn moeder me na elk bezoek het hemd van het lijf vroeg. En zij maakte hem echt zwart. Ik zei dan: ’Toe nou, Ma! Waarom doet u dat? Laat me met rust!’ En dan werd ze woedend en dwong me antwoord te geven op haar vragen.”

Soms gebruiken ouders hun kinderen om boze boodschappen aan elkaar over te brengen of zelfs om elkaar te bespioneren! Zo wilde een vrouw weten hoeveel geld haar elders wonende man bezat. Dus forceerden zij en haar tienjarig zoontje een raam in het huis van de vader en klom de jongen naar binnen om zijn vaders chequeboekje te gappen. „We krijgen hem wel!”, zei de jongen met kennelijk enthousiasme.

Het is niet eerlijk als je ouders proberen jou te gebruiken als middel om zich te wreken. Maar bedenk dat zij emotioneel ontzettend veel moeten verwerken. Heb dus zoveel mogelijk geduld met hen. Praat met hen. Misschien kun je iets zeggen in de geest van: ’Mam en Pap, ik houd van jullie allebei. Gebruik me dus alstublieft niet om elkaar pijn te doen.’ Niet dat je niet behulpzaam moet zijn, dat je moet weigeren elke boodschap van de een aan de ander over te brengen. Maar als je ouders wraakzuchtig worden, is het tijd om je medewerking als tussenpersoon te staken. — Spreuken 26:17.

Tevens zou het huichelachtig zijn als je uit eigenbelang je ene ouder tegen de andere zou uitspelen door dingen te zeggen als: „Ik wil bij Mam gaan wonen. Van haar mag ik altijd doen wat ik wil.” Als ouders uit elkaar zijn, voelen zij zich vaak erg schuldig vanwege de stress die zij hun kinderen hebben bezorgd en klampen zij zich wanhopig aan hen vast. Jongeren die zich bewust zijn van de macht die zij daardoor over hun ouders hebben, kunnen in de verleiding komen die te gebruiken. Maar jij wilt toch geen misbruik maken van de situatie?

Er komt echter meer kijken voor het overleven van een storm dan slechts de rotsen te vermijden. In een toekomstig artikel zullen enkele positieve stappen worden besproken die je kunt doen om je erdoorheen te slaan.

[Voetnoten]

[Inzet op blz. 11]

Wat je doormaakt, is te vergelijken met een storm in je leven. Als je het zo beziet, kan dat je helpen je erdoorheen te slaan, want geen enkele storm houdt eeuwig aan

[Inzet op blz. 12]

Woede is moeilijk de kop in te drukken; en het is heel normaal dat je je nu diepgeschokt voelt. Maar voed je een woedende en wraakzuchtige geest, dan kan dat langzaam maar zeker je persoonlijkheid vergiftigen