Wat verleent herfstbladeren hun pracht?

TEGEN de heldere, blauwe herfstlucht lijken de berghellingen door de prachtige kleuren — rood, purper, goud, geel, oranje en bruin — wel in lichterlaaie te staan. De jaarlijkse spectaculaire show van de herfstbladeren in het noordoosten van de Verenigde Staten en oostelijk Canada is beslist een groots meesterstuk.

Wat verleent de bladeren hun vele kleuren? Hoewel bepaalde sleutelfactoren nog altijd een mysterie zijn, weten geleerden wel dat het proces niet zozeer een decorverandering is als wel de slotscène van het optreden.

Chlorofyl — de substantie die de bladeren hun groene kleur geeft — is normaal gesproken gebonden aan een eiwit. Maar door de koele, droge herfstlucht gaan zich in de boom een aantal veranderingen voltrekken waardoor het eiwit uiteenvalt in aminozuren. En als een spaarzame boer die zich gereedmaakt voor de winter, absorbeert de boom de aminozuren en slaat ze in de stam of wortels op voordat hij zijn bladeren laat vallen. Nu het eiwit verdwenen is, begint het chlorofyl uiteen te vallen en verdwijnt de groene kleur, waardoor de natuurlijke kleuren van de bladweefsels — geel, oranje en bruin — die altijd al aanwezig waren, te voorschijn komen.

Maar hoe staat het met het vlammende rood en scharlaken van de suikeresdoorn, de sumak en enkele andere planten? Daar is volgens onderzoekers iets anders bij betrokken. Door de koele nachten vertraagt de sapstroom in de boom, waardoor de verwijdering van de in het blad aanwezige suiker wordt belemmerd. De heldere herfstzon zet de achtergebleven suiker om in een pigment genaamd anthocyaan, dat de bladeren hun helderrode kleur geeft.

In zekere zin is deze adembenemende show, die verband houdt met de heldere zon en de koele nachten van de herfst, dus in feite een jaarlijks terugkerende huishoudelijke beurt van de bomen, die zich gereedmaken om opnieuw een groeiperiode af te sluiten. Het is er allemaal om ervan te genieten — en om ons te herinneren aan de grote Kunstenaar en Ontwerper achter dit alles.