De watercrisis — Komen wij werkelijk droog te staan?
OM TE beginnen is weliswaar 70 procent van het aardoppervlak met water bedekt, maar is dit niet allemaal drinkbaar. De zeeën bijvoorbeeld nemen 97 procent van het water voor hun rekening. Zo blijft er nog ongeveer 3 procent zoet water over.
Meer dan driekwart van dit water zit echter vast in gletsjers en in de ijskappen aan de polen. Nog eens 14 procent zit ondergronds in aquifers (poreuze gesteentelagen) op een onbereikbare diepte. Het resterende water, naar schatting niet meer dan een nietige 0,027 procent, stroomt door zoetwaterrivieren, meren en beken en in aquifers die wel aangeboord kunnen worden. Het zoete oppervlaktewater wordt telkens aangevuld met regen en andere neerslag, maar sommige aquifers kunnen vanwege hun diepe ligging niet worden bijgevuld.
In tegenstelling tot elektriciteit, die door reusachtige turbines kan worden opgewekt voor huishoudelijk en industrieel gebruik, kan er geen nieuw water worden vervaardigd. Wanneer dus thuis de kraan wordt opengedraaid voor dat speciale potje thee of koffie of voor een verkwikkend bad of een verfrissende douche, wanneer de grote kleppen worden opengezet in de fabrieken of wanneer het zwembad vol moet lopen, moet het water uit nabijgelegen rivieren of meren komen of uit putten die water aan aquifers onttrekken.
Hoewel er jaarlijks volop regen op aarde valt, is de neerslag op aarde niet overal evenredig verdeeld. In sommige delen van de aarde kan de regen meer dan overvloedig zijn, terwijl het elders misschien jarenlang niet regent. Op plaatsen waar de regen schaars is, zijn er voor de landbouw uitgebreide irrigatiestelsels nodig, en dit water wordt opgepompt uit aquifers die niet of onvoldoende kunnen worden aangevuld. Dit heeft ertoe geleid dat bronnen drooglopen.
Drooglopende aquifers
Van deze aquifers is de Ogallala de grootste ter wereld. Hij loopt onder zes staten in het midden-westen van de Verenigde Staten, en de huishoudens, de industrie en de irrigatie zijn er vrijwel geheel afhankelijk van, maar hij nadert een crisis die diep zal ingrijpen in het leven van tientallen miljoenen mensen. Thans pompen 200.000 putten water op uit de Ogallala, en het waterpeil in deze aquifer is over een oppervlakte van meer dan 150.000 km2 met 3 tot 4,5 meter gedaald. Een schrijver zei: „Als een stel jongetjes die allemaal hun rietje in dezelfde sorbet hebben gestoken, zuigen ze hem in hoog tempo leeg.”
Voor sommigen begint deze dreigende crisis al voelbaar te worden. „Het pompniveau is in mijn elf putten tot amper een meter boven de bodem gedaald,” zei een boer, „en zo is het al vijf jaar. Als ik te snel pomp, loop ik droog.” „Straks is het water op,” zei een schrijver, „en in sommige gebieden zou dit wel eens in deze generatie zover kunnen komen.” Sommige deskundigen schatten dat de Ogallala over 40 jaar drooggelopen zal zijn.
Ook veel andere Amerikaanse aquifers worden schandelijk uitgebuit. Tot de ernstigste gevallen behoort de grondlaag onder de stad Tucson (Arizona) — de grootste stad in de Verenigde Staten die geheel aangewezen is op haar ondergrondse watervoorraad. Deze afhankelijkheid geldt zowel voor gezinnen als de industrie, de landbouw en de kopermijnen. Het gevolg is een ontstellende daling van het waterpeil met 45 meter sedert de jaren ’60. Slechts ongeveer 35 procent van het jaarlijks uit de aquifer opgepompte water wordt weer aangevuld.
In sommige gebieden is het niveau van deze ondergrondse reservoirs met 50 meter gezakt. In El Paso (Texas) en Ciudad Juárez (Mexico) bijvoorbeeld is het grondwaterpeil ten gevolge van overbepomping drastisch gedaald, en in het stedelijke gebied van Dallas-Fort Worth is het waterpeil de afgelopen 25 jaar meer dan 115 meter gezakt. Dit aanhoudende tekort op de waterbalans kan alleen maar uitlopen op een ondergronds bankroet.
De overbepomping van Amerika’s aquifers heeft behalve de daling van het waterpeil tot gevaarlijk dicht op de bodem nog meer ernstige bijwerkingen. De hele stad Houston (Texas) zakt bijvoorbeeld weg in haar bodem van zand en klei, berichtte The New York Times van 26 september 1982. „De oorzaak is water. De uitgestrekte aquifers onder de stad zijn overbepompt om de halsbrekende ontwikkeling van het afgelopen decennium bij te benen”, zo meldde de krant. „Ze zou tot aan het jaar 2020 nog 4,2 meter dieper kunnen zinken als er alleen grondwater zou worden gebruikt om aan de toekomstige vraag te voldoen.”
In datzelfde jaar berichtte The New York Times over een soortgelijke situatie in de staat Arizona. Er werd melding gemaakt van grote scheuren in de aardkorst, in sommige gebieden wel zo’n 120 meter diep en 11 km lang. De scheuren waren een rechtstreeks gevolg van het op grote schaal oppompen van water uit aquifers om zowel de landbouwbevolking als de steden te bedienen. Wanneer het waterpeil drastisch daalt, verzakt de erboven gelegen oppervlakte en vormen zich op sommige plaatsen reusachtige barsten van wel 120 meter diepte, helemaal tot op het onderliggende rotsgesteente. Ook in de deelstaat Florida heeft de overbepomping van aquifers aanleiding gegeven tot grote publiciteit. Het fanatieke pompen heeft de bodem ondermijnd en holten doen ontstaan waarin huizen en auto’s verzwolgen zijn.
Voortdurend maken de nieuwsmedia waarschuwingen bekend in verband met Amerika’s grondwatercrisis. Het is een bron van nationale zorg. „De gestadige ontlediging van de aquifer wordt erkend als een bedreiging voor het land, voor onze economische groei en voor de kwaliteit van ons leven”, zei John P. Hammerschmidt van het Amerikaanse huis van afgevaardigden. „Het Land van Overvloed heeft een onverzadelijke vraag naar water geschapen waar geen water is”, zei een Amerikaanse senator. „Wanneer onze grondwaterreservoirs verdwenen zijn,” zei congreslid Robert Roe, „komen ze niet meer terug. Het zou wel duizend jaar kunnen duren voordat ze weer bruikbaar zijn.”
„Over vijftig jaar geen Phoenix meer”
Senator Daniel Moynihan verklaarde: „Als spreker in de senaat heb ik eens gezegd dat je zonder olie kunt leven en dat je zelfs zonder liefde kunt leven, maar dat je niet zonder water kunt leven . . . Laat de aquifers onder het zuidwesten drooglopen, en er is over vijftig jaar geen Phoenix [stad in Arizona] meer. Het spijt me, beste vriend, het water is op. Dat is een echte — en onherstelbare — crisis.” Het tijdschrift U.S.News & World Report van 18 maart 1985 plaatst er een slotopmerking bij: „Het idee dat wij zonder water zouden komen te zitten, klinkt de meeste Amerikanen misschien vergezocht in de oren. Maar een toenemend aantal hydrologen, waterbouwkundigen en milieudeskundigen houden vol dat de tijd van behaaglijk vertrouwen in het water van het ’Land van Overvloed’ ten einde loopt.”
Nog meer naties, in allerlei delen van de wereld, klagen steen en been over de snelle uitputting van hun ondergrondse watersystemen. In de loop van de jaren ’70 moesten gebieden in het zuiden van India vaststellen dat hun waterpeil bijna 30 meter was gedaald ten gevolge van overbepomping voor irrigatiedoeleinden. In de noordelijke provincies van China hebben tien grote steden die voor hun waterwinning in hoofdzaak van aquifers afhankelijk zijn, met ernstige verzakkingsproblemen ten gevolge van overbepomping te kampen. Sommige van deze steden verzakken al sedert 1950 twintig tot dertig centimeter per jaar ten gevolge van de uitputting en inzinking van hun aquifers. Ook Mexico-Stad wordt bedreigd met terreinschade ten gevolge van verzakking.
In gebieden waar aquifers dicht bij de zee liggen, krijgt het probleem er nog een dimensie bij. Naarmate de aquifers tot een laag peil afgepompt worden, dringt er zout water uit de zee naar binnen en wordt het zoete water door deze infiltratie besmet. Israël, Syrië en de Golfstaten zien zich geplaatst voor de noodzaak deze onderaardse wateroorlog aan te pakken.
Hoewel het netelige parket van de Sovjet-Unie en haar strijd om het water niet zo goed gedocumenteerd zijn als die van andere landen, heeft ze met soortgelijke problemen te kampen. De Derde Wereld in het bijzonder, waar de bevolking explosief toeneemt, heeft eveneens het probleem van het vinden van water leren kennen als een zaak van leven of dood. Het afnemen van de watervoorraden is in hoog tempo een crisis van wereldformaat aan het worden.
Zelfs indien uw watervoorziening u ruimschoots voldoende toeschijnt, kunt u de invloed van deze watercrisis ondergaan, zoals in het volgende artikel zal worden aangetoond.
[Inzet op blz. 6]
’Je kunt leven zonder olie en je kunt zelfs leven zonder liefde, maar je kunt niet leven zonder water’
[Grafiek/Illustratie op blz. 7]
(Zie publicatie voor volledig gezette tekst)
97% van het water op aarde bevindt zich in de zilte zeeën
2,973% is zoet water dat zit opgesloten in gletsjers, poolijs en diepe aquifers
0,027% is beschikbaar zoet water in meren, rivieren, beken en ondiepe aquifers