Jonge mensen vragen . . .
Hoe vertel ik het aan mijn ouders?
„Als ik met een slecht proefwerkcijfer thuiskom, wil ik het aan mijn ouders vertellen, maar dat kan niet, want als ik het hun vertel, beginnen ze tegen me te schreeuwen.” — Benita, 13 jaar.
SCHRIJFSTER Ruth Bell zegt: „Het hoort nu eenmaal bij de tienerleeftijd dat je dingen doet zonder al te voorzichtig te zijn. Maar soms raak je daarmee in moeilijkheden en dan zou je wel eens willen dat je ouders je te hulp kwamen.” Maar of het nu gaat om slechtere cijfers, de mislukking van een jeugdig plan, het niet opvolgen van instructies die je ouders je hebben gegeven of een ernstig moreel probleem, het is geen aangenaam vooruitzicht het aan je ouders te moeten vertellen.
Misschien ben je bang om je ouders slecht nieuws te brengen — vooral als het gaat om een tekortkoming van jouw kant. De gedachte aan een kruisverhoor maakt je misschien huiverig. De 18-jarige Willa zei: „Er komt geen eind aan hun gevraag als ik hun iets vertel. Alsof je de doos van Pandora openmaakt.” Ook zou je misschien wel willen dat je kon ontkomen aan het onvermijdelijke — en misschien vernederende — strenge onderricht. Maar het ergst van alles is de gedachte dat je je ouders teleurstelt. Zoals de jonge Vince het uitdrukte: „Ik heb altijd gevoeld dat mijn ouders veel vertrouwen in me hadden, en dat maakte het moeilijk voor me naar hen toe te gaan, want ik wilde hen niet kwetsen.”
Niettemin blijft slecht nieuws nooit lang verborgen. En je ouders kennen je waarschijnlijk zo goed dat zij dikwijls al aanvoelen dat er iets mis is, ook al doe jij je best om het te verbergen. Dus het niet aan je ouders vertellen, betekent alleen maar uitstel van het onvermijdelijke. (Vergelijk Spreuken 28:13.) De vraag is hoe je het hun zult vertellen.
Niemand is volmaakt
Bedenk allereerst wat de bijbel over fouten zegt: „Allen hebben gezondigd en bereiken niet de heerlijkheid Gods” (Romeinen 3:23; 5:12). Sommige fouten zijn een gevolg van onwetendheid, andere van zorgeloosheid. En laten wij het maar toegeven, soms doet iemand iets waarvan hij weet dat het verkeerd is. Hoe dan ook, fouten behoren nu eenmaal bij het leven.
Maar wat vind je van iemand die niet in staat is een fout toe te geven? Zou je uiteindelijk geen hogere dunk van hem krijgen als hij op een dag ronduit zei: „Het spijt me — ik zie dat ik fout zat”? Zo zullen ook je ouders misschien ontdaan zijn over je tekortkoming. Maar het feit dat je nederig genoeg bent geweest om je fout toe te geven, kan hun boosheid misschien wat temperen.
Het juiste moment
De reactie van je ouders zal dikwijls ook voor een belangrijk deel afhangen van de manier en het moment waarop je het hun vertelt. De bijbel heeft het over „een woord, gesproken op de juiste tijd ervoor” (Spreuken 25:11; vergelijk Prediker 3:1, 7). Zeker, je wilt de zaak niet op de lange baan schuiven. De jonge Vince zei: „Ik merkte dat wachten alles alleen nog maar erger maakte.” Probeer echter voor het gesprek een tijdstip te kiezen waarop je een goede kans hebt dat je ouders ontvankelijk gestemd zijn. Latia, 16 jaar, drukt het aldus uit: „Ik praat nooit met Moeder over zulke dingen als ze druk bezig is, want dan sluit ze zich voor mij af of ze raakt van streek.” De 15-jarige Kelly geeft de raad: „Wacht op een ogenblik dat de problemen van je ouders het kleinst lijken, zodat je ze niet alleen nog maar vergroot.”
Wanneer zou dat kunnen zijn? De 18-jarige Chris zegt: „Ik wacht tot het avondeten en zeg dan tegen Vader dat ik iets met hem te bespreken heb.” De zoon van een alleenstaande ouder probeerde het op weer een ander tijdstip: „Gewoonlijk praatte ik met Moeder vlak voordat ik naar bed ging; dan was ze meer ontspannen. Als ze van haar werk thuiskwam, was ze een en al gespannenheid.”
Ga als het juiste moment aangebroken is naar je ouders toe. Misschien zou je iets kunnen zeggen in de geest van: „Moeder, Vader, er zit me iets dwars.” En als het juiste moment nu eens niet komt of als je ouders het te druk lijken te hebben om zich erom te bekommeren? Heb dan begrip. Het feit dat zij het te druk hebben om te merken dat jij met een probleem zit, betekent niet dat zij zich er niet om bekommeren. Je zou iets kunnen zeggen van: „Ik weet dat u het druk hebt, maar ik zit echt ergens mee in mijn maag. Zouden we even kunnen praten?” Als je dan hun aandacht hebt, zou je kunnen vragen: „Hebt u ooit iets gedaan waarvoor u zich zo schaamde dat u er niet over kon praten?” Daarmee laat je je ouders weten: (1) dat je de kwestie ernstig opvat, (2) dat het je moeilijk valt erover te praten, en (3) dat het voorgevallene je echt spijt.
’Spreek waarheid’
Nu komt het moeilijke gedeelte: aan je ouders vertellen wat je verkeerd gedaan hebt. Uit een gelijkenis van Jezus leren wij hier veel over. In Lukas 15:11-32 lezen wij over de zoon van een zekere man, die op een dag het huis uit ging om van een onafhankelijk leven te genieten. Maar de spilzieke jongeman verkwistte zijn middelen van bestaan en verviel tot een immorele levenswijze. Toen hij helemaal aan de grond zat, kwam hij tot bezinning en besloot naar zijn vader terug te keren in de hoop dat hij weer geaccepteerd zou worden. Maar hoe moest hij dat aanleggen? Zou hij zijn verkeerde handelwijze op slimme wijze voor zijn vader proberen te verbergen of de ernst van zijn zonde bagatelliseren? Integendeel, de eerste woorden die hij tot zijn vader sprak, luidden: „Vader, ik heb gezondigd tegen de hemel en tegen u. Ik ben niet meer waard uw zoon te worden genoemd.” Ja, hij sprak nederig en zonder er doekjes om te winden. Hij vroeg niet of hij voor streng onderricht gespaard mocht blijven; hij vroeg alleen maar om vergiffenis.
Hoe reageerde de vader? Tot verbazing van de jonge man bleef de verwachte terechtwijzing uit. De vader was klaarblijkelijk zo overtuigd van het oprechte berouw van zijn zoon, dat verder streng onderricht niet nodig leek! Zo zou een nederige en eerlijke benadering ook jouw ouders kunnen helpen inzien dat je iets van je fout hebt geleerd. Nu betekent dit niet noodzakelijk dat je streng onderricht zult ontlopen. In sommige gevallen zal een strenge straf welverdiend zijn! „De roede en terechtwijzing, die geven wijsheid”, zegt de bijbel (Spreuken 29:15). Heb dus de juiste houding ten aanzien van streng onderricht: „Nu schijnt elk streng onderricht weliswaar op het ogenblik zelf niet vreugdevol te zijn, maar bedroevend; toch werpt het later voor hen die erdoor geoefend zijn, een vreedzame vrucht af, namelijk rechtvaardigheid.” — Hebreeën 12:11.
Verder spoort de bijbel ons aan om ’waarheid te spreken’ (Efeziërs 4:25). Dus ook al kom je misschien in de verleiding enkele van de onplezieriger details achterwege te laten, geef dan toch je ouders het hele beeld. Gebruik woorden die je ouders zullen begrijpen, en geen uitdrukkingen die alleen voor jonge mensen een speciale betekenis hebben. Toon je ouders dat je hen vertrouwt. Ongetwijfeld zal de ernst waarmee jij de zaken probeert recht te zetten diepe indruk op hen maken. — Vergelijk 2 Korinthiërs 7:11.
’Hoe kon je ons dit aandoen?’
Natuurlijk zijn niet alle jongeren gezegend met christelijke ouders. Maar zelfs wanneer ouders de vruchten van de geest zoals „zachtaardigheid” en „zelfbeheersing” hebben aangekweekt, kan er toch wel een vrij heftige reactie op je bekentenis volgen (Galaten 5:22, 23). Zij voelen zich misschien terecht gekwetst en teleurgesteld, vooral als het om een ernstige wandaad gaat. Wees dus niet verbaasd of verontwaardigd als je de volle laag krijgt! Ongetwijfeld zou je, als je naar hun eerdere waarschuwingen had geluisterd, niet in deze situatie verkeren. De 21-jarige Nathan uitte de volgende interessante bespiegeling: „De geëmotioneerde reactie van je ouders kan een aanwijzing zijn hoeveel ze om je geven.”
Hoe het ook zij, blijf kalm (Spreuken 17:27). Luister naar je ouders en geef antwoord op hun vragen, hoe zij die ook stellen. Aanvaard al het strenge onderricht dat zij nodig achten, indachtig de woorden van de psalmist David: „Zou de rechtvaardige mij slaan, het zou een liefderijke goedheid zijn” (Psalm 141:5). Neem je vast voor dat je althans deze fout nooit meer zult maken!
Niettemin zal dit niet de laatste keer zijn dat je de hulp en volwassen raad van je ouders nodig zult hebben. Maak er een gewoonte van hen in kleine problemen in vertrouwen te nemen, zodat je als er grote problemen komen, niet bang zult zijn naar hen toe te gaan en hun te vertellen wat je op het hart hebt.
[Illustratie op blz. 15]
Kies een tijdstip waarop je ouders misschien ontvankelijker gestemd zullen zijn