Jonge mensen vragen . . .

Waarom is mijn leraar zo onrechtvaardig?

DE VEERTIENJARIGE Vicky vertolkt de gevoelens van veel jongeren als zij zegt: „Onrechtvaardige leraren kan ik niet uitstaan.” Bij een in 1981 onder 160.000 Amerikaanse jongeren gehouden enquête beschuldigde zelfs 76 procent van de ondervraagde jongeren hun leraren van voortrekkerij in de een of andere vorm! — The Private Life of the American Teenager.

Het is begrijpelijk dat jongeren ontdaan zijn als zij lage cijfers krijgen voor werk dat naar hun mening goed is. Zij zijn gegriefd als een strafmaatregel overdreven of ongegrond of zelfs door vooroordeel ingegeven schijnt. „Toen ik een keer gaapte, moest ik op de gang gaan staan, alleen maar omdat ik zwart ben”, beweerde de twaalfjarige Ivan.

Ook worden jongeren kwaad als ’lievelingetjes van de leraren’ speciale aandacht krijgen of voorgetrokken worden. De dertienjarige Diane zegt beschuldigend: „Ze trekken de beste leerlingen voor, of het leukste meisje.” Geen wonder dus dat in de bovengenoemde enquête de jongeren het belangrijker vonden dat een leraar rechtvaardig was dan dat hij zijn vak goed beheerste!

Leraren zijn ook maar mensen

Leraren zijn allesbehalve onfeilbaar. Ook zij hebben de nodige ’stokpaardjes’, eigenaardigheden en, jawel, vooroordelen. Soms wordt hun oordeel door hun emoties vertroebeld. Dat ontdekte Freddy, toen hij merkte dat zijn leraar „iedereen afsnauwde”. Freddy sprak de leraar tactvol aan en ontdekte de oorzaak van zijn narrige gedrag. „Het komt gewoon doordat ik vanmorgen moeilijkheden met mijn auto heb gehad”, legde de leraar uit. „De motor raakte op weg naar school oververhit en daardoor was ik te laat.”

Ook jou kan het overkomen dat je — zonder aanwijsbare reden — de zondebok van een bepaalde leraar blijkt te zijn. Maar de bijbel waarschuwt: „Haast u niet in uw geest om aanstoot te nemen” (Prediker 7:9). Ja, hoe erg moet je je de kwestie eigenlijk aantrekken? Is dit gewoon een tijdelijke uitbarsting, die al gauw weer vergeten is? Kun je hem het voordeel van de twijfel gunnen en de hele zaak vergeten? De discipel Jakobus zei: „Wij allen struikelen vele malen. Indien iemand in woorden niet struikelt, die is een volmaakt man, in staat om ook zijn gehele lichaam in toom te houden.” — Jakobus 3:2.

Leraren en hun ’lievelingen’

Maar bijzonder irriterend zijn de speciale gunsten die de ’lievelingen’ van de leraren krijgen. De dertienjarige Caroline legt uit: „De lievelingetjes van de leraren zijn kinderen die worden voorgetrokken — scholieren die zij aardiger vinden dan andere. Gewoonlijk zijn het de leerlingen die erg goed zijn op school en bijna nooit moeilijkheden veroorzaken.”

Een onderzoek onder lagere-schoolonderwijzers bracht inderdaad aan het licht dat de onderwijzers geneigd waren „passieve conformisten en leerlingen die boven de middelmaat uitstaken, vooral intelligente, gehoorzame meisjes”, voor te trekken. Een in het tijdschrift Seventeen aangehaalde professor merkte verder op: „Een leerlinge kan ook de aandacht trekken doordat zij toevallig goed is in iets wat die leraar belangrijk vindt.” Wat de reden ook is, als een leraar speciale gunsten verleent of bijzondere aandacht schenkt, wekt hij dikwijls wrok op. Caroline zegt: „Ik vind het niet eerlijk tegenover anderen die geen lievelingetje van de leraar zijn.”

Waarom handelen sommige leraren zo? Welnu, bedenk dat een leraar te kampen heeft met unieke eisen en druk. Het boek Being Adolescent zegt dat leraren zich in een „zeer moeilijk parket” bevinden met „twintig of meer tieners tegenover zich die gewoonlijk met hun gedachten ergens anders zijn. Zij hebben tot taak de aandacht van de leerlingen vast te houden met informatie . . . die niet rechtstreeks verband houdt met het persoonlijke leven van de leerlingen, en die bovendien voor hen misschien moeilijk is om te leren. Zij staan voor een groep uitermate humeurige, gemakkelijk af te leiden tieners, die over het algemeen niet gewend zijn zich langer dan vijftien minuten op iets te concentreren”. Je zult het er ongetwijfeld mee eens zijn dat hier heel wat waars in zit.

Is het dan een wonder dat een leraar de leerling ’die erg goed is op school en bijna nooit moeilijkheden veroorzaakt’, met aandacht overlaadt? Het is tenslotte heel menselijk om zich aangetrokken te voelen tot iemand die ons het leven aangenamer maakt. Zeker, de bijbel veroordeelt ’partijdig onderscheid maken’ (Jakobus 3:17). En je kunt je eraan ergeren als „uitslovers” meer aandacht krijgen dan jij. Maar is dat wel per se verkeerd?

Zo kan het wel lijken. Maar bedenk dat de bijbel vertelt dat Jakob zijn zoon Jozef meer liefhad dan zijn andere zonen. Waarom? Enkelen van Jakobs zonen hadden Jakob veel hartzeer berokkend. Het gedrag van Jozef echter was onberispelijk. Ook was Jozef de zoon van Jakobs geliefde vrouw Rachel. Betekent dit dat Jakob niets om zijn andere zonen gaf? Integendeel. Bij één gelegenheid stuurde Jakob Jozef er zelfs opuit om te zien of zijn andere zonen „gezond en wel” waren. En toen Jakob op zijn sterfbed zijn zonen zegende, was hij rechtvaardig en onpartijdig ten aanzien van al zijn zonen. — Genesis 34:30; 35:22; 37:2, 3, 14; 49:1-33.

Waarom zou je dus ontdaan of jaloers zijn als een ijverige leerling het lievelingetje van een leraar is, zolang jou niet te kort wordt gedaan in het onderwijs dat je krijgt? Misschien is het trouwens niet eens een slecht idee om zelf een beetje ijveriger te worden.

Oorlog in de klas

Maar hoe moet het dan met de leraar die echt vijandig tegenover zijn leerlingen schijnt te staan? Een leerling zei over zijn leraar: „Hij bleef maar denken dat wij hem allemaal de oorlog hadden verklaard en besloot dat hij ons voor zou zijn. De man was volslagen paranoïde.” Veel leraren zijn echter van mening dat zij het recht hebben een beetje „paranoïde” te zijn.

Een jongere vertelde een verslaggever van Ontwaakt!: „Bij mij op school zijn de leraren bang voor de leerlingen.” Ja, het zijn tegenwoordig, zoals de bijbel voorzegd heeft, „kritieke tijden . . ., die moeilijk zijn door te komen”. Jongeren zijn dikwijls „zonder zelfbeheersing, heftig, zonder liefde voor het goede” (2 Timótheüs 3:1-3). U.S.News & World Report zei: „In veel stedelijke schooldistricten leven de leraren in angst voor geweld.”

Als de leraren al niet fysiek worden aangevallen, worden zij dikwijls in hun waardigheid gekrenkt. Roland W. Betts, een ex-leraar, schreef: „Kinderen voelen zich aan hun stand verplicht . . . de leerkrachten voortdurend te sarren en uit hun tent te lokken om te zien hoever zij kunnen doorbuigen of meegeven voordat zij uiteindelijk breken . . . Als de kinderen voelen dat zij bij een nieuwe leraar bijna het breekpunt bereikt hebben, duwen zij nog even door.” Hebben jullie met je kattekwaad de leraar getergd? Wees dan niet verbaasd over zijn reactie.

De bijbel zegt: „Want louter onderdrukking kan een wijze waanzinnig doen handelen” (Prediker 7:7). Het is begrijpelijk dat sommige leraren in de atmosfeer van vrees en gebrek aan respect die er op sommige scholen heerst, te heftig reageren en te strenge straffen uitdelen. Grote aantallen van hen krijgen er zelfs genoeg van en zeggen het beroep van leraar vaarwel. Zou je daarom misschien enige empathie kunnen opbrengen voor de leraren die proberen aan moeilijke situaties het hoofd te bieden?

Waarom zijn strafmaatregelen nodig?

Het is echter moeilijk begrip op te brengen als het om iets zo belangrijks als je cijfers gaat. De elfjarige Stefan klaagt bijvoorbeeld: „Het is niet goed dat een onderwijzer zich op een kind kan wreken in zijn cijfers. Een van mijn onderwijzers doet dat bijvoorbeeld. Als iemand erop betrapt wordt dat hij papiertjes van snoepjes in zijn lessenaar gooit, gaat er anderhalve punt van zijn rapportcijfer af.”

Toegegeven, het lijkt misschien niet eerlijk leerlingen te dreigen met slechte cijfers. Maar is het nu echt onrechtvaardig — of alleen maar streng? Leraren hebben nu eenmaal de verantwoordelijkheid om orde te houden, en soms betekent dat straf geven. De raad van de bijbel luidt echter: „Grijp streng onderricht aan; laat niet los. Bewaar het veilig, want het is uw leven” (Spreuken 4:13). Bedenk dat zonder streng onderricht het leerproces stagneert. Een jongere bekende: „Van de gemakkelijke leraren, waar je gewoon de vloer mee aanveegt, leer je niets.”

Maar je zit op school om te leren. En als dat betekent dat je eens een keertje zonder spektakel een onrechtvaardige straf accepteert, of de woede van een gefrustreerde leraar over je heen krijgt, laat het dan zo zijn. Het vermogen degenen die autoriteit dragen met respect te bejegenen, is een vaardigheid die op een goede dag het verschil kan betekenen tussen een baan en werkloosheid. Natuurlijk sta je, zoals in een volgend artikel zal worden aangetoond, niet helemaal machteloos tegenover onrecht op school. Maar probeer intussen een beetje empathie voor je docenten te hebben. Misschien merk je dan dat sommigen van hen niet zo onrechtvaardig zijn als je dacht.

[Illustratie op blz. 23]

De aandacht voor speciale ’lievelingetjes’ roept dikwijls wrok op

[Illustratie op blz. 24]

Het rijzend getij van geweld op school maakt het beroep van leraar bar moeilijk