De geheimen van het overleven

Natuurlijk antivries

Mensen hebben jarenlang gefantaseerd over de tijd waarin zij in staat zouden zijn iemand in diepgevroren toestand te brengen en hem te eniger tijd in de toekomst tot leven terug te brengen. Voor sommige kikkers is dit echter geen fantasie. Ze doen het elk jaar.

Net zoals andere dieren staan ook kikkers voor het probleem hoe ze zonder centrale verwarming of haardvuur de winter moeten overleven. Hun oplossing? Ze „gaan gewoon in het open veld zitten totdat ze stijf bevroren zijn”, zo zegt The Toronto Star. Bij het aanbreken van de lente ontdooit de kikker en hervat hij zijn gekwaak.

Hoe komt het dat het bevriezingsproces hem niet doodt? Bioloog Kenneth Storey zegt: „Wij ontdekten dat kikkers een antivries-molecule aanmaken die wij helemaal niet hadden verwacht: glucose. Men beweerde dat het onmogelijk was glucose als antivries te gebruiken, maar kikkers kunnen het.” Klaarblijkelijk wordt het vocht in de weefsels van de kikker, wanneer hij bevriest, ten gevolge van deze glucose in stroop veranderd in plaats dat er zich ijskristallen vormen die uitzetten en de cellen doen barsten.

Anti-antivries

Het tijdschrift Science Digest bericht dat bepaalde diertjes in Antarctica over een natuurlijk antivries beschikken dat ze helpt om bij koud weer te blijven bewegen. Wanneer echter de temperatuur te veel daalt, bevriezen ze en sterven ze. Een klein vleugelloos vliegje — waarvan de naam, Belgica antarctica, veel groter is dan het beestje zelf — gebruikt eveneens het natuurlijke antivries om in normaal koud weer in beweging te blijven. Maar wanneer het heel koud dreigt te worden, gebruikt het een chemisch „anti-antivries” om te overleven. Lang voordat de temperatuur gevaarlijk laag wordt, stopt het „anti-antivries” de werking van het antivries. Waarom?

Bioloog John Baust verklaart: „Door te bewerkstelligen dat het insekt bij een relatief warme temperatuur bevriest, zorgt het speciale anti-antivries ervoor dat het ijs zich in een langzaam tempo vormt. Bij lagere temperaturen zou snelle bevriezing het water te snel uit de cellen verwijderen, en het beestje zou als gevolg daarvan sterven.” Maar aangezien Belgica antarctica langzaam bevriest, overleeft het beestje dat en kan het gewoon ontdooien als de temperatuur weer stijgt.

En de slimme aardappel!

Het blijft voor boeren een niet-aflatende strijd om de aantasting van hun gewas door bladluizen, zoals de perzikbladluis, binnen de perken te houden. Volgens een berichtje in de Daily Mail schijnt één aardappelsoort het probleem helemaal zelf te hebben opgelost.

Geleerden in Hertfordshire (Engeland) ontdekten dat de aardappelplant Solanum berthaultii een chemische stof produceert die precies hetzelfde is als die welke een stervende bladluis uitscheidt om andere bladluizen te waarschuwen. De plant wordt met rust gelaten omdat de bladluizen, afgeschrikt door de chemische stof, er met een wijde boog omheen gaan.