Een afschuwelijk onrecht!

WANNEER u of degenen die u dierbaar zijn onrecht wordt aangedaan, bent u daar dan niet hevig verontwaardigd over? Maar ook wanneer anderen onrechtvaardig worden behandeld, behoren wij ons erom te bekommeren. Wanneer onrecht een vast patroon wordt, kan dit een heel land of een hele beschaving ondermijnen.

Op het Italiaanse eiland Sardinië heeft een afschuwelijk onrecht plaatsgevonden. Daar is een jong echtpaar, Giuseppe en Consiglia Oneda, schuldig verklaard aan de dood van hun geliefde dochtertje, en nu bevinden zij zich in de gevangenis. Zij zijn slechter behandeld dan terroristen, zodat hun geval op internationale schaal aandacht heeft gekregen. Wanneer u de feiten onderzoekt, zult u zien dat er sprake is van een aanval op een minderheidsgroep. Het gebeurde ondermijnt bovendien het recht om te bepalen welke medische behandeling door een arts of een ziekenhuis men verkiest, alsook het recht van ouders om op juiste wijze voor hun kinderen te zorgen.

De familie Oneda

De familie Oneda woont in Sarroch, een klein plaatsje op Sardinië. U kunt zich voorstellen hoe blij zij waren toen op 23 december 1977 hun langverwachte eerste kind, Isabella, werd geboren. Maar hun vreugde veranderde al gauw in diepe droefheid. Waarom? Binnen zes maanden zagen zij dat Isabella bleek was en niet normaal groeide. Toen de ouders medische hulp zochten, vertelden de artsen hun dat zij aan een vorm van bloedarmoede leed. De artsen begonnen de baby met bloedtransfusies te behandelen, maar desondanks verergerde de ziekte.

In deze periode begon de familie Oneda met Jehovah’s Getuigen de bijbel te bestuderen en zij putten troost uit de wetenschap dat God eens een einde zal maken aan lijden en de dood (Openb. 21:4). Jehovah’s Getuigen bezitten een hoge achting voor het leven, en daarom accepteren zij moderne medische behandelingsmethoden; onder hen bevinden zich veel artsen. Zij zijn er echter van overtuigd dat transfusies voor hen verboden zijn. Dit baseren zij op bijbelpassages zoals: „Alleen vlees met zijn ziel — zijn bloed — moogt gij niet eten” (Gen. 9:3, 4). Zij weten ook dat het eerste apostolische concilie christenen gebood ’zich te onthouden van hoererij en van bloed’. — Hand. 15:19, 20.

Door hun studie van de bijbel ging de familie Oneda nog dieper beseffen dat ouders liefdevol voor hun kinderen behoren te zorgen. Zij deden dit zo gewetensvol dat zij soms maaltijden oversloegen om meer geld te hebben opdat zij de jonge Isabella de beste voeding en medicijnen konden geven.

Aan wat voor ziekte leed Isabella?

Isabella leed aan de ernstige bloedziekte die thalassaemia major (ook wel ziekte van Cooley) genoemd wordt. Dit is een erfelijke ziekte waaraan velen in het Middellandse-Zeegebied lijden. Gewoonlijk worden ter behandeling bloedtransfusies gegeven, maar dit kan slechts tijdelijk uitkomst bieden. Droevig genoeg is de ziekte ongeneeslijk. De meeste patiënten overlijden reeds als kind. Uit een publikatie over bloedziekten blijkt dat wanneer deze ziekte zich bij zuigelingen manifesteert — zoals met Isabella het geval was — ze gewoonlijk „binnen de eerste twee levensjaren” tot de dood leidt. — Trattato di Patologia Medica (Verhandeling over medische pathologie), door U. Teodori, Rome, 1976.

Wat de ouders deden

Gedurende het jaar 1978 en begin 1979 gingen Isabella’s ouders herhaaldelijk met haar naar de Tweede Kliniek van de Universiteit van Cagliari, hoewel zij niet genezen kon worden. Uiteindelijk, in juni 1979, namen zij op grond van de bijbel een beslissing. Zij vertelden de artsen dat zij Isabella niet meer zouden brengen om transfusies te ondergaan. Maar zij maakten duidelijk dat zij elke andere therapie zouden accepteren. De ouders bleven heel veel zorg aan Isabella besteden, en zochten zelfs hulp bij artsen in Noord-Italië, Zwitserland, Duitsland en Frankrijk.

De maatschappelijke dienst van de kliniek nam contact op met de rechtbank, die de kliniek de opdracht gaf zich in verbinding te stellen met de plaatselijke overheid om erop toe te zien dat het kind naar de kliniek werd gebracht. De kliniek zocht een aantal malen contact met het stadsbestuur van Sarroch, en een plaatselijke politieman kwam het kind ophalen. Op deze manier werden de jonge Isabella vele bloedtransfusies opgedrongen.

Vanaf medio maart tot 2 juli 1980 liet de kliniek Isabella echter niet meer voor behandeling ophalen. In deze periode werd de familie Oneda echter met een tweede kind gezegend, een gezonde dochter, die zij evenzeer liefhadden en verzorgden. Toen, op 2 juli 1980, bracht de politie Isabella opnieuw naar de kliniek, waar zij stierf terwijl haar een transfusie werd gegeven.

Een verschrikkelijk onrecht

U zou kunnen denken dat dit dan de droevige afloop was. Maar nu geschiedde er een verschrikkelijk onrecht. Op 5 juli 1980 werd de familie Oneda gearresteerd en beschuldigd van moord! Het lijkt ongelofelijk, maar nu werd dit christelijke echtpaar, dat al diepbedroefd was over de dood van hun eerste dochtertje, ook nog belast met de beschuldiging haar dood te hebben gewild.

De ouders werden twintig maanden gevangengezet. Ondanks een doktersrapport waarin werd verklaard dat Giuseppe Oneda ziek was, werd voorlopige invrijheidstelling in afwachting van de berechting afgewezen. Als gevolg van deze wrede behandeling konden zij niet voor hun tweede dochtertje zorgen. Uiteindelijk vond er een rechtszaak plaats. Op 10 maart 1982 werd de familie Oneda schuldig verklaard en tot veertien jaar gevangenisstraf veroordeeld, gevolgd door drie jaar proeftijd. Denkt u zich eens in — een zwaardere straf dan die welke vele terroristen krijgen!

Feiten brengen het onrecht aan het licht

Iedereen die belang stelt in vrijheid en mensenrechten, dient ernstig te beschouwen wat hier is gebeurd.

In een memorandum aan de rechter van instructie zei de directeur van de kliniek: „In de kliniek zijn zeer vele gevallen van thalassaemia major gediagnostiseerd (ongeveer 700). Velen van deze patiënten zijn nooit teruggekomen of kwamen af en toe terug. De kliniek heeft niet eens voldoende personeel om de zieken te helpen.” Indien de kliniek honderden kleine kinderen met deze ziekte onbehandeld heeft gelaten en vervolgens niet volledig in overeenstemming heeft gehandeld met de opdracht die de rechtbank in verband met Isabella had gegeven, hoe is het dan mogelijk dat haar ouders schuldig zijn aan haar dood? Laat uw menselijkheid en rechtvaardigheidsgevoel antwoorden.

Tijdens het proces kwamen vele interessante details naar voren. Door de rechtbank aangewezen medische deskundigen toonden aan: (1) dat „het klinische stadium” van Isabella’s ziekte „het terminale punt had bereikt”, hetgeen betekent dat zij de dood nabij was; (2) dat zelfs transfusies gedurende de weken of maanden vóór haar dood „geen enkele klinische relevantie konden hebben gehad en gerechtelijk-geneeskundig gezien geen enkele rol konden hebben gespeeld in het wijzigen van het fatale verloop van de ziekte”.

U weet wellicht — en artsen geven dit eveneens toe — dat er veel bewijzen voorhanden zijn dat bloedtransfusies dikwijls ernstige, zelfs dodelijke, gevolgen hebben. Bij vele patiënten die aan zware bloedarmoede (anaemia) lijden, wordt ijzer in het lichaam opgeslagen, welke gevaarlijke situatie door transfusies kan verergeren.

Professor Edoardo Storti (directeur van het Hematologisch Instituut van de Universiteit van Pavia) concludeerde uit Isabella’s lijkschouwingsrapport: „De dood werd veroorzaakt door een combinatie van verschillende factoren: (a) ernstige bloedarmoede; (b) een aanzienlijke ijzerafzetting in de vitale weefsels, vooral in het myocardium [de hartspier] . . . Ik ben ook van mening dat het te betwijfelen valt dat de therapie, zelfs de meest intensieve en modernste, het verloop van de ziekte merkbaar had kunnen wijzigen.”

Wanneer een patiënt bovendien een hemoglobineconcentratie van minder dan 5 gram (per 100 ml) heeft, alsook hartproblemen, zoals met Isabella het geval was, zijn bloedtransfusies gewoonlijk niet wenselijk omdat ze acute longoedeem kunnen veroorzaken, hetgeen de dood tot gevolg kan hebben. Uit de lijkschouwing bleek dat Isabella longoedeem had.

Gezien deze feiten kunnen wij ons afvragen: Waarom werden de ouders van Isabella van moord beschuldigd? Professor Angelo Fiori (directeur van het Instituut voor Gerechtelijke Geneeskunde van de Katholieke Universiteit van het Heilig Hart in Rome) zette uiteen: „De bewering dat het ongunstige verloop in verband staat met het gedrag van de ouders . . . is zonder enige twijfel ongegrond en gewaagd.”

Een andere deskundige op het gebied van de gerechtelijke geneeskunde zei dat de bewering dat Isabella was gestorven omdat men in gebreke was gebleven transfusies te laten toedienen „net zo absurd is als de bewering dat iemand die een tumor heeft en die zich in het eindstadium van de ziekte bevindt, is gestorven omdat men hem geen vitaminen heeft toegediend”.

De reactie van het publiek

In Il Tempo van 11 maart 1982 stond: „Na de rechtszaak bijgewoond te hebben, had Dr. Alessandro Bucarelli, gerechtelijk geneeskundige, verklaard dat het in dit stadium van onderzoek niet mogelijk was een oorzakelijk verband vast te stellen tussen het achterwege blijven van transfusies en de dood van het kind dat aan thalassaemia leed.” Vervolgens werd in het artikel opgemerkt: „Normaal wordt iemand wanneer er twijfel bestaat, vrijgelaten of wordt er verder onderzoek verricht: deze keer werd de verdachte ondanks de twijfel die er bestond, veroordeeld.” Waarom?

Oprechte personen die zich van de feiten bewust zijn, vragen zich af waarom de twijfels die door de deskundigen van de rechtbank zelf tot uitdrukking werden gebracht, niet werden nagegaan. Waarom weigerde de rechtbank een andere hypothese inzake de doodsoorzaak in beschouwing te nemen of de deskundige getuigen van de verdediging aan te horen? Waarom concentreerde de rechtbank zich op de ouders die ernstig hadden gezocht naar een behandeling die in overeenstemming was met hun religieuze overtuiging. Ja — WAAROM?

In Il Tempo werden de woorden van een Canadese rechtskundige geciteerd die de rechtszaak had bijgewoond: „Eens was het de Inquisitie die degenen die niet tot de Kerk behoorden, vervolgde. Nu is de vervolging wat minder openlijk, maar in werkelijkheid gebeurt er precies hetzelfde. Op Sardinië sterven honderden kinderen, met of zonder bloedtransfusies: medische publikaties tonen aan dat er geen doeltreffende geneesmethode voor deze ziekte bestaat. Nu heeft de officier van justitie ons zogenaamd een remedie voorgeschreven, maar deze bewering was slechts een excuus dat men kon vinden om dit respectvolle echtpaar te veroordelen, wier enige schuld was een kind te hebben gehad dat aan een ongeneeslijke ziekte leed. Het kind stierf trouwens tijdens het ondergaan van een bloedtransfusie waarvoor de ouders geen toestemming hadden gegeven.”

De Stampa Sera uit Turijn zei: „Het is nu te hopen dat die straf in hoger beroep ongedaan zal worden gemaakt. Veertien jaar gevangenisstraf wordt in de wet feitelijk nog niet eens voor terroristen overwogen . . . die de verantwoordelijkheid voor zeven moorden op hun schouders dragen. De vraag is: Waarom heeft de rechtbank van Cagliari de familie Oneda zo hard aangepakt? Want elk jaar sterven op Sardinië tientallen en nog eens tientallen kinderen aan thalassaemia, met of zonder transfusies. . . . En ten slotte: het is bespottelijk dat er niets is ondernomen tegen de autoriteiten die van de rechtbank de opdracht hadden ontvangen om er regelingen voor te treffen dat de kleine Isabella transfusies zou krijgen.”

Ook in andere landen werd in de pers betwijfeld of er wel rechtvaardig was gehandeld. El País uit Madrid (Spanje) merkte op dat de zaak ging om de „ongeneeslijke ziekte: thalassaemia” en dat het leven van een kind dat aan deze ziekte lijdt „slechts voor een korte tijd gerekt kan worden door herhaalde bloedtransfusies”. — 12 maart 1982.

Een bedreiging van uw rechten

Waarschijnlijk zegt de wet in uw land, evenals in Italië, dat u het recht hebt te bepalen of u een behandeling wilt aanvaarden of niet. Dat is begrijpelijk. Beschouw eens een voorbeeld in verband met abortus. Of u nu gelooft dat abortus juist is of niet, hoe zou u het vinden indien artsen een politieman naar uw huis zouden sturen en u of iemand die u dierbaar is zouden dwingen een abortus te ondergaan, zonder uw wensen in aanmerking te nemen?

Ook wordt over de gehele wereld erkend dat ouders wat betreft de zorg voor hun kinderen een stem in het kapittel moeten hebben. Indien ouders weten dat een kind een ongeneeslijke ziekte heeft en dat een bepaalde behandeling een voortijdige dood tot gevolg zou kunnen hebben, moeten zij er dan door politiemannen toe worden gedwongen die behandeling te laten verrichten?

In Schotland schreef A. D. Farr, docent in bloedtransfusietechnieken, met betrekking tot gedwongen bloedtransfusies:

„De Staat gaat geleidelijk het nemen van beslissingen van het individu overnemen. Op deze manier zijn vrije landen niet langer vrij en worden ze totalitair. . . . Dit is niet louter een op fantasie berustende speculatie. Vrijheid is een kostbaar en betrekkelijk zeldzaam bezit, dat in die landen waar ze bestaat, angstvallig bewaakt moet worden.”

De Italiaanse grondwet garandeert vrijheid, evenals dat wellicht het geval is met de grondwet in uw land. Maar wanneer godsdienstvrijheid en ouderlijke rechten met voeten worden getreden, ontstaat er een gevaar dat de vrijheid en de rechten van alle burgers zou kunnen bedreigen. Dit is op Sardinië reeds gebeurd. Twee liefdevolle christelijke ouders bevinden zich in de gevangenis en krijgen een slechtere behandeling dan veel gewetenloze moordenaars. Allen die vrijheid liefhebben, dienen zich geschokt te voelen door dit grove onrecht en dienen belang te stellen in de resultaten van het hoger beroep. Ontwaakt! zal u van deze belangrijke zaak op de hoogte houden.

[Nadat de Nederlandse vertaling van dit artikel was gedrukt, werd bekend dat de Oneda’s in hoger beroep zijn veroordeeld tot elk tien jaar gevangenisstraf. — De Telegraaf, 14 december 1982.]