Gaan geleerden nieuwe levensvormen ontwerpen?

„De tijd is daar”, aldus de walrus toen, „om velerhande zaken te bespreken: . . . en of ook varkens vleugels hebben.” — Through the Looking-Glass

VARKENTJES met vleugels? Belachelijk! Maar geleerden beginnen te voorspellen dat varkens in de toekomst best wel vleugels zouden kunnen hebben. Nauwkeuriger gezegd, men heeft het over een nieuwe technologie, genmanipulatie, waarmee men planten wil scheppen die geen kunstmest nodig hebben, en bacteriën die ertsen en olie gaan winnen, en een gist die afval in alcohol omzet. Met andere woorden, de geleerden gaan ertoe over nieuwe levensvormen te ontwerpen.

Science fiction? Niet wanneer u in aanmerking neemt wat er al is bereikt met deze genetische manipulatie of recombinant-DNA-techniek, zoals de vakterm luidt. Hier zijn enkele voorbeelden:

September 1978 — Gebruik makend van een synthetisch gen voor menselijk insuline zijn geleerden in Californië erin geslaagd van gewone bacteriën kleine insuline-producerende „fabriekjes” te maken. Insuline wordt dagelijks gebruikt door vele diabetici, van wie sommigen allergisch zijn voor het thans gebruikelijke dierlijk insuline.

Juli 1979 — Bacteriën waarin menselijke genen waren ingebouwd, produceerden een kopie van het menselijk groeihormoon GH. Momenteel is menselijk groeihormoon het enige middel tegen hypofysaire dwerggroei, waaraan alleen al in de VS 20.000 mensen lijden. De enige bron voor menselijk GH was tot dusver de hypofyse van doden.

Januari 1980 — Menselijk interferon — een natuurlijke virusbestrijdende stof — nu voor het eerst door bacteriën geproduceerd. Voordien kon interferon slechts uit menselijk bloed verkregen worden, waarbij 30.000 liter bloed slechts 100 milligram interferon opleverde! Geleerden koesteren de hoop dat interferon als een antibioticum tegen virussen net zo doeltreffend blijkt als penicilline tegen bacteriën.

Wetenschapsmensen zijn enthousiast over de snelle vooruitgang die men weet te boeken bij dit soort experimenten met genetisch materiaal. Als bacteriën kunnen worden veranderd zodat ze menselijk insuline, groeihormoon en interferon gaan maken, wat mogen wij dan nog verder verwachten? „Alles wat in essentie een eiwit is, zal binnen de volgende vijftien jaar in onbegrensde hoeveelheden geproduceerd kunnen worden”, voorspelt een geleerde.

Wat is genmanipulatie nu eigenlijk? Hoe kan men hiermee nieuwe levensvormen maken? Wat betekent dit voor de toekomst?