Hardlopen is in!
Volgens statistische gegevens is jogging, hardlopen, voor een derde van de bevolking van de Sovjet-Unie een deel van hun dagelijkse routine. Vijfentwintig miljoen mensen in de Verenigde Staten doen aan hardlopen, zo luidt een recente schatting. De hardlooprage begon in de jaren ’60. Wat zijn de voordelen? En de gevaren?
„FYSIEK actieve ratten leven 25 procent langer dan ratten die geen beweging krijgen.” Experimenten hebben dit reeds bewezen, zo wordt ons verteld. Voor mensen heeft men dit nog niet kunnen vaststellen, maar er zijn wel aanwijzingen dat lichaamsbeweging bevorderlijk is voor een lang leven.
Eén patholoog kwam op basis van de lijkschouwingen die hij had verricht, tot de uitspraak dat twee van de drie mensen een voortijdige dood sterven. De oorzaken vond hij in het hart van de man die nooit beweging neemt, in de longen van de roker, de lever van de alcoholist. De Amerikaanse instantie die zich met de problemen van het verouderen bezighoudt, zei: „Gebrek aan beweging is de doodsvijand van het menselijke lichaam. Wij weten thans dat de wijze waarop iemand leeft, en niet hoe lang hij leeft, verantwoordelijk is voor veel van de fysieke problemen die gewoonlijk met de gevorderde leeftijd in verband worden gebracht.”
Iedereen ziet wel iets goeds in de een of andere vorm van lichaamsbeweging, maar velen vinden dat het geen zweetdruppels mag kosten. Gemakkelijke oplossingen, keurig verpakt, 30 minuten per week wat oefeningetjes zonder één druppel zweet te plengen, en daarbij alles eten en drinken — dat is het huidige iets-voor-niets-syndroom. De Commissie voor Lichaamsbeweging en Fitheid van de American Medical Association sprak zijn afkeuring uit over degenen die oefeningen deden zonder zich inspanningen te getroosten: „Zulke oefeningen zijn waardeloos en verschaffen geen enkel verborgen voordeel. Hun ernstigste tekortkoming is dat de meeste ervan weinig nut hebben voor de conditie van hart en longen, de organen die heden ten dage het hardst oefening nodig hebben.” Het is nodig zich krachtig in te spannen en dit regelmatig te doen, aldus de Commissie.
Door hardlopen raakt u gewicht kwijt, wat goed is voor uw hart. Niet alleen worden er vetten verbrand, ook het hongergevoel wordt beperkt. Een laag bloedsuikergehalte wekt honger op, maar lichaamsbeweging brengt vetten in de bloedbaan om aan de energiebehoefte te voldoen, zodat de bloedsuikerspiegel niet merkbaar daalt.
Over het algemeen wordt gedacht dat degenen die stevig trainen of zwaar werk doen, vlees moeten eten. Wat echter nodig is voor inspannende training, is energie, en daarvoor is geen vlees nodig. De beroemde Tarahumara Indianen in Mexico lopen voor hun plezier wedstrijden van 240 kilometer in bergachtig terrein, terwijl zij toch praktisch geen vlees, melk of eieren eten. Hun voedsel bestaat hoofdzakelijk uit bonen, pompoenen en maïs. Niet alleen hebben zij een verbazingwekkend uithoudingsvermogen, maar gemiddeld genomen leven zij ook uitzonderlijk lang. Een weldoordacht vegetarisch dieet voorziet in de behoeften van het lichaam.
Een hoogleraar kwam tot de volgende interessante ontdekking: Mannen die een zittend leven leidden, brachten over een periode van vier jaar gemiddeld ƒ 800 voor medische kosten in rekening terwijl het bedrag dat werd gedeclareerd door mannen die geregeld trainden, slechts ƒ 400 bedroeg. Eén levensverzekeringsmaatschappij gaf 20 procent premiekorting aan degenen die driemaal per week 20 minuten lang oefeningen deden die hun hart en longen flink aan het werk zetten.
Overdreven beweringen
Dr. T. J. Bassler, een patholoog die zelf veel hardloopt, beweert: „Biologisch gezien is het onmogelijk dat iemand die de 42 kilometer [de afstand van de marathon] kan uitlopen, al is het maar wandelend, atherosclerose kan krijgen.” Hij voegde eraan toe: „Totdat door lijkschouwing is bewezen dat een marathonloper ten gevolge van atherosclerose is overleden, schijnt het verstandig deze levensstijl te propageren om deze ziekte te voorkomen.”
De New England Journal of Medicine reageerde hierop met het van autopsie afkomstige bewijsmateriaal dat deze aandoening inderdaad de doodsoorzaak was geweest bij iemand die een hardloper was, en met andere gevallen waar lijkschouwing een verregaande staat van atherosclerose had aangetoond. Er zijn ook verscheidene gevallen bekend dat lange-afstandlopers, inclusief marathonlopers, overleden zijn aan een hartaanval. Het valt niet te ontkennen dat lichaamsbeweging nuttig is, maar oefenprogramma’s moeten aangepast zijn aan het individu.
Dr. Chris Barnard, de chirurg die door harttransplantaties bekend is geworden, doet ook zelf iets aan jogging. Hij is er echter niet enthousiast over dat het zo’n rage is geworden. Hij is vooral bezorgd over de omgeving waar de meeste mensen hardlopen — in steden. „Bij een onderzoek waarover enkele jaren geleden in Kaapstad een rapport verscheen,” zo zei hij, „werd ontdekt dat stadsduiven zevenmaal zo veel lood in hun beenderen hadden als hun neven op het platteland.” Hij voegde eraan toe: „Iedere hoofdweg is een riool van schadelijke uitlaatgassen.”
Marathonlopers bij duizenden!
Miljoenen hardlopers leggen twee of drie keer per week een paar kilometer af, maar vele duizenden gaan verder en doen mee aan marathons — een afstand van 42 kilometer en 195 meter. Vorig jaar bijvoorbeeld deden 14.012 personen mee aan de marathon van New York. Niet allen haalden de eindstreep, maar 12.622 wel. Voor 4000 was het hun eerste Newyorkse marathon. Onder de deelnemers waren honderden buitenlanders uit 44 landen. Er stonden ongeveer twee miljoen toeschouwers langs de straten om hen aan te moedigen.
Lange-afstandlopers uit de oudheid
Vijfentwintighonderd jaar geleden, zo wordt ons verteld, rende de Griekse koerier Pheidippides de 35 kilometer van de slag bij Marathon naar Athene om het nieuws van een Griekse overwinning op de Perzen over te brengen. Volgens de overlevering bracht hij hijgend het goede nieuws uit, waarna hij dood neerviel. Het is zijn prestatie die nu door de marathonloop wordt herdacht.
Maar Pheidippides was niet de eerste die zo’n afstand liep. De profeet Elia kwam 400 jaar eerder dan de Griekse renbode dichter in de buurt van de bij een marathon afgelegde afstand. Vanaf de berg Karmel bij de Middellandse Zee tot Jizreël is ongeveer veertig kilometer. Elia legde die afstand in de kracht van Jehovah hardlopend af: „En de hand van Jehovah bleek op Elia te zijn, zodat hij zijn heupen omgordde en vervolgens voor Achab [die in een strijdwagen reed] uit snelde, heel de weg naar Jizreël.” — 1 Kon. 18:46.
Hardlopen is goed. Het heeft vele voordelen. Er kleven ook gevaren aan. Het getuigt daarom van wijsheid om voorzichtig te werk te gaan en matigheid te betrachten. En het zou onjuist zijn om hardlopen tot een religie te maken, zoals sommigen doen. De drie volgende artikelen zullen hier dieper op ingaan.
[Kader/Illustraties op blz. 6]
EEN BEGIN MAKEN MET HARDLOPEN
Als u boven de 30 bent, is het verstandig uw dokter erin te kennen; boven de 40 is het raadzaam u te laten keuren.
Begin langzaam, voer uw prestaties geleidelijk op, span u niet tot het uiterste in. Pas uw schema aan als het te zwaar is.
Koop goede schoenen die de tenen voldoende ruimte laten, veerkrachtige zolen hebben, en de hiel goed omsluiten.
Houd uw teennagels kort. De tenen bewegen naar de voorkant van de schoen, en nagels die tegen de neus van de schoen drukken, worden zwart en pijnlijk.
Doe voor en na het hardlopen wat rekbewegingen, geen gymnastiek.
Loop op een rustige en ontspannen manier waarbij u zich behaaglijk voelt. Kom niet op de bal van uw voet neer, maar meer met een vlakke voet en dan de voet afwikkelen.
U mag niet zo snel lopen dat u buiten adem raakt, maar u moet tijdens het joggen kunnen praten. In het begin zult u misschien het joggen moeten afwisselen met lopen.
Drink iets voordat u gaat joggen, en ook tijdens het hardlopen als de afstand lang is. Dehydratie, een tekort aan vocht in de weefsels, is gevaarlijk. Als u heel erg zweet, kan het nodig zijn wat extra zout te gebruiken.
In het begin joggen enkelen iedere dag. Veel joggers geven de voorkeur aan drie dagen per week voor hun regelmatige training. Voldoende rust is zeer belangrijk.
[Kader/Illustraties op blz. 6]
HARDLOPEN KAN UW GEZONDHEID SCHADEN
Spierpijn, spierkramp, pijn in de zij tijdens het lopen. Beginners moeten dit verwachten. Onaangenaam, maar tijdelijk van aard.
Blaren zijn gewoonlijk een tijdelijk probleem, maar moeten verzorgd worden.
Kneuzingen van het bot — ontsteking van de hiel door iedere keer weer de schok bij het neerkomen.
Ontsteking van gewrichtsbanden in de voet. Gewoonlijk te herkennen aan een pijnlijke hiel; kan leiden tot een hielspoor — een benige uitwas aan het hielbeen.
Ontsteking van de achillespees, een ontsteking van de peesschede waar de grote pees die hiel en kuitspier verbindt, doorheen glijdt.
Pijnlijke ontsteking van spieren en pezen van het scheenbeen.
Kleine vermoeidheidsfracturen van botten in voet en onderbeen.
Overmatige slijtage tussen knieschijf en ondereinde van dijbeen. Het kraakbeen van de knieschijf slijt; pijn en een opgezwollen knie zijn het resultaat.
Waarschuwingssignalen die te kennen geven dat u uw grenzen overschrijdt: pijn in borst tijdens de training, hartkloppingen op momenten dat u niet aan het hardlopen bent, en onverklaarbare duizeligheid. Stop met oefenen en raadpleeg uw dokter.