Drie seconden stilte
Door Ontwaakt!-correspondent in Australië
ELKE avond om 7 uur horen de luisteraars in Australië die hun radio op het Nationale Omroepstation in hun omgeving hebben afgestemd, een bedaarde stem mededelen: „Hier is de Australische Omroepcommissie. Oostelijke zonnetijd: 7 uur.” Dan klinken de vijf „stootjes” van het tijdsein, gevolgd door een stukje fanfare en dan weer een andere bedaarde stem die zegt: „Nu volgt het nieuws.”
Weinig mensen zijn zich ervan bewust wat een ontzaglijke hoeveelheid werk er wordt verzet in de vitale „drie seconden stilte” tussen de tijdsignalen en de fanfare. Gedurende die drie seconden verrichten minstens achtentwintig personen in zes Australische staten de een of andere taak in verband met de omschakeling van het programma. Op deze wijze wordt het nationale omroepstelsel in alle staten erop voorbereid het programma van de oorspronkelijke uitzending in de studio te Sydney in Nieuw Zuid-Wales, over te nemen.
Wat is echter de oorsprong van deze zo belangrijke „drie seconden stilte”?
Het Australische omroepstelsel
In Australië bestaat een omroepstelsel dat enig is in zijn soort. Evenals in de meeste andere landen heeft Australië het gebruikelijke commerciële omroepstelsel, met meer dan honderd commerciële radiostations. Aangezien de stations afhankelijk zijn van de adverteerders, wordt de aard van het programma in grote mate door de adverteerders bepaald. Wanneer de programma’s vooral op de voorkeur van de meerderheid worden gericht, kan de kwaliteit ervan afnemen.
Het parlement nam echter een wet aan op grond waarvan een commissie werd gevormd die een goede radio-omroep moest verzekeren — de Australische Omroepcommissie. De commissie is politiek onafhankelijk. Het geld voor het doen functioneren van deze commissie komt voor een groot deel uit de luister- en kijkgelden die door elk gezinshoofd of door elk hoofd van een gemeenschap die over een radio of televisieontvanger beschikt, betaald worden.
De commissie heeft de verplichting een rijkgevarieerd programma van uitzonderlijk hoge kwaliteit te verschaffen. Op deze wijze wordt er rekening gehouden met de luisteraar of kijker, wiens behoeften door de commerciële stations in hoge mate over het hoofd worden gezien. Ten einde deze verzorging te kunnen bieden, zijn er drie afzonderlijke programma’s: nationaal, regionaal en tussen de staten onderling. Deze drie programma’s worden in elke staat op dezelfde tijd uitgezonden.
Daar de commissie niet de smaak van een commerciële sponsor ter wille hoeft te zijn, kan ze voor alle categorieën van de menselijke samenleving programma’s samenstellen. Nieuwsuitzendingen, orkestmuziek, parlements- of verkiezingszaken, kamermuziek, actuele aangelegenheden, commentaren, lichtere programma’s voor de jongere generatie, enzovoort. Dit alles heeft voordeel voor de Australische luisteraar of kijker in het algemeen.
Bijgevolg zijn commerciële stations in Australië niet geneigd toe te laten dat hun programma’s onder een zeker presentatieniveau dalen, waardoor hun luisteraars of kijkers er wellicht toe gebracht zouden worden de knop om te draaien.
Het technische aspect
Het technische aspect van de omroep en televisie is voornamelijk het terrein van het departement van de directeur-generaal der posterijen. Dit departement onderhoudt radio-, telefoon- en telegraafdiensten en veertien hoofdstedelijke radiozenders, tientallen regionale omroepzenders, tal van kortegolfzenders en een groot percentage van de televisiezenders.
De studio-uitrusting wordt door de commissie geëxploiteerd, maar als het programma de studio’s eenmaal heeft verlaten, wordt het overgenomen door het departement van de directeur-generaal der posterijen, dat zorg draagt voor de versterkers, het omschakelen en de honderden kilometers lange programmalijnen door het hele land.
De programmalijnen zijn van bijzonder hoge kwaliteit en de weergevingskarakteristiek ervan is zodanig dat toonfrequenties zonder noemenswaardige vervorming worden doorgelaten. Deze lijnen worden dagelijks gecontroleerd om er zeker van te zijn dat de vervormingsfactor de 1 à 2 percent niet overschrijdt.
Via regionale zenders wordt een programma uitgezonden dat vrijwel uitsluitend door de betreffende hoofdstedelijke studio’s wordt verzorgd. Men heeft er echter regelingen voor getroffen dat er plaatselijke programma’s van regionale studio’s langs de route kunnen worden ingelast. Het personeel op de afdeling nieuwsdienst in deze studio’s verzamelt plaatselijk nieuws en zendt dit uit en verzorgt tevens uitzendingen over dingen van plaatselijk belang en soms een plaatselijk opgesteld muziekprogramma.
Gewoonlijk wordt er door deze regionale studio’s elke avond vlak voor 7 uur een plaatselijk programma verzorgd.
De belangrijke drie seconden
De tijd voor actie is gekomen. Wat gebeurt er nu? Terwijl de regionale omroeper zijn plaatselijke nieuwsberichten en mededelingen doorgeeft, luistert hij door middel van de koptelefoon naar de stem van de hoofdstedelijke omroeper als deze doorkomt. Hij synchroniseert zijn aankondigingen dusdanig dat hij op hetzelfde moment waarop de hoofdstedelijke omroeper zegt: „Hier is de Australische Omroepcommissie. Oostelijke zonnetijd: 7 uur”, precies hetzelfde zegt. Vervolgens zet hij zijn microfoon af en schakelt hij over op de hoofdstedelijke studio.
Deze handeling wordt op ditzelfde moment door alle regionale omroepers over het gehele land gelijktijdig uitgevoerd. De hoofdstedelijke omroeper stelt zijn tijdsignaaltoon in werking, en over alle stations in de staat worden vijf korte stootjes van het tijdsignaal gehoord. Op hetzelfde moment dat de hoofdstedelijke omroeper zijn tijdsignaaltoon in werking stelt, drukt hij op zijn schakelknop en flitsen er tientallen signaallampen aan als het nationale net zich met het regionale net en het netwerk tussen de staten onderling verenigt.
Nu volgen de „drie seconden stilte”.
Elk van de hoofdstedelijke omroepers heeft naar de stem van de centrale omroeper die via de programmalijn binnenkomt zitten luisteren, en dan, nadat zij van de Centrale Studio het tijdsein hebben gehoord, schakelen zij allen hun eigen tijdsignaal uit en verbinden zij hun eigen omroepinstallatie met de Centrale Studio. Dit betekent dat de Centrale Studio in Sydney vanaf dat moment toegang heeft tot de verste zender in het land (met uitzondering van West-Australië), via de programmalijn naar die staat, via de hoofdstedelijke studio’s, via de schakelkamer, via de verscheidene hoofdcontrolekamers en via de plaatselijke regionale studio’s.
De centrale omroeper drukt op een toets. Drie seconden na de laatste tijd-„stoot” schallen de eerste tonen van de fanfare waarmee de nieuwsuitzending wordt ingeleid, door het hele land.
Duizenden kilometers programmalijn zijn hierbij betrokken, alsmede honderden versterkers en tientallen mannen die allen druk bezig zijn de luisteraar die „drie seconden stilte” te verschaffen.