Als mantelzorger je vreugde behouden

1-2. Hoe denkt Jehovah over mantelzorgers? (Spreuken 19:17) (Zie ook de afbeeldingen.)

‘MIJN vrouw en ik zijn al 32 jaar getrouwd’, zegt Jin-yeol uit Zuid-Korea. ‘De afgelopen vijf jaar verzorg ik haar. Ze heeft parkinson en kan nauwelijks nog bewegen. Ik hou heel veel van m’n vrouw en zorg graag voor haar. ’s Nachts slaapt ze in een ziekenhuisbed bij ons thuis. Ik lig naast haar en tijdens het slapen houden we elkaars hand vast.’

² Verleen jij mantelzorg aan iemand van wie je houdt, zoals een ouder, partner, kind of vriend? Dan ben je vast blij hem of haar op zo’n persoonlijke manier te kunnen helpen. Door voor je dierbare te zorgen toon je toewijding aan Jehovah (1 Tim. 5:4, 8; Jak. 1:27). Toch is het niet altijd makkelijk. Je krijgt te maken met uitdagingen waar anderen niets van weten. Het kan soms voelen alsof niemand begrijpt hoe zwaar je het hebt. Anderen zien alleen je glimlach en niet je tranen (Ps. 6:6). Maar ook al merken zij het misschien niet op, Jehovah weet altijd wat je doormaakt. (Vergelijk Exodus 3:7.) Je tranen en offers zijn hem heel kostbaar (Ps. 56:8; 126:5). Hij ziet alles wat je voor je dierbare doet. Hij vindt zelfs dat hij bij je in de schuld staat en hij belooft je terug te betalen. (Lees Spreuken 19:17.)

3. Wat kan het voor Abraham en Sara moeilijk hebben gemaakt voor Terah te zorgen?

³ In de Bijbel staan heel wat verslagen over mannen en vrouwen die zorg verleenden. Neem Abraham en Sara. Toen ze Ur verlieten, ging hun vader Terah met ze mee, hoewel hij al zo’n 200 jaar oud was. Ze maakten een reis van bijna 1000 kilometer naar Haran (Gen. 11:31, 32). Het zal voor Abraham en Sara niet makkelijk zijn geweest om tijdens zo’n reis voor Terah te zorgen, ook al zullen ze van hem hebben gehouden. Als ze op kamelen of ezels hebben gezeten, was dat voor de oude Terah vast heel zwaar. Ongetwijfeld zullen ze af en toe moe zijn geweest, zelfs uitgeput. Maar hoe dan ook heeft Jehovah ze de kracht gegeven die ze nodig hadden. Net zoals hij Abraham en Sara steunde, zal hij jou steunen en kracht geven (Ps. 55:22).

4. Wat laat dit artikel uitkomen?

⁴ Vreugde is wat je helpt het als mantelzorger vol te houden (Spr. 15:13). Echte vreugde is namelijk niet afhankelijk van je omstandigheden (Jak. 1:2, 3). Maar hoe voorkom je dat je je vreugde verliest? Vraag Jehovah in gebed je te helpen positief te blijven. Dit artikel laat uitkomen wat mantelzorgers nog meer kunnen doen om hun vreugde te behouden. Het laat ook zien hoe anderen ze kunnen helpen. Maar laten we eerst eens kijken waarom het voor mantelzorgers belangrijk is hun vreugde te behouden en wat het moeilijk maakt.

DE IMPACT OP JE LEVEN

5. Waarom moeten mantelzorgers voorkomen dat ze hun vreugde verliezen?

⁵ Wanneer je als mantelzorger je vreugde verliest, kun je uitgeput raken (Spr. 24:10). En als je heel moe bent, word je misschien minder aardig en behulpzaam dan je zou willen zijn. Waardoor zou je als mantelzorger je vreugde kunnen verliezen?

6. Waarom krijgen sommige mantelzorgers een burn-out?

⁶ Burn-out. Een zuster die Leah heet zegt: ‘Mantelzorg is emotioneel slopend, zelfs op een goede dag. Aan het eind van de dag voelt het vaak alsof ik niks meer te geven heb. Soms heb ik emotioneel niet eens meer de energie om op een berichtje te reageren.’ Het kan ook moeilijk zijn genoeg rust te krijgen of de tijd te vinden voor een broodnodige pauze. Inés vertelt: ‘Ik krijg niet genoeg slaap. ’s Nachts moet ik er vaak om de twee uur uit voor m’n schoonmoeder. En m’n man en ik hebben al jaren geen vakantie gehad.’ Sommige mantelzorgers hebben nauwelijks een sociaal leven en moeten zelfs theocratische toewijzingen afslaan omdat hun dierbare fulltime zorg nodig heeft. Daardoor kunnen ze zich eenzaam voelen, alsof ze een gevangene zijn van hun omstandigheden.

7. Waardoor kunnen mantelzorgers schuldgevoel of verdriet hebben?

⁷ Schuldgevoel en verdriet. Jessica zegt: ‘Ik heb vaak het gevoel dat ik meer zou moeten doen. En als ik wat tijd voor mezelf neem, voel ik me schuldig en egoïstisch.’ Het kan zijn dat je als mantelzorger af en toe de situatie zat bent maar je daar vervolgens schuldig over voelt. Misschien heb je het gevoel dat je niet genoeg doet voor je dierbare. En je kunt je schuldig voelen omdat je door de stress iets onaardigs tegen de hulpbehoevende hebt gezegd (Jak. 3:2). Daarnaast kan het verdrietig zijn de levendige, gezonde persoon die je ooit kende te zien aftakelen. Barbara zegt: ‘Ik vind het vreselijk te zien hoe iemand van wie ik hou elke dag verder achteruitgaat.’

8. Vertel wat een paar woorden van waardering voor een mantelzorger kunnen betekenen.

⁸ Gebrek aan waardering. Soms voelen mantelzorgers zich niet gewaardeerd omdat ze zelden worden bedankt of geprezen voor hun harde werk en offers. Een paar woorden van waardering kunnen veel betekenen (1 Thess. 5:18). Melissa zegt: ‘Soms zit ik te huilen van frustratie. Maar ik voel me weer veel beter als degenen voor wie ik zorg tegen me zeggen: “Bedankt voor alles wat je voor me doet.” Dan kan ik er de volgende dag weer gemotiveerd en enthousiast tegenaan.’ Ahmadu, die samen met zijn vrouw zorg verleent aan hun inwonende nichtje met epilepsie, vertelt wat een blijk van waardering met hem doet: ‘Ze begrijpt misschien niet helemaal hoeveel we voor haar opofferen, maar het raakt me diep als ze ons bedankt of ergens “ik hou van je” neerkrabbelt.’

HOE JE JE VREUGDE BEHOUDT

9. Wat wil het zeggen als mantelzorger bescheiden te zijn?

⁹ Wees bescheiden (Spr. 11:2). Omdat de tijd en energie die je hebt beperkt is, moet je grenzen stellen. Bepaal wat je wel en niet kunt doen. En soms moet je nee zeggen, maar dat is oké! Het laat zien dat je bescheiden bent. Als anderen hulp aanbieden, neem dat dan dankbaar aan. Een broeder die Jay heet zegt: ‘Je kunt gewoon niet alles tegelijk. Om je vreugde te behouden, moet je weten wat je grenzen zijn en er niet overheen gaan.’

10. Waarom moet je als mantelzorger inzicht en begrip hebben? (Spreuken 19:11)

¹⁰ Wees begripvol. (Lees Spreuken 19:11.) Inzicht en begrip maken het makkelijker kalm te blijven als je dierbare iets lelijks zegt of doet. Het helpt als je probeert te begrijpen waarom hij zich op een bepaalde manier gedraagt. Sommige chronische ziekten veroorzaken veranderingen in gedrag (Pred. 7:7). Zo kan het zijn dat iemand die vriendelijk en bedachtzaam is opstandig wordt en constant ruzie zoekt. Of dat hij veeleisend, kritisch of ontevreden wordt. Als je iemand bijstaat die ernstig ziek is, informeer jezelf dan goed over de ziekte. Hoe beter je op de hoogte bent, hoe beter je gaat begrijpen dat het gedrag te wijten is aan de aandoening, niet aan de persoon zelf (Spr. 14:29).

11. Voor welke belangrijke dingen moet je elke dag tijd inruimen? (Psalm 132:4, 5)

¹¹ Maak tijd voor je vriendschap met Jehovah. Soms zal het nodig zijn bepaalde dingen te laten om genoeg tijd te hebben voor ‘wat echt belangrijk is’ (Fil. 1:10). Je moet bijvoorbeeld tijd investeren in je band met Jehovah. Koning David gaf prioriteit aan de aanbidding van Jehovah. (Lees Psalm 132:4, 5.) Laat zien dat je dezelfde prioriteit hebt door elke dag tijd in te ruimen voor Bijbellezen en gebed. Elisha zegt: ‘Ik ben in staat m’n vreugde te behouden door te bidden en te mediteren over mooie psalmen. Bidden is echt m’n reddingslijn. Ik vraag Jehovah de hele dag door me te helpen rustig te blijven.’

12. Waarom moet je als mantelzorger tijd vrijmaken om voor jezelf te zorgen?

¹² Zorg goed voor jezelf. Het drukke leven van een mantelzorger kan het lastig maken gezond te eten. Je hebt misschien weinig tijd om vers voedsel te kopen en voedzame maaltijden klaar te maken. Maar om fysiek en mentaal gezond te blijven moet je gezond eten en regelmatig bewegen. Maak daar dus in je drukke schema tijd voor vrij (Ef. 5:15, 16). En probeer genoeg slaap te krijgen (Pred. 4:6). Uit onderzoek blijkt dat slaap de hersenen helpt afvalstoffen af te voeren. En volgens een medisch artikel kan voldoende slaap helpen angst te verminderen en beter met stress om te gaan. Je moet ook tijd vrijmaken voor ontspanning (Pred. 8:15). Een zuster die zorg verleent vertelt wat haar helpt gelukkig te blijven: ‘Ik probeer als het mooi weer is naar buiten te gaan en van de zon te genieten. En ik plan minstens één keer per maand een dag in om met een vriendin iets leuks te doen.’

13. Waarom moet je niet vergeten te lachen? (Spreuken 17:22)

¹³ Vergeet niet te lachen (lees Spreuken 17:22; Pred. 3:1, 4). Lachen is goed voor je fysieke en mentale gezondheid. Als je voor iemand zorgt, lopen de dingen vaak anders dan je zou willen. Maar als je van frustrerende situaties de humor kunt inzien, worden ze waarschijnlijk makkelijker te verdragen. En lachen met de persoon voor wie je zorgt is goed voor jullie band.

14. Waarom is het belangrijk met een goede vriend te praten?

¹⁴ Praat met een goede vriend. Al doe je nog zo je best, het kan af en toe gebeuren dat het je allemaal te veel wordt. Op zulke momenten kan het helpen je gevoelens te delen met een goede vriend, iemand die niet te heftig reageert of kritiek heeft (Spr. 17:17). Een luisterend oor en enkele geruststellende woorden zijn misschien net wat je nodig hebt om je vreugde te behouden (Spr. 12:25).

15. Waarom is het goed op je hoop gefocust te zijn?

¹⁵ Stel je jullie leven samen in het paradijs voor. Vergeet niet dat je rol als mantelzorger tijdelijk is. Het was niet Jehovah’s bedoeling dat mensen zoiets zouden doen (2 Kor. 4:16-18). ‘Het echte leven’ moet nog beginnen (1 Tim. 6:19). Praat er dus met je dierbare over wat jullie in het paradijs gaan doen. Dat zal jullie waarschijnlijk veel vreugde geven (Jes. 33:24; 65:21). Heather zegt: ‘Ik zeg vaak tegen degenen die ik help dat we binnenkort samen gaan naaien, samen gaan rennen en samen gaan fietsen. We gaan brood bakken en koken voor onze dierbaren die zijn opgestaan. Samen danken we Jehovah voor onze hoop.’

WAT ANDEREN KUNNEN DOEN

16. Wat zou je kunnen doen voor iemand in je gemeente die zorg verleent? (Zie ook de afbeelding.)

¹⁶ Help ze tijd voor zichzelf te creëren. Je kunt een mantelzorger in je gemeente aanbieden wat tijd met de hulpbehoevende door te brengen. Dat geeft de mantelzorger een mentale pauze en wat tijd voor zichzelf (Gal. 6:2). Sommigen hebben hiervoor een weekplanning gemaakt. Natalya, die voor haar verlamde man zorgt, zegt: ‘Een broeder in de gemeente brengt een of twee keer per week tijd met m’n man door. Ze gaan samen in de dienst, praten met elkaar en kijken zelfs samen films. Die momenten betekenen heel veel voor m’n man en geven mij wat tijd voor mezelf, bijvoorbeeld om een wandeling te maken.’ Misschien kun je in sommige gevallen zelfs aanbieden om ’s nachts bij de zorgbehoevende te blijven, zodat de mantelzorger een goede nachtrust krijgt.

17. Hoe kun je een mantelzorger helpen tijdens de vergadering?

¹⁷ Help ze tijdens vergaderingen. Mantelzorgers krijgen misschien weinig mee van de vergaderingen in de gemeente, kringvergaderingen en congressen. Om ze te ontlasten kun je aanbieden tijdens een vergadering of een deel ervan bij de hulpbehoevende te zitten. Als de persoon aan huis gebonden is, kun je misschien naar hem toe gaan om de vergadering samen via videoconferentie te volgen zodat de mantelzorger naar de Koninkrijkszaal kan gaan.

18. Wat kun je nog meer voor mantelzorgers doen?

¹⁸ Uit je waardering en bid voor ze. Ouderlingen moeten mantelzorgers regelmatig herderlijke zorg geven (Spr. 27:23). Bovendien kan iedereen in de gemeente ongeacht de omstandigheden vaak zijn liefde en waardering voor ze uiten. En je kunt Jehovah vragen ze kracht te geven en te helpen hun vreugde te behouden (2 Kor. 1:11).

19. Waar kunnen we naar uitkijken?

¹⁹ Binnenkort zal Jehovah de tranen van pijn van alle gezichten wissen. Ziekte en de dood zullen er niet meer zijn (Openb. 21:3, 4). ‘De kreupele zal springen als een hert’ (Jes. 35:5, 6). De trieste gevolgen van de ouderdom en het verdriet van een mantelzorger die een dierbare ziet aftakelen behoren dan tot ‘de dingen van vroeger’ waaraan ‘niet meer zal worden gedacht’ (Jes. 65:17). En je kunt er zeker van zijn dat Jehovah je tot die tijd nooit in de steek zal laten. Blijf dus op zijn kracht vertrouwen, dan zal hij je helpen ‘om in alles met geduld en vreugde te volharden’ (Kol. 1:11).