Is het juist om bij mijn broeder geld te lenen?

SIMONS jongste kind is ziek en heeft dringend medicijnen nodig. Maar Simon is erg arm en kan zich die niet veroorloven. Wat kan hij doen? Welnu, een medechristen, Michael genaamd, verkeert financieel in betere omstandigheden dan hij. Misschien wil Michael hem het geld lenen. Diep in zijn hart weet Simon echter dat hij de lening vermoedelijk niet zal kunnen terugbetalen.a

Als Simon hem hierover aanspreekt, staat Michael voor een dilemma. Hij beseft dat er een echte behoefte bestaat, maar vermoedt dat Simon het geld niet zal kunnen terugbetalen omdat hij er al de grootste moeite mee heeft zijn gezin te eten te geven. Wat staat Michael te doen?

In veel landen kunnen mensen hun bron van inkomsten van de ene dag op de andere verliezen, zonder verder nog geld of een verzekering voor het betalen van medische kosten te hebben. Bankleningen zijn misschien niet beschikbaar of veel te duur. Wanneer er een noodsituatie ontstaat, zou een lening van een vriend de enige oplossing kunnen lijken. Voordat er om een lening wordt gevraagd, moeten echter enkele belangrijke kwesties worden beschouwd.

Bereken de kosten

De Schrift bevat richtlijnen voor zowel de uitlener als de lener. Door acht te slaan op deze raad, kunnen wij veel misverstanden en gekwetste gevoelens vermijden.

De bijbel herinnert ons er bijvoorbeeld aan dat wij de kwestie van geld lenen niet licht dienen op te vatten. De apostel Paulus zei met klem tot de christenen in Rome: „Zijt niemand iets schuldig dan elkaar lief te hebben; want hij die zijn medemens liefheeft, heeft de wet vervuld” (Romeinen 13:8). In het ideale geval is liefde de enige schuld die een christen jegens anderen dient te hebben. Wij zouden ons derhalve allereerst kunnen afvragen: ’Is deze lening werkelijk noodzakelijk?’

Als het antwoord ja luidt, is het verstandig na te gaan welke consequenties het aangaan van een schuld zal hebben. Jezus Christus toonde aan dat belangrijke beslissingen een zorgvuldige overweging en planning vereisen. Hij vroeg zijn discipelen: „Wie van u . . . die een toren wil bouwen, gaat er niet eerst voor zitten om de kosten te berekenen, om te zien of hij genoeg heeft om hem te voltooien?” (Lukas 14:28) Dit beginsel is van toepassing wanneer wij overwegen een broeder om een lening te vragen. De kosten van een lening berekenen, betekent berekenen hoe en wanneer wij deze zullen terugbetalen.

De uitlener heeft het recht te weten hoe en wanneer de lening terugbetaald zal worden. Door zorgvuldig factoren tegen elkaar af te wegen, zullen wij hem een concreet antwoord kunnen geven. Hebben wij berekend wat de kosten zijn om de lening binnen een redelijke tijdsperiode terug te betalen? Het zou natuurlijk gemakkelijker zijn tegen uw broeder te zeggen: „Ik zal je zo vlug mogelijk terugbetalen. Je weet dat je me kunt vertrouwen.” Maar dienen wij bij zulke kwesties niet op een verantwoordelijker manier te handelen? Wij moeten van meet af aan vastbesloten zijn de lening terug te betalen, omdat Jehovah dat van ons verlangt. „De goddeloze leent en betaalt niet terug”, zegt Psalm 37:21.

Door na te gaan hoe en wanneer wij de lening zullen terugbetalen, herinneren wij onszelf aan de ernstige verplichting die wij op ons nemen. Dit verkleint de waarschijnlijkheid dat wij ons onnodig in de schulden steken. Als wij het kunnen vermijden schulden te maken, heeft dit voordelen. Spreuken 22:7 waarschuwt: „Wie leent, is een knecht van de man die uitleent.” Zelfs wanneer de uitlener en de lener geestelijke broeders zijn, kan een lening hun verhouding op zijn minst in zekere mate aantasten. Misverstanden over leningen hebben in sommige gemeenten zelfs de vrede verstoord.

Leg uit waarom het geld nodig is

De uitlener heeft het recht in grote trekken te weten hoe wij het geleende geld gaan gebruiken. Lenen wij, afgezien van deze lening, ook nog van anderen? Zo ja, dan dienen wij dit te kennen te geven, want het oefent invloed uit op ons vermogen de lening terug te betalen.

Het is vooral belangrijk onderscheid te maken tussen een zakelijke lening en een lening die nodig is om aan een noodsituatie het hoofd te bieden. Een broeder is niet schriftuurlijk verplicht geld uit te lenen voor een zakelijke onderneming, maar hij zal waarschijnlijk geneigd zijn hulp te bieden als een andere broeder, buiten zijn schuld, niet in staat blijkt te zijn de kosten te dragen van basisbehoeften als voedsel, kleding of noodzakelijke medische zorg. Eerlijkheid en waarheidsgetrouwheid in deze kwesties zullen misverstanden helpen voorkomen. — Efeziërs 4:25.

Stel het op schrift

Een geschreven verslag van de overeenkomst is een essentiële stap om toekomstige misverstanden te vermijden. Men kan gemakkelijk specifieke details van een overeenkomst vergeten wanneer ze niet op schrift zijn gesteld. Wij moeten de grootte van het geleende bedrag opschrijven en wanneer het terugbetaald moet worden. Het zou raadzaam zijn wanneer zowel de uitlener als de lener de overeenkomst ondertekent en beiden een persoonlijk exemplaar bewaren. De bijbel geeft te kennen dat financiële transacties op schrift gesteld dienen te worden. Kort voordat de Babyloniërs Jeruzalem vernietigden, droeg Jehovah Jeremia op van een van zijn familieleden een stuk land te kopen. Wij kunnen voordeel trekken van een beschouwing van de procedure die werd gevolgd.

„Ik ging er . . . toe over van Hanameël, de zoon van mijn oom van vaderszijde, het veld te kopen dat in Anathoth was”, zei Jeremia. „En ik woog hem voorts het geld af, zeven sikkelen en tien zilverstukken. Toen schreef ik een akte en drukte het zegel erop en nam getuigen toen ik het geld op de weegschaal ging wegen. Daarna nam ik de koopakte, die welke verzegeld was naar het gebod en de voorschriften, en die welke opengelaten was, en gaf de koopakte toen aan Baruch, de zoon van Neria, de zoon van Machseja, voor de ogen van Hanameël, de zoon van mijn oom van vaderszijde, en voor de ogen van de getuigen, die in de koopakte schreven, voor de ogen van al de joden die in het Voorhof van de Wacht zaten” (Jeremia 32:9-12). Hoewel het in het voorgaande voorbeeld veeleer om een koop ging dan om een lening, toont het aan hoe belangrijk het is om financiële transacties op een duidelijke, ondubbelzinnige manier af te handelen. — Zie De Wachttoren van 15 augustus 1973, blz. 511, 512.

Als er moeilijkheden rijzen, dienen christenen te proberen ze in harmonie met Jezus’ raad in Mattheüs 18:15-17 op te lossen. Een ouderling die heeft geprobeerd om in zulke kwesties behulpzaam te zijn, merkt echter op: „In bijna alle gevallen was er geen schriftelijke overeenkomst. Als gevolg hiervan bestond er tussen de twee partijen geen duidelijk begrip over de manier waarop de lening terugbetaald had moeten worden. Ik ben ervan overtuigd dat het op schrift stellen van deze kwesties een teken van liefde en niet van wantrouwen is.”

Zijn wij eenmaal een overeenkomst aangegaan, dan dienen wij er beslist naar te streven ons woord te houden. Jezus gaf de aansporing: „Laat uw woord Ja gewoon Ja betekenen, en uw Neen, Neen; want wat daar nog bij komt, is uit de goddeloze” (Mattheüs 5:37). Mocht het een of andere onvoorziene probleem ons beletten de lening volgens plan terug te betalen, dan dienen wij de situatie onmiddellijk aan de uitlener uit te leggen. Misschien zal hij ons toestaan de terugbetaling in kleinere porties te verdelen en over een langere periode uit te smeren.

Toch ontslaan ongunstige omstandigheden ons niet van onze verantwoordelijkheden. Iemand die Jehovah vreest, zal zijn best doen zijn woord te houden (Psalm 15:4). Hoewel bepaalde dingen misschien niet zo verlopen als wij hadden verwacht, dienen wij bereid te zijn offers te brengen om onze schulden te betalen, aangezien dat onze christelijke verantwoordelijkheid is.

Wees voorzichtig met geld uitlenen

De lener is natuurlijk niet de enige die de kwestie zorgvuldig moet afwegen. Ook de broeder aan wie een lening wordt gevraagd, moet de kosten berekenen. Voordat wij geld uitlenen, doen wij er verstandig aan er de tijd voor te nemen de kwestie zorgvuldig en objectief te beschouwen. De bijbel spoort ons tot voorzichtigheid aan met de woorden: „Kom niet terecht onder hen die handslag geven, onder hen die borg worden voor leningen.” — Spreuken 22:26.

Beschouw, voordat u zich tot het verstrekken van een lening verbindt, wat er zou kunnen gebeuren als de broeder u niet kan terugbetalen. Zou u dan zelf ernstige financiële problemen hebben? Ook al heeft de broeder de beste bedoelingen, toch kunnen omstandigheden veranderen of kunnen zijn berekeningen onjuist blijken te zijn. Jakobus 4:14 brengt ons allen in herinnering: „Gij . . . weet [niet] wat uw leven morgen zal zijn. Want gij zijt een nevel, die voor een korte tijd verschijnt en dan verdwijnt.” — Vergelijk Prediker 9:11.

Vooral bij een zakelijke lening is het verstandig de reputatie van de lener in aanmerking te nemen. Staat hij bekend als betrouwbaar of is hij onbekwaam op het gebied van financieel beheer? Heeft hij de neiging de gemeente rond te gaan teneinde verschillenden om geld te vragen? Het is verstandig de volgende woorden in gedachte te houden: „Iedereen die onervaren is, hecht geloof aan elk woord, maar de schrandere geeft acht op zijn schreden.” — Spreuken 14:15.

Soms is een lening niet eens in het beste belang van de lener. De lening zou gemakkelijk een last voor hem kunnen worden en hem van zijn vreugde kunnen beroven. Willen wij dat zo’n broeder onze „knecht” wordt? Zou een lening invloed kunnen uitoefenen op onze verhouding en een onbehaaglijk of zelfs opgelaten gevoel kunnen veroorzaken als hij de lening niet kan terugbetalen?

Als er een werkelijke behoefte bestaat, zouden wij dan een gift in plaats van een lening kunnen overwegen, ook al zal het bedrag misschien kleiner zijn? De Schrift moedigt ons aan barmhartig te zijn wanneer wij zien dat onze broeder in nood verkeert. „De rechtvaardige betoont gunst en geeft geschenken”, zong de psalmist (Psalm 37:21). Liefde dient ons ertoe te bewegen al het mogelijke te doen om behoeftige broeders en zusters op een praktische wijze te helpen. — Jakobus 2:15, 16.

Handel beleidvol

Omdat leningen een potentiële bron van wrijving zijn, zouden wij ze als een laatste toevlucht in plaats van als een gemakkelijke mogelijkheid moeten bezien. Zoals reeds eerder is opgemerkt, moet de lener eerlijk zijn tegenover de uitlener en op schrift stellen hoe en wanneer de lening terugbetaald zal worden. En in het geval van werkelijke tegenspoed, zou een gift de beste oplossing kunnen zijn.

Michael heeft Simon het gevraagde geld niet geleend. In plaats daarvan gaf hij hem een kleiner bedrag als gift. Simon was dankbaar voor deze hulp bij het betalen van de medicijnen voor zijn kind. En Michael was blij dat hij zijn broederlijke liefde op een praktische manier kon tonen (Spreuken 14:21; Handelingen 20:35). Zowel Michael als Simon ziet uit naar de tijd onder de Koninkrijksregering wanneer Christus „de arme die om hulp schreeuwt, [zal] bevrijden” en niemand zal zeggen: „Ik ben ziek” (Psalm 72:12; Jesaja 33:24). Laten wij tot die tijd beleidvol handelen als wij ons ooit genoopt zouden voelen een broeder om een lening te vragen.

[Voetnoot]

[Illustratie op blz. 25]

Leningsovereenkomsten op schrift stellen, is een teken van liefde, niet van wantrouwen