Taferelen van het Beloofde Land

Verheug u! De perskuipen vloeien over van olie

DE PROFEET Joël spoorde de ’zonen van Sion’ aan ’blij te zijn en zich te verheugen in Jehovah’. Hij gebruikte olijfolie om hun vreugde en voorspoed te beschrijven: „De dorsvloeren moeten vol gezuiverd koren zijn, en de perskuipen moeten overvloeien van nieuwe wijn en olie.” — Joël 2:23, 24.

Als u in bijbelse tijden in Israël had gewoond, zou u verrukt zijn geweest als u dicht bij uw huis, of op uw land, een olijfboom had zoals hierboven staat afgebeeld.a Dat zou uw leven gemakkelijker en plezieriger hebben gemaakt. Waarom was een olijfboom zo belangrijk? — Vergelijk Rechters 9:8, 9.

Bekijk allereerst uw boom eens goed. Olijfbomen kunnen honderden jaren oud worden, sommige wel meer dan duizend jaar, dus de boom zal bij nader onderzoek waarschijnlijk een knoestige, askleurige stam blijken te hebben. Uw boom is wellicht zo’n zes meter hoog — beslist niet zo torenhoog als een ceder of zo gracieus als een palmboom. Zijn altijdgroene bladeren, die een zilverachtige glans hebben, zorgen het hele jaar voor schaduw. Toch zou u uw boom niet in de eerste plaats waarderen om zijn uiterlijk of om de schaduw die hij geeft. Integendeel.

Het gaat om zijn vrucht, die duizenden groene of zwarte olijven! Daardoor nam de olijfboom een belangrijke plaats in het leven en de activiteiten in Israël in. De boom is in mei overdekt met lichtgekleurde bloesems als voorboden van de olijven (Job 15:33). Als deze rijp worden, kunnen ze van geelgroen in donkerbruin of zwart veranderen.

Het oogsten van de olijven in oktober/november was zwaar werk. U zou met stokken tegen de boom slaan zodat de rijpe vruchten op de doeken zouden vallen die eronder uitgespreid lagen (Deuteronomium 24:20). De olijven werden eerst gewassen, waarna ze verder bewerkt werden door ze onder andere in de pekel te leggen om ze van hun gewoonlijk bittere smaak te ontdoen. Wat gebeurde er vervolgens?

Dat zou afhangen van de manier waarop u van uw rijke oogst zou willen genieten of hoe u er voordeel van zou willen trekken. U kon de olijven zonder verdere toevoegingen eten, of ze zouten zodat uw gezin vele maanden lang een heerlijke voorraad zou hebben. Olijven konden een belangrijke plaats op het menu innemen, want een maaltijd kon bestaan uit wat smakelijke olijven samen met gerstekoeken.

Maar waarschijnlijk zou u de meeste olijven het proces laten doorlopen dat nodig is om dat uiterst nuttige en waardevolle produkt — olijfolie — te verkrijgen. U kon verschillende kwaliteiten olie krijgen, en die op veel manieren gebruiken. Allereerst kon u de rijpe olijven in een vijzel licht kneuzen of persen of ze zelfs onder de voeten treden (Micha 6:15). Daardoor werd de beste kwaliteit olie voortgebracht, die nu ’huile vierge extra’ wordt genoemd, en die werd gebruikt voor de lampen die de tabernakel verlichtten (Exodus 25:37; 27:20, 21). Stelt u zich eens voor hoe u een voorraad van deze uitgelezen olie zorgvuldig zou bewaren om er bij speciale gelegenheden een maaltijd mee te bereiden!

Olijven, zelfs de minder goede, konden in een pers worden gedaan om nog meer olie, die weliswaar van mindere kwaliteit was, uit de pulp te persen. De pulp bestaat voor ongeveer vijftig procent uit olie. Er konden verschillende soorten persen worden gebruikt, maar hier is er één afgebeeld. Geheel of gedeeltelijk geplette olijven werden op een cilindervormige ondergrond gelegd. Een molensteen, die door een ezel of door een mens werd rondgedraaid, rolde eroverheen en perste de olie eruit, die wegvloeide en in kruiken werd verzameld. — Mattheüs 18:6.

Olijfolie kon met vloeibaar goud vergeleken worden — zoveel waarde werd eraan gehecht en op zoveel manieren werd ze gebruikt. Eén boom kon een jaarvoorraad olie voortbrengen voor een gezin van vijf of zes personen. De olie zou een belangrijke plaats op hun menu innemen, omdat ze licht verteerbaar en rijk aan calorieën was. (Vergelijk Jeremia 41:8; Ezechiël 16:13.) U kon een beetje olie parfumeren en als schoonheidsmiddel gebruiken of er als gebaar van gastvrijheid wat van uitgieten op het hoofd van een gast (2 Samuël 12:20; Psalm 45:7; Lukas 7:46). U kon de olie gebruiken als verzachtend geneesmiddel op wonden. — Jesaja 1:6; Markus 6:13; Lukas 10:34.

Dit zijn niet de enige toepassingsmogelijkheden van een rijke voorraad olijfolie. U kon de olie ook gebruiken om uw huis te verlichten, als deel van een offergave aan God, of als winstgevend handelsartikel. Ja, in bijbelse tijden was de olijfboom een zeer waardevolle boom, en daarom kon Joël hem terecht gebruiken als afbeelding van voorspoed en vreugde. — Deuteronomium 6:11; Psalm 52:8; Jeremia 11:16; Mattheüs 25:3-8.

[Voetnoot]

[Illustratieverantwoording op blz. 24]

Pictorial Archive (Near Eastern History) Est.