Wat is er verkeerd aan de liefde voor geld?

PAUL en Mary beheerden een supermarkt in een arme Afrikaanse gemeenschap.a Door dag en nacht hard te werken, verdienden zij veel geld. Na verloop van tijd kon Mary trots zijn op een groot, nieuw huis vol luxueus meubilair. En Paul kon in een luxe auto rondrijden.

Op een dag werd Paul benaderd door een tegen de regering gekante groepering. Zij eisten: „Wij willen dat je bedrijf [$100] per maand bijdraagt om onze zaak te steunen.” Paul en Mary, die geen partij wilden kiezen in de politieke strijd, weigerden moedig. Vanwege hun neutrale standpunt werden zij ervan verdacht financiële ondersteuning van de regering te ontvangen. Toen Paul en Mary een weekend de stad uit waren, werd hun winkel geplunderd, en hun auto en mooie huis werden in brand gestoken.

Beslist een droevig verhaal, maar kunnen wij er iets uit leren? Velen die hard hebben gewerkt om rijk te worden, zijn wellicht niet door een ramp getroffen waardoor zij van hun rijkdommen werden beroofd, maar hoe staat het met de toekomst? Waarom zegt de bijbel dat ’zij die besloten zijn rijk te worden, in verzoeking en een strik en vele zinneloze en schadelijke begeerten vallen, die de mensen in vernietiging en verderf storten’? — 1 Timotheüs 6:9.

Een evenwichtige kijk op geld

Volgens de bijbel moet een ware christen in de materiële behoeften van de van hem of haar afhankelijke gezinsleden voorzien. Omstandigheden, zoals werkloosheid of gezondheidsproblemen, kunnen dit soms moeilijk maken. Aan de andere kant heeft een christen die moedwillig verzuimt voor zijn gezin te zorgen, „het geloof verloochend en is erger dan een ongelovige”. — 1 Timotheüs 5:8.

In sommige plattelandsgemeenschappen leven de mensen van het land door hun eigen voedsel te verbouwen en vee te fokken. Sommigen hebben niet veel geld nodig daar zij in hun levensbehoeften voorzien door goederen en diensten te ruilen. Maar de gebruikelijkste manier waarop kostwinners voor hun gezin zorgen, is door in ruil voor loon een bepaald werk te verrichten. Zij gebruiken het verdiende geld om voedsel en andere dingen te kopen die tot het welzijn van hun gezin bijdragen. Bovendien kan verstandig gespaard geld een mate van bescherming bieden in tijden van ontbering of tegenspoed. Men zou het bijvoorbeeld kunnen gebruiken om medische kosten te dekken of om belangrijke herstelwerkzaamheden aan zijn huis te verrichten. Daarom verklaart de bijbel realistisch dat „geld tot bescherming is” en dat het „weerklank vindt in alles”. — Prediker 7:12; 10:19.

Omdat met geld zoveel gedaan kan worden, bestaat het gevaar dat men een onrealistische kijk ontwikkelt op de kracht van geld. Een christen moet zich bewust zijn van de beperkingen van geld vergeleken met andere, belangrijkere dingen. De bijbel vergelijkt de waarde van geld bijvoorbeeld met goddelijke wijsheid, en zegt: „Wijsheid is tot bescherming evenals geld tot bescherming is; maar het voordeel van kennis is, dat de wíjsheid haar bezitters in het leven houdt” (Prediker 7:12). In welk opzicht heeft goddelijke wijsheid iets voor op geld?

Een les uit het verleden

Gebeurtenissen die in 66 G.T. in Jeruzalem plaatsvonden, illustreren wat goddelijke wijsheid voorheeft op geld. Na de binnenvallende Romeinse legers te hebben teruggedreven, waren de joden in Jeruzalem klaarblijkelijk van mening dat de zakelijke vooruitzichten nu goed waren. Zij begonnen zelfs hun eigen geld te slaan om hun pasverworven vrijheid te vieren. Hun munten voorzagen zij van Hebreeuwse opschriften zoals „Voor de vrijheid van Sion” en „Het Heilige Jeruzalem”. Elk nieuwe jaar sloegen zij nieuwe munten met inscripties waaruit bleek dat ze van „Het jaar 2”, „Het jaar 3” en „Het jaar 4” waren. Archeologen hebben zelfs een paar zeldzame munten opgegraven met de inscriptie „Het jaar 5”, dat overeenkomt met het jaar 70 G.T. Beschouwden joodse christenen het nieuwe joodse geld als een deugdelijk symbool van duurzame vrijheid?

Nee. Want zij hielden de wijze woorden in gedachte die hun Meester gesproken had. Jezus had de Romeinse invasie die in 66 G.T. plaatsvond, voorzegd. Hij had zijn volgelingen de raad gegeven om, wanneer dit gebeurde, ’uit het midden van Jeruzalem weg te trekken’ (Lukas 21:20-22). De geschiedenis bevestigt dat joodse christenen dit inderdaad deden. Zij waren kennelijk bereid hun huis, bezittingen en zakelijke mogelijkheden te verliezen omdat zij Jeruzalem verlieten. Vier jaar later keerden de Romeinse legers terug en belegerden de stad.

„Er was”, volgens een ooggetuige, de historicus Josephus, „een grote hoeveelheid goud in de stad.” Maar grote geldbedragen konden Jeruzalem niet behoeden voor de honger, die ’zich [gestadig] steeds meer liet voelen’ en ’de burgerbevolking afgraasde, huis na huis, familie na familie’. Sommige inwoners slikten gouden munten in en probeerden de stad uit te vluchten. Maar zij werden door hun vijanden gedood, die hun maag openreten om het geld eruit te halen. „Voor de welgestelden”, legt Josephus uit, „was het even fataal te blijven. Menigeen werd om zijn rijkdom gedood, zogenaamd omdat hij ervan verdacht werd te willen overlopen.”

Binnen zes maanden na het begin van de belegering werd Jeruzalem verwoest, en meer dan een miljoen inwoners kwamen door honger, pestilentie en het zwaard om het leven. De liefde voor geld had velen verblind, waardoor zij in vernietiging en verderf werden gestort, terwijl het toepassen van woorden van wijsheid joodse christenen in staat had gesteld te ontkomen.

Dit was niet het enige geval in de geschiedenis waarbij geld mensen in een crisisperiode in de steek had gelaten. Wat een wrede meester kan de liefde voor geld zijn! (Mattheüs 6:24) Bovendien kan die liefde u ook van uw huidige geluk beroven.

Genoegens die niet voor geld te koop zijn

De obsessie om rijk te worden, kan iemand verblinden voor veel genoegens waar niet veel geld voor nodig is. Denk bijvoorbeeld eens aan gelukkige gezinsverhoudingen, echte vrienden, natuurwonderen, een spectaculaire zonsondergang, een indrukwekkende onweersbui, de sterrenhemel, de capriolen van dieren, of de bloemen en bomen in een ongerept bos.

Het is waar dat sommige rijke mensen meer tijd hebben om de bovengenoemde genoegens te beleven, maar de meesten van hen zijn er uitermate druk mee bezig te proberen hun rijkdom te behouden of te vergroten. Hoe vreemd het ook moge klinken, geluk ontgaat vaak zelfs degenen die voldoende tijd hebben. Dit verbaast hedendaagse onderzoekers. „Hoe valt het te verklaren dat iets waar zo veel mensen zo hevig naar verlangen, en waar zij als een soort panacee in geloven, als het eenmaal bereikt is een reeks gevolgen heeft die variëren van teleurstellend tot traumatisch?”, vraagt Thomas Wiseman in zijn boek The Money Motive — A Study of an Obsession.

Wat een rijke bijvoorbeeld van zijn geluk kan beroven, is dat het moeilijk is te weten wie zijn werkelijke vrienden zijn. De rijke koning Salomo sprak uit ervaring toen hij zei dat ’wanneer goede dingen vele worden, degenen die ervan eten stellig vele worden’ (Prediker 5:11). Ook gaan veel rijke mensen gebukt onder zorgen wanneer zij proberen hun rijkdom te behouden of te vergroten. Dit berooft hen vaak van een aangename nachtrust. De bijbel legt uit: „Zoet is de slaap van degene die dient, of hij nu weinig of veel eet; maar de overvloed die de rijke toebehoort, staat hem niet toe te slapen.” — Prediker 5:12.

De liefde voor geld kan de verhoudingen tussen gezinsleden en vrienden verwoesten doordat ze iemand ertoe kan verleiden oneerlijk en misdadig te worden. Mensen die het geld liefhebben, keren zich vaak tot gokken. Het is droevig dat velen door de hunkering naar nog slechts één gokervaring zich in de schulden steken. „Tegen de tijd dat [gokverslaafden] bij mij komen,” zei een Zuidafrikaanse psychiater, „zijn zij meestal al te ver heen; zij zijn hun baan, zaak en huis kwijt, en vaak heeft hun gezin hen verlaten.” Hoe waar is de bijbelse waarschuwing: „Een man van getrouwe daden zal vele zegeningen verkrijgen, maar hij die zich haast om rijkdom te verwerven, zal niet onschuldig blijven.” — Spreuken 28:20.

’Hij maakt zich vleugels en vliegt weg’

Nog een reden waarom de liefde voor geld zo gevaarlijk is, is dat menselijke regeringen niet in staat zijn gebleken er volledig aan mee te werken of te garanderen dat geld een internationale stabiele waarde behoudt; evenmin hebben ze recessies, depressies en ineenstortingen van de effectenbeurs kunnen voorkomen. Ook bedrog, diefstal en inflatie onderstrepen de waarheid van de geïnspireerde woorden: „Tob u niet af om rijkdom te verwerven. Ga niet af op uw eigen verstand. Hebt gij uw ogen erover laten gaan, terwijl het niets is? Want zonder mankeren maakt hij zich vleugels als van een arend en vliegt weg naar de hemel.” — Spreuken 23:4, 5.

Inflatie. Dat probleem is beslist niet tot arme landen beperkt. Eerder in deze eeuw werden geïndustrialiseerde landen in Midden-Europa door op hol geslagen inflatie getroffen. Vóór de Eerste Wereldoorlog bijvoorbeeld stond een Duitse mark ongeveer gelijk met een Britse shilling, een Franse frank of een Italiaanse lire. Tien jaar later stonden de shilling, de frank en de lire min of meer gelijk met 1.000.000.000.000 mark. Wat voor uitwerking heeft stijgende inflatie op mensen in welvarende gemeenschappen? „Als wij moeten afgaan op wat in het begin van de jaren twintig met de overwonnen Centrale Mogendheden gebeurd is,” verklaart Adam Fergusson in zijn boek When Money Dies, „dan ontketent [monetaire ineenstorting] zo’n hebzucht, geweld, ellende en haat, voornamelijk veroorzaakt door angst, dat geen enkele gemeenschap dit ongedeerd en onveranderd te boven kan komen.”

In 1923 revalueerde Duitsland zijn valuta door twaalf nullen te schrappen zodat 1.000.000.000.000 oude marken opeens gelijk werden aan één nieuwe mark. Deze maatregel bracht de inflatie tot stilstand maar had andere rampzalige gevolgen. Fergusson legt uit: „Het herstel van het monetaire evenwicht, waardoor duizenden failliet gingen, miljoenen van hun middelen van bestaan werden beroofd en de hoop van nog eens miljoenen werd verwoest, eiste indirect een nog verschrikkelijker prijs die de hele wereld moest betalen.” Blijkbaar was de ’verschrikkelijke prijs’ die de schrijver in gedachten had, de opkomst van het nazisme en de Tweede Wereldoorlog.

Dat grote bankrekeningen zo velen in het verleden in de steek hebben gelaten, dient in deze tijden van wereldomvattende economische onzekerheid een ernstige waarschuwing te zijn. De Zoon van God zelf waarschuwde dat geld zou falen, wat beslist al vele malen het geval is geweest (Lukas 16:9). Maar het grootste en meest wijdverbreide falen van geld zal plaatsvinden wanneer Jehovah God het oordeel aan deze goddeloze wereld voltrekt. „Waardevolle dingen zullen niet baten op de dag der verbolgenheid, maar rechtváárdigheid zal van de dood bevrijden.” — Spreuken 11:4.

Wat is het dus belangrijk dat wij er allemaal naar streven een rechtvaardige positie bij onze ware Vrienden, Jehovah God en Jezus Christus, te behouden!

De bron van blijvend geluk

Paul en Mary, die in het begin werden genoemd, waren getuigen van Jehovah. Jarenlang hadden zij een full-time aandeel aan het evangelisatiewerk gehad. Maar door hun verlangen naar rijkdom stopten zij met het bijwonen van vergaderingen van de christelijke gemeente, en hielden zij ermee op in de openbare bediening hun geloof met anderen te delen. Zij werden echter wakker geschud. „Nu zie ik in hoe zinloos het was al mijn tijd en energie te besteden aan iets wat in een paar minuten in rook kan opgaan”, zei Mary nadat zij beroofd waren en hun huis vernield was. Gelukkig leerde dit echtpaar een les voordat het te laat was. Ja, de grootste schade die door de liefde voor geld aangericht kan worden, is dat ze iemand berooft van een goedgekeurde verhouding met Jehovah God en Jezus Christus. Hoe zouden wij, zonder deze Vrienden, de hoop kunnen hebben het einde van deze goddeloze wereld te overleven en de beloofde nieuwe wereld van rechtvaardigheid binnen te gaan? — Mattheüs 6:19-21, 31-34; 2 Petrus 3:13.

Dus of u zich nu rijk of arm vindt, hoed u ervoor liefde voor geld te ontwikkelen. Werk eraan de grootste schat — een goedgekeurde positie bij Jehovah God — te verkrijgen en te behouden. Dit kunt u doen door voortdurend aandacht te schenken aan de dringende uitnodiging: „De geest en de bruid blijven zeggen: ’Kom!’ En laat een ieder die het hoort, zeggen: ’Kom!’ En een ieder die dorst heeft, kome; een ieder die wil, neme het water des levens om niet.” — Openbaring 22:17.

[Voetnoot]

[Illustraties op blz. 8, 9]

Beide zijden van een tijdens de joodse opstand geslagen munt met de inscriptie „Het jaar 2”

[Verantwoording]

Pictorial Archive (Near Eastern History) Est.