Wat de christenheid in Afrika heeft gezaaid

IN 1867 kwam Charles Lavigerie, een katholieke Fransman, als pasbenoemde aartsbisschop van Algiers naar Afrika. „God heeft Frankrijk uitverkoren”, zo zei hij, „om Algerije tot de bakermat van een grote christelijke natie te maken.”

De droom van Lavigerie bleef niet beperkt tot Algerije. Hij stuurde zelfs zendelingen dwars door de woestijn met het doel „Midden- en Noord-Afrika in gemeenschap met de christenheid te verenigen”.

Intussen waren in het westen, zuiden en oosten van het werelddeel al protestantse zendelingen aan het werk. Zij trotseerden vele beproevingen zoals herhaalde malaria-aanvallen met hun symptomen van rillen, zweten en ijlkoorts. Velen stierven kort na aankomst, al snel verzwakt door tropische ziekten. Maar er kwamen telkens anderen. „Wie in Afrika reist,” zo verklaarde Adlai Stevenson, „wordt voortdurend herinnerd aan de heldenmoed van de zendelingen. . . . Zij hadden te kampen met gele koorts, dysenterie en parasieten, en ik zag . . . hun grafstenen — in heel Afrika.”

Vruchten van het zendingswerk

Toen de zendelingen dieper in Afrika doordrongen, ontdekten zij dat de meeste stammen ongeletterd waren. „Van de ruwweg achthonderd [Afrikaanse] talen”, aldus Ram Desai in zijn boek Christianity in Africa as Seen by Africans, „bestonden er vóór de komst van de zendelingen slechts vier in geschreven vorm.” Daarom ontwierpen zendelingen een systeem om deze ongeschreven talen te schrijven. Vervolgens vervaardigden zij leerboeken en maakten er een begin mee de mensen te leren lezen. Daartoe bouwden zij overal in Afrika scholen.

De zendelingen bouwden ook ziekenhuizen. „Er is geen andere instantie die zich met hun prestaties op humanitair gebied kan meten”, erkent Ram Desai. Behalve voor medische zorg hadden de Afrikanen belangstelling voor de materiële goederen van Europa. Sommige zendelingen stichtten handelsnederzettingen omdat zij geloofden dat dit bekeerlingen zou aantrekken. De Basler Missionsgesellschaft uit Zwitserland bijvoorbeeld vestigde een handelsonderneming in Ghana. Zij ontdekten dat cacaobomen het daar goed deden, en tegenwoordig is Ghana de op twee na grootste cacaoproducent ter wereld.

Een voortreffelijke prestatie van de zendelingen van de christenheid was het vertalen van de bijbel. Toch is aan het verbreiden van de bijbelse boodschap een verdere ernstige verantwoordelijkheid verbonden. De christelijke apostel Paulus toonde dit aan door te vragen: „Gij . . . die een ander onderwijst, onderwijst gij uzelf niet? Gij die predikt: ’Steel niet’, steelt gij?” De bijbel waarschuwt dat zij die het christendom onderwijzen zelf moeten leven naar de voortreffelijke maatstaven die in Gods Woord zijn verschaft. — Romeinen 2:21, 24.

Hoe heeft de zending van de christenheid in Afrika het er afgebracht? Heeft ze de God van de bijbel geëerd of heeft ze de christelijke leer geweld aangedaan?