De Vloed in de legenden van de wereld
DE VLOED van Noachs dagen was zo’n verwoestende ramp dat de mens deze nooit zou kunnen vergeten. Meer dan 2400 jaar later sprak Jezus Christus erover als een geschiedkundig feit (Mattheüs 24:37-39). Deze ontzagwekkende gebeurtenis liet zo’n onuitwisbare indruk op het mensengeslacht achter dat ze over de hele wereld legendarisch is geworden.
In het boek Myths of Creation schat Philip Freund dat er meer dan 500 vloedlegenden worden verteld door meer dan 250 stammen en volken. Zoals te verwachten valt, zijn deze legenden door de eeuwen heen erg opgesmukt met denkbeeldige gebeurtenissen en personages. Maar in al die legenden zijn enkele fundamentele overeenkomsten te vinden.
Opvallende overeenkomsten
Toen mensen na de Vloed uit Mesopotamië wegtrokken, namen zij verslagen van de catastrofe mee naar alle delen van de aarde. En daarom hebben inwoners van Azië, bewoners van de eilanden in de Stille Zuidzee en inwoners van Noord-, Midden- en Zuid-Amerika verhalen van deze indrukwekkende gebeurtenis. De vele vloedlegenden bestonden lang voordat deze mensen met de bijbel in contact kwamen. Toch hebben de legenden enkele fundamentele punten gemeen met het bijbelse verslag over de Vloed.
Sommige legenden maken melding van gewelddadige reuzen die vóór de Vloed op aarde leefden. Vergelijkbaar hiermee geeft de bijbel te kennen dat ongehoorzame engelen vóór de Vloed een vleselijk lichaam aannamen, met vrouwen gingen samenleven en een ras van reuzen voortbrachten die Nefilim werden genoemd. — Genesis 6:1-4; 2 Petrus 2:4, 5.
Vloedlegenden geven gewoonlijk te kennen dat één man voor een komende vloed van goddelijke oorsprong werd gewaarschuwd. Volgens de bijbel waarschuwde Jehovah God Noach dat Hij goddeloze en gewelddadige mensen zou vernietigen. God zei tot Noach: „Het einde van alle vlees is voor mijn aangezicht gekomen, omdat door hun toedoen de aarde vol van geweldpleging is; en zie, ik verderf hen met de aarde.” — Genesis 6:13.
Legenden in verband met de Vloed geven doorgaans te kennen dat er een wereldomvattende vernietiging door werd teweeggebracht. Evenzo staat in de bijbel: „De wateren hadden zozeer de overhand op de aarde dat alle hoge bergen die er onder de ganse hemel waren, bedekt werden. Alles waarin de adem van de levenskracht werkzaam was in zijn neusgaten, namelijk alles wat op de droge grond was, stierf.” — Genesis 7:19, 22.
De meeste vloedlegenden zeggen dat een man de Vloed samen met een of meer andere personen overleefde. In veel legenden zoekt hij bescherming in een boot die hij had gebouwd en komt de boot op een berg te rusten. Vergelijkbaar hiermee zegt de bijbel dat Noach een ark bouwde. Er wordt eveneens in verklaard: „Alleen Noach en zij die met hem in de ark waren, bleven over” (Genesis 6:5-8; 7:23). Volgens de bijbel „kwam de ark [na de Vloed] op de bergen van Ararat te rusten”, waar Noach en zijn gezin van boord gingen (Genesis 8:4, 15-18). Legenden geven ook te kennen dat de overlevenden van de Vloed de aarde opnieuw gingen bevolken, zoals de bijbel aantoont dat Noachs gezin dit deed. — Genesis 9:1; 10:1.
Vloedlegenden uit de oudheid
Laten wij, met de voorgaande punten in gedachten, eens enkele vloedlegenden beschouwen. Stel dat wij beginnen met de Soemeriërs, een volk uit de oudheid dat in Mesopotamië woonde. Hun versie van de Vloed werd aangetroffen op een kleitablet dat in de ruïnes van Nippoer werd opgegraven. Op dit tablet staat dat de Soemerische goden Anoe en Enlil besloten de mensheid te vernietigen door middel van een reusachtige vloed. Gewaarschuwd door de god Enki konden Zioesoedra en zijn gezin in een enorme boot overleven.
Het Babylonische Gilgamesj-epos bevat vele bijzonderheden. Volgens dit epos bezocht Gilgamesj zijn voorvader Oetnapisjtim, die eeuwig leven had ontvangen nadat hij de Vloed had overleefd. In het daaropvolgende gesprek legde Oetnapisjtim uit dat hem gezegd werd een schip te bouwen en vee, wilde dieren en zijn gezin erin mee te nemen. Hij bouwde het schip als een reusachtige kubus waarvan elke zijde zestig meter lang was, met zes verdiepingen. Hij vertelde Gilgamesj dat de storm zes dagen en zes nachten duurde en daarna zei hij: „Toen de zevende dag aanbrak, namen de storm, de watervloed, die als een leger gestreden hadden, in hevigheid af. De zee werd stil, de storm nam af, de watervloed hield op. Ik keek uit op de zee, (alles) was stil. En alle mensen waren tot stof geworden.”
Nadat het vaartuig op de berg Nisir aan de grond gelopen was, liet Oetnapisjtim een duif los, die naar de boot terugkeerde toen ze geen rustplaats kon vinden. Hierna volgde een zwaluw, die ook terugkeerde. Vervolgens werd er een raaf losgelaten en toen die niet terugkeerde, wist hij dat het water verdwenen was. Oetnapisjtim liet toen de dieren vrij en bracht een offer.
Deze zeer oude legende lijkt enigszins op het bijbelse verslag van de Vloed. Ze mist echter de aanschouwelijke details en de eenvoud van het bijbelse verslag, en ze geeft geen redelijke afmetingen voor de ark, noch verschaft ze de tijdsperiode die in de bijbel wordt aangegeven. Het Gilgamesj-epos zei bijvoorbeeld dat de storm zes dagen en zes nachten duurde, terwijl de bijbel zegt dat ’de stortregen op de aarde veertig dagen en veertig nachten aanhield’ — een voortdurende zware regenval waardoor ten slotte de gehele aardbol met water werd bedekt. — Genesis 7:12.
Ofschoon de bijbel melding maakt van acht overlevenden van de Vloed, waren volgens de Griekse legende Deucalion en zijn vrouw Pyrrha de enige overlevenden (2 Petrus 2:5). Volgens deze legende werd de aarde voor de Vloed bewoond door gewelddadige personen die de mensen van brons werden genoemd. De god Zeus besloot hen door middel van een grote vloed te vernietigen en zei Deucalion een grote kist te bouwen en erin te gaan. Toen de vloed afnam kwam de kist op de berg Parnassus te rusten. Deucalion en Pyrrha daalden van de berg af en gaven de mensheid een nieuw begin.
Legenden van het Verre Oosten
In India bestaat een vloedlegende waarin Manu de menselijke overlevende is. Hij ontfermt zich over een kleine vis die tot een grote vis uitgroeit en hem waarschuwt voor een verwoestende vloed. Manu bouwt een boot, die door de vis getrokken wordt totdat hij op een berg in de Himalaja aan de grond loopt. Wanneer de vloed afneemt, daalt Manu van de berg af en doet hij met Ida, de personificatie van zijn offer, het mensengeslacht herleven.
Volgens de Chinese vloedlegende geeft de god van de donder een tand aan twee kinderen, Nu-wah en Fuxi. Hij beveelt hun de tand te planten en beschutting te zoeken in de pompoen die eruit zou groeien. Er groeit onmiddellijk een boom uit de tand en die brengt een enorme pompoen voort. Als de god van de donder stortregens veroorzaakt, klimmen de kinderen in de pompoen. Hoewel alle andere bewoners van de aarde verdrinken in de vloed die door de stortregens wordt teweeggebracht, blijven Nu-wah en Fuxi in leven en bevolken zij de aardbol opnieuw.
In de Amerika’s
Indianen in Noord-Amerika hebben verscheidene legenden met het gemeenschappelijke thema van een vloed die alle mensen op een paar na vernietigt. De Arikara, een Caddo-stam, zeggen bijvoorbeeld dat de aarde eens bewoond werd door een mensenras dat zo sterk was dat zij de goden bespotten. De god Nesaru vernietigde deze reuzen door middel van een vloed maar beschermde zijn volk, de dieren en maïs in een grot. De Havasupai zeggen dat de god Hokomata een vloed veroorzaakte die de mensheid vernietigde. Maar de man Tochopa hield zijn dochter Pukeheh in leven door haar in een holle boomstam op te sluiten.
Indianen in Midden- en Zuid-Amerika hebben vloedlegenden met fundamentele overeenkomsten. De Maya’s in Midden-Amerika geloofden dat een grote regenslang de wereld met stortvloeden van water vernietigde. In Mexico vertelt de versie van de Chimalpopoca dat een vloed de bergen onder water zette. De god Tezcatlipoca waarschuwde de man Nata, die een boomstam uitholde waarin hij en zijn vrouw Nena bescherming vonden totdat het water verdwenen was.
In Peru hebben de Chincha een legende over een vijf dagen durende vloed die alle mensen vernietigde, met uitzondering van één die door een pratende lama op een berg in veiligheid was gebracht. De Aymará in Peru en Bolivia zeggen dat de god Viracocha uit het Titicacameer kwam en de wereld schiep, alsook uitzonderlijk grote, sterke mensen. Omdat dit eerste ras hem vertoornde, vernietigde Viracocha het met een vloed.
De Tupinambá-Indianen in Brazilië spraken over een tijd waarin al hun voorouders door een grote vloed verdronken, behalve degenen die in kano’s of in de toppen van hoge bomen overleefden. De Cashinaua in Brazilië, de Makusi in Guyana, de Carib in Midden-Amerika en de Ona en Yaghan op Vuurland in Zuid-Amerika zijn enkele van de vele stammen die vloedlegenden hebben.
De Grote Oceaan en Azië
Overal in het gebied van de Grote Oceaan komen legenden over een vloed met een paar overlevenden veelvuldig voor. Op Samoa bestaat bijvoorbeeld een legende over een vloed in oude tijden waardoor iedereen werd vernietigd, behalve Pili en zijn vrouw. Zij vonden veiligheid op een rots, en na de vloed bevolkten zij de aarde opnieuw. Op de Hawaii-eilanden werd de god Cane boos op de mensen en zond hij een vloed om hen te vernietigen. Alleen Nu-u ontsnapte in een grote boot die uiteindelijk op een berg aan de grond liep.
Op Mindanao, op de Filippijnen, zeggen de Aëta dat de aarde eens overdekt werd door water waardoor iedereen, behalve twee mannen en een vrouw, vernietigd werd. De Iban van Sarawak (Borneo) zeggen dat slechts een paar mensen ontkwamen aan een vloed door naar de hoogste bergen te vluchten. In de legende van de Igorotten op de Filippijnen overleefden alleen een broer en zus door toevlucht te zoeken op de berg Pokis.
De Sojoten in Siberië (Rusland) zeggen dat een reusachtige kikker, die de aarde ondersteunde, bewoog en veroorzaakte dat de aardbol overstroomde. Een oude man en zijn gezin overleefden op een vlot dat hij had gemaakt. Toen het water langzaam verdween, liep het vlot op een hoge berg aan de grond. De Oegriërs in West-Siberië en Hongarije zeggen ook dat overlevenden van de Vloed vlotten hadden gebruikt maar naar verschillende delen van de aarde dreven.
Gemeenschappelijke oorsprong
Wat kunnen wij uit deze vele vloedlegenden concluderen? Hoewel ze in detail erg van elkaar verschillen, hebben ze enkele gemeenschappelijke kenmerken. Deze kenmerken wijzen erop dat ze hun oorsprong vinden in een gigantische en onvergetelijke ramp. Het thema dat aan deze legenden ten grondslag ligt is, ondanks sterke kleuringen door de eeuwen heen, als een draad die ze tot één grote gebeurtenis verbindt — de wereldomvattende Vloed zoals beschreven in het eenvoudige, ongekleurde bijbelse verslag.
Aangezien de vloedlegenden meestal worden aangetroffen onder volken die pas de laatste eeuwen in aanraking zijn gekomen met de bijbel, zou het een vergissing zijn te beweren dat het schriftuurlijke verslag hen beïnvloed heeft. Bovendien staat in The International Standard Bible Encyclopedia: „De universaliteit van de vloedverslagen wordt gewoonlijk als bewijs gebruikt voor de wereldomvattende vernietiging van de mensheid door een vloed . . . Bovendien werden enkele van de oude verslagen geschreven door mensen die heel erg gekant waren tegen de Hebreeuws-christelijke traditie” (Deel 2, blz. 319). Wij kunnen dus vol vertrouwen concluderen dat de vloedlegenden de realiteit van het bijbelse verslag bevestigen.
Daar wij in een wereld leven die vervuld is van geweld en immoraliteit doen wij er goed aan het bijbelse verslag van de Vloed te lezen, dat in Genesis hoofdstuk 6 tot en met 8 staat opgetekend. Als wij mediteren over de reden voor die wereldomvattende Vloed — de beoefening van wat kwaad was in Gods ogen — zullen wij er een belangrijke waarschuwing in zien.
Spoedig zal het huidige goddeloze samenstel van dingen Gods ongunstige oordeel ervaren. Maar gelukkig zullen er overlevenden zijn. U kunt u onder hen bevinden indien u acht slaat op de woorden van de apostel Petrus: ’De wereld in Noachs tijd werd vernietigd toen ze door water werd overstroomd. Maar door hetzelfde woord zijn de hemelen en de aarde van nu voor het vuur opgespaard en ze worden bewaard voor de dag van het oordeel en van de vernietiging der goddeloze mensen. Aangezien al deze dingen aldus ontbonden zullen worden, wat voor mensen behoort gij dan wel te zijn in heilige gedragingen en daden van godvruchtige toewijding, verwachtend en goed in gedachte houdend de tegenwoordigheid van de dag van Jehovah.’ — 2 Petrus 3:6-12.
Zult u de tegenwoordigheid van de dag van Jehovah goed in gedachte houden? Indien u dat doet en in overeenstemming met Gods wil handelt, zult u zich in grote zegeningen verheugen. Zij die aldus Jehovah God behagen, kunnen geloof hebben in de nieuwe wereld waarnaar Petrus verwijst als hij eraan toevoegt: „Er zijn nieuwe hemelen en een nieuwe aarde, die wij overeenkomstig [Gods] belofte verwachten, en daarin zal rechtvaardigheid wonen.” — 2 Petrus 3:13.
[Illustratie op blz. 7]
De Babylonische vloedlegenden werden van generatie op generatie doorgegeven
[Illustratie op blz. 8]
Slaat u acht op Petrus’ waarschuwing door Jehovah’s dag in gedachte te houden?