Illustraties — Een sleutel om het hart te bereiken

DAVID is gevlucht voor zijn leven. Zijn vijand is Saul, de gezalfde koning van Israël. Saul is echter een man die met haat jegens David vervuld is en door jaloezie verteerd wordt. In zijn moordzuchtige achtervolging heeft de koning nu 3000 soldaten meegebracht. David en zijn mannen, die ver in de minderheid zijn, hebben zich diep in een grot in de wildernis verborgen.

Terwijl David en zijn mannen in het donker ineengedoken bij elkaar zitten, neemt de situatie een verrassende wending. Koning Saul gaat juist deze grot binnen om zijn behoefte te doen. David sluipt, met een wapen in zijn hand, stilletjes naar zijn hulpeloze vijand toe. Maar tot verbazing van Davids mannen doodt hij de koning niet. Hij snijdt alleen de slip van Sauls mantel af. Terwijl hij zelfs hiervan spijt heeft, zegt David: „Het is voor mij, van Jehovah’s standpunt uit bezien, ondenkbaar dat ik mijn heer, de gezalfde van Jehovah, zo iets zou aandoen, door mijn hand tegen hem uit te steken, want hij is de gezalfde van Jehovah.” — 1 Samuël 24:1-6.

Dit bijbelse verslag leert een wijze les over respect voor door God verleende autoriteit. Het bereikt ook het hart, misschien zelfs doeltreffender dan rechtstreekse raad. Dat is de kracht van verslagen die tot ons onderricht in Gods Woord staan opgetekend. — Romeinen 15:4.

Op overeenkomstige wijze pogen Jehovah’s Getuigen wanneer zij het goede nieuws prediken, huisbijbelstudies leiden, bijbelse lezingen houden of informeel getuigenis geven, meer te doen dan alleen feiten te vermelden. Zij proberen het hart te bereiken door ervaringen te vertellen en illustraties te gebruiken. Hun Handleiding voor de Theocratische Bedieningsschool verklaart: „Illustraties stimuleren de belangstelling en doen belangrijke gedachten goed uitkomen. Ze wakkeren iemands denkprocessen aan en maken het gemakkelijker nieuwe gedachten te begrijpen. Goedgekozen illustraties doen zowel een beroep op het verstand als op het gevoel. . . . Nu en dan kan er een illustratie worden gebruikt om te vermijden dat er vooringenomenheid of vooroordeel rijst.”a — Blz. 168.

In zijn boek Essentials of Public Speaking merkt Warren DuBois op: „Laat de schrijver of spreker zijn ideeën duidelijk maken met behulp van de daden of woorden van mensen, en het saaiste onderwerp krijgt leven en kleur.” Op die manier, door leven en kleur toe te voegen aan een boodschap die al opwindend en levengevend is, zullen christelijke bedienaren beslist geholpen worden het hart te bereiken.

Illustraties die onderwijzen

Welke soort van illustratie heeft de beste uitwerking? In de regel is het een illustratie die gebaseerd is op iets waarmee de luisteraars vertrouwd zijn. Jezus Christus verschafte in dit opzicht een voortreffelijk voorbeeld. In zijn Bergrede sprak Jezus over gewone dingen zoals zout, lampen en vogels (Mattheüs 5:1–7:29). Iedereen was bijvoorbeeld bekend met lampen die op olijfolie brandden en die soms op een lampestandaard werden gezet. Jezus’ discipelen moeten daarom hebben begrepen dat zij dragers van geestelijk licht moesten zijn, toen hij hun vertelde: „Wanneer men een lamp aansteekt, zet men die ook niet onder de korenmaat, maar op de lampestandaard, en ze schijnt op allen in het huis. Laat evenzo uw licht voor de mensen schijnen, opdat zij uw voortreffelijke werken mogen zien en uw Vader, die in de hemelen is, heerlijkheid geven” (Mattheüs 5:15, 16). Ongecompliceerde illustraties die bij het onderwerp passen zullen voor christelijke bedienaren een hulp zijn om gedachten en bijbelse leerstellingen te verduidelijken.

De illustraties van Jezus waar misschien wel de meeste kracht van uitging, waren die waarbij mensen in beeld werden gebracht. Beschouw eens de illustraties die in Lukas hoofdstuk 15 en 16 staan opgetekend. De schriftgeleerden en Farizeeën hadden Jezus bekritiseerd omdat hij zondaars en belastinginners ontving. In antwoord daarop vertelde hij ontroerende verhalen over mensen. Hij sprak over een herder die zijn verloren schaap vond, over een vrouw die een verloren munt terugvond, over een verloren zoon die naar huis terugkeerde, en over een onrechtvaardige beheerder.

Realistische illustraties en werkelijk gebeurde ervaringen kunnen een grote hulp vormen voor een christelijke bedienaar. Merk bijvoorbeeld eens op hoe Alexander H. Macmillan, die zestig jaar lang veel heeft gereisd als openbare spreker, de bijbelse waarheid over de doden uitlegde. Kort voor de dood van zijn vader, die geloofde dat de ziel onsterfelijk is, had Macmillan dit gesprek met hem:

„Mijn vader vroeg mij op de man af: ’Zoon, zal ik mij in het graf alleen voelen terwijl ik wacht totdat het Koninkrijk begint met het werk om de aarde met volmaaktheid te vullen?’

Dat was een vraag waarop ik als jonge man geen rechtstreeks antwoord kon geven om een oudere persoon die nooit deze gedachtengang had gevolgd, tevreden te stellen.

Als antwoord vroeg ik hem: ’Vader, hebt u vannacht goed geslapen?’

Hij antwoordde: ’Ja, mijn zoon. Nadat de dokter me een paar slaappillen had gegeven, heb ik goed geslapen.’

’Voelde u zich alleen toen u sliep?’

’Nee, helemaal niet. Ik zou wel willen dat ik altijd kon slapen, want dan voel ik geen pijn.’”

A. H. Macmillan las toen Job 14:13-15 en 3:17-19 aan zijn vader voor en zei: „U ziet dus vader, de doden bevinden zich in een doodsslaap en weten niets terwijl zij zich in die toestand bevinden, dus hoe zouden zij zich dan alleen kunnen voelen?”

Wat een doeltreffend onderwijs! Als u een van Jehovah’s Getuigen bent, kunt ook u schriftplaatsen en illustraties gebruiken om een beroep te doen op de geest en het hart.

Illustraties vinden

Maar waar kunt u doeltreffende illustraties of werkelijk gebeurde ervaringen vinden? Veel zal uit uw eigen rijkdom aan persoonlijke ervaringen kunnen worden geput. Wilt u bijvoorbeeld de zegeningen van geloof, de kracht van gebed of de vreugde van de dienst aantonen? Als u een opgedragen christen bent, zult u waarschijnlijk over diverse gebeurtenissen uit uw eigen leven kunnen vertellen. Misschien hoort u mooie ervaringen tijdens een gemeentevergadering of wanneer u met medechristenen praat. Of misschien leest u een aanmoedigende ervaring in het Jaarboek van Jehovah’s Getuigen. Bovendien verschaft de Index van Wachttoren-publikaties u toegang tot ervaringen in gedrukte vorm uit de hele wereld.

Hoe kunt u een ervaring doeltreffend vertellen? Ten eerste zal het wekken van enige verwachting u helpen om de aandacht van uw luisteraars vast te houden. U zou een ervaring kunnen inleiden door te zeggen: „Een pionier leerde uit eigen ondervinding hoe Jehovah degenen die op hem vertrouwen, zegent.” Uw luisteraars zullen zich onmiddellijk afvragen welke zegeningen de volle-tijdprediker van het Koninkrijk heeft ervaren. En dan gaat u het hun vertellen.

Probeer een ervaring in uw eigen woorden te vertellen. Vermeld details, want daardoor wordt een verhaal kracht bijgezet. Door een duidelijk beeld te schilderen van de omstandigheden waarin het gebeurde zich heeft afgespeeld, kunt u uw luisteraars gemakkelijker motiveren. Maar zorg ervoor dat u zich niet zo laat meeslepen door het vertellen van het verhaal, dat zij niet begrijpen waarom u de ervaring vertelt. Vermijd het ook te overdrijven, want hoewel dit een verhaal misschien interessanter kan maken, kan het uw geloofwaardigheid ondermijnen. Onthoud u om dezelfde reden van het vertellen van ervaringen die u van horen zeggen hebt of die u niet kunt verifiëren.

De bijbel tot leven brengen

De leerzaamste ervaringen zijn in de bijbel zelf te vinden. Veronderstel bijvoorbeeld dat u een bijbelstudent of uw toehoorders duidelijk wilt maken dat kinderen een standpunt voor Jehovah God kunnen innemen. U kunt besluiten het verslag te gebruiken van het niet bij name genoemde meisje dat met Naämans vrouw over Jehovah’s profeet Elisa sprak. Lees eerst het verslag in 2 Koningen 5:1-5 voor. Dan zou u kunnen vragen: „Wat denkt u, hoe moeilijk zou het voor dit meisje zijn geweest om in een land van valse aanbidding haar rechtschapenheid jegens God te bewaren? Was er geen moed nodig om overtuigend over Jehovah en zijn profeet te spreken?”

Van tevoren verricht naslagwerk heeft u misschien geholpen het verslag levendig te maken. U hebt wellicht nuttige informatie gevonden onder de kopjes NAÄMAN, SYRIË en ELISA in de Index van Wachttoren-publikaties 1981–1985. Kruisverwijzingen in de Nieuwe-Wereldvertaling van de Heilige Schrift kunnen u van het verslag in 2 Koningen naar Psalm 148:12, 13 hebben geleid, waar wij lezen: „Gij jongelingen en ook gij maagden, gij oude mannen te zamen met knapen. Dat zij de naam van Jehovah loven, want zijn naam alleen is onbereikbaar hoog. Zijn waardigheid gaat aarde en hemel te boven.” Wat een aanmoediging voor jonge mensen om Gods woord met vrijmoedigheid te spreken! — Handelingen 4:29-31.

Als u een christelijke bedienaar bent, ’schenk dan voortdurend aandacht aan uw onderwijs’ in dit opzicht (1 Timotheüs 4:16). Spreek niet alleen over de waarheid — illustreer de waarheid ook. Maak bijbelse verslagen levendig en betekenisvol. Gebruik passende ervaringen en illustraties. Dit zijn manieren om het hart te bereiken.

[Voetnoten]

[Illustratie op blz. 29]

Net als Jezus kunnen christelijke bedienaren nu levendige illustraties gebruiken om hun boodschap over te brengen en het hart te bereiken