„Het tijdperk van hebzucht”

ALS de mens er al moeite mee heeft de gewone verkoudheid uit te roeien, hoe groot is dan de kans dat hij hebzucht, een veel gecompliceerdere ziekte, zal uitbannen?

Hebzucht en zelfzucht schijnen niet eens geleerd te hoeven worden — ze zijn er blijkbaar al vanaf de vroegste kinderjaren. Als u kijkt hoe twee peuters met hun speelgoed spelen, kunt u dat zien.

Individuele menselijke hebzucht komt al vaak genoeg voor en is al erg genoeg, maar wanneer het om nationale of internationale hebzucht gaat, zijn miljoenen de dupe. Neem bijvoorbeeld de internationale drugshandel. Volgens een Spaans tijdschrift is dit ’s werelds grootste handel — goed voor $300 miljard per jaar. Door drugmisbruik worden miljoenen mensenlevens geruïneerd en talrijke levens vroegtijdig afgebroken. Wat is de grondoorzaak van de alarmerende groei van de drugshandel? Ongetwijfeld hebzucht.

Het blad World Press Review laat deze beweegreden, hebzucht, heel duidelijk uitkomen. Het citeert het Madrileense nieuwsblad Cambio 16, waarin de verzekering wordt gegeven dat „amper 10 tot 20 procent van de totale winst op de verkoop van drugs naar de producerende landen gaat. Nog eens 10 procent wordt teruggesluisd in het netwerk van de illegale handel door het weer te investeren in laboratoria, transportmiddelen en wapens. . . . Het restant komt terecht in de consumerende landen en op bankrekeningen buiten het bereik van de belastingen.”

Dit logenstraft de zienswijze dat armoede de oorzaak van hebzucht is, dat hebzucht alleen maar een karaktertrek van de armen of de achtergestelden is. Hebzucht is duidelijk een wijdverbreide menselijke tekortkoming die het hele spectrum van de samenleving bestrijkt, met inbegrip van degenen die totaal niet behoeftig zijn. Een eigenaardig kenmerk van hebzucht is dat ze zo verraderlijk is — zelfs mensen die normaal gesproken tevreden zijn met hun levenslot zullen zich hebzuchtig gedragen als zij hier onverwachts toe in de gelegenheid worden gesteld.

De columniste Meg Greenfield klaagt: „Je hoeft op een willekeurige dag maar de krant op te slaan of je leest over de onderzoekscommissies en de bijzondere openbare aanklagers en over de dubieuze voorstellen, het gesjoemel en het gezwendel en de oplichterij, en het is behoorlijk deprimerend. Zelfs al zouden sommige van de ingebrachte beschuldigingen ongegrond en andere overtrokken zijn, dan nog is het voor mij zonneklaar dat mensen telkens opnieuw dingen hebben gedaan en ongestraft dingen hebben mogen doen die nooit toegelaten hadden mogen worden. . . . Zover zijn wij nu al gekomen: zelfs veel van ons altruïsme is genotzuchtig, hebzuchtig.”

Hoe wijdverbreid?

Hebzucht is niet iets nieuws onder de mensheid, hoewel ze als gevolg van de problemen van het leven in deze twintigste eeuw ongetwijfeld is toegenomen. Hebzucht is thans zo wijdverbreid dat het decennium van de jaren tachtig in een redactioneel artikel van The Christian Century een naam heeft gekregen die volgens dit artikel aansluit bij namen als „Het tijdperk van bezorgdheid” voor de jaren vijftig of „Het ik-tijdperk” voor de jaren zeventig. Het noemt de jaren tachtig „Het tijdperk van hebzucht”!

Thans kan men hebzucht waarnemen op elk terrein waar mensen bijeenkomen — op het werk, op school en in de gemeenschap in het algemeen. Ze oefent haar verderfelijke invloed uit in de handel, in de politiek en zelfs in de grote religies van de wereld.

Vaker wel dan niet ontwikkelt hebzucht zich tot illegale corruptie of fraude. The Canberra Times kent Australië bijvoorbeeld de twijfelachtige eer toe de eerste plaats in te nemen op het gebied van fraude in autoverzekeringen. De Australische Law Society Journal schijnt dit te ondersteunen door te verklaren: „Bedrieglijke claims/verklaringen door verzekerden kosten verzekeringsmaatschappijen, en indirect verzekerden, miljoenen dollars per jaar.” Het tijdschrift voegt hieraan toe dat „het een steeds ernstiger probleem is, vooral op het gebied van brand-, havendiefstal-, auto- en inboedelverzekeringen”.

Het is dus heel begrijpelijk dat veel mensen spotten bij de gedachte dat hebzucht ooit zal worden uitgeroeid. Zij denken nu eenmaal dat hebzucht altijd onder ons zal blijven bestaan en dat een wereld zonder hebzucht gewoon een onmogelijke droom is.

Hebzucht zal worden uitgebannen

Op grond waarvan kan bovenstaande, onmogelijk klinkende bewering worden gedaan? Ze is gebaseerd op het feit dat een levenswijze zonder hebzucht reeds wordt verwezenlijkt. Hoewel deze verwezenlijking niet volmaakt genoemd kan worden, wordt er wel door aangetoond wat er met juist onderwijs en een juiste motivatie gedaan kan worden. In het volgende artikel zal worden aangetoond hoe er nu precies een hele wereld zonder hebzucht mogelijk is.