De waarheid over de hel

HET is duidelijk dat het geloof in straf na de dood gebaseerd is op de leerstelling dat de eigenlijke mens niet werkelijk sterft als het vleselijke lichaam sterft maar dat iets — vaak een ziel genoemd — na de dood van het lichaam voortleeft. Zoals wij in het voorgaande artikel hebben gezien, gaat dit geloof terug tot de tijd van de vroege Soemeriërs en Babyloniërs in Mesopotamië. Later werd het overgenomen door de Grieken, wier filosofen, zoals Plato, de theorie hebben bijgeschaafd. Hun verfijnde dualistische geloof in „lichaam en ziel” werd een onderdeel van het afvallige joodse geloof.

Wanneer hebben degenen die christenen beleden te zijn, het geloof in een dergelijk hiernamaals aanvaard? Beslist niet in de tijd van Jezus en zijn apostelen. In de Franse Encyclopædia Universalis wordt gezegd: „De [apocriefe] Apocalyps van Petrus (2de eeuw G.T.) was het eerste christelijke werk waarin de straf en martelingen van zondaars in de hel werden beschreven.”

Er blijkt onder de vroege kerkvaders zelfs veel onenigheid over de hel bestaan te hebben. Justinus Martyr, Clemens van Alexandrië, Tertullianus en Cyprianus waren voorstanders van een brandende hel. Origenes trachtte de indruk te wekken dat er een genezende invloed van de hel uitging door te beweren dat zondaars in de hel uiteindelijk gered zouden worden. Hij werd min of meer nagevolgd door Gregorius van Nazianze en Gregorius van Nyssa. Maar Augustinus maakte een eind aan dergelijke milde standpunten over de hel. In zijn boek Early Christian Doctrines schrijft professor J. N. D. Kelly, verbonden aan de Universiteit van Oxford: „Tegen de vijfde eeuw had de strenge leer dat zondaars na dit leven geen tweede kans zullen hebben en dat het vuur dat hen zal verslinden, nooit uitgeblust zal worden, overal de overhand gekregen.”

Met betrekking tot het vagevuur wordt in het boek Orpheus — A General History of Religions gezegd: „St.-Augustinus had beweerd dat er buiten de beide plaatsen van toekomstige gelukzaligheid en van veroordeling een tussenstaat van tijdelijke bestraffing was, een toestand waarin de zielen door vuur gelouterd werden. Dit is de orfische [heidense Griekse] en vergilische [heidense Romeinse] leerstelling van het vagevuur: er wordt in de Evangeliën met geen woord over gerept. . . . De leerstelling van het vagevuur . . . werd in de zesde eeuw geformuleerd en door het concilie van Florence (1439) als dogma van de Kerk afgekondigd.” In de New Catholic Encyclopedia wordt toegegeven: „De katholieke leer over het vagevuur is gebaseerd op de overlevering, niet op de Heilige Schrift.” Met betrekking tot het voorgeborchte geeft Romes kardinaal Ratzinger toe dat het „slechts een theologische hypothese is”.

Geen straf na de dood

Wat valt er echter over de bijbel te zeggen? Wordt hierin gezegd dat de ziel na de dood van het lichaam voortleeft en derhalve in een brandende hel of in een vagevuur gestraft kan worden? In de New Catholic Encyclopedia wordt hierover gezegd: „De opvatting dat de ziel na de dood voortleeft, is niet snel in de bijbel te onderscheiden. . . . De ziel in het O[ude] T[estament] betekent niet een deel van de mens, maar de gehele mens — de mens als een levend wezen. Evenzo duidt ze in het N[ieuwe] T[estament] op menselijk leven: het leven van een afzonderlijke persoon.”

De vooropgezette stelling die aan de opvatting van straf na de dood ten grondslag ligt, is dus ondeugdelijk. De bijbel zegt: „De ziel, die zondigt, zij zal sterven” (Ezechiël 18:4, katholieke Nederlandse Professorenbijbel). Bovendien verklaart de bijbel: „Het loon van de zonde is de dood” (Romeinen 6:23, Willibrordvertaling). Wanneer de bijbel zegt dat verstokte goddelozen uiteindelijk in „Gehenna”, „het eeuwige vuur” of „het meer van vuur” terechtkomen, bedient hij zich dus slechts van symbolische taal om te kennen te geven dat zij de eeuwige dood, „de tweede dood”, ondergaan. — Matthéüs 23:33; 25:41, 46; Openbaring 20:14; 21:8;a vergelijk 2 Thessalonicenzen 1:7-9.

De hel geledigd door de opstanding

Is de hel derhalve heet? Niet volgens de bijbel. Het Hebreeuwse en het Griekse woord dat in sommige bijbels met „hel” is weergegeven, heeft in werkelijkheid slechts betrekking op het gemeenschappelijke graf van overleden mensen. Het is geen hete plaats van pijniging. Het is veeleer een plaats van rust, waaruit de doden in de opstanding te voorschijn zullen komen (Prediker 9:10; Handelingen 24:15). Oscar Cullmann, hoogleraar aan de theologische faculteit van de Universiteit van Basel (Zwitserland) en van de Sorbonne, in Parijs, spreekt over het „radicale verschil tussen de christelijke verwachting van de opstanding der doden en het Griekse geloof in de onsterfelijkheid van de ziel”. Hij zegt terecht dat „het feit dat het latere christendom een verbinding tussen de twee overtuigingen tot stand heeft gebracht . . . feitelijk helemaal geen verbinding is maar een loochening van het één [de bijbelse opstandingsleer] ten gunste van het ander [het heidense geloof in de onsterfelijkheid van de menselijke ziel]”. — Wij cursiveren.

Jehovah’s Getuigen hebben hun geloof in de opstanding niet verloochend ten gunste van de gedachte van de onsterfelijkheid der ziel. Zij zullen hun gelukkige hoop heel graag met u delen en u aan de hand van de bijbel willen bewijzen dat de hel in werkelijkheid niet heet is.

[Voetnoten]