De Codex Sinaiticus gered

DE Codex Sinaiticus is beschreven als „het belangrijkste, opwindendste en waardevolste boek dat er bestaat”. Niet alleen omdat hij minstens 1600 jaar oud is, maar omdat hij een uiterst belangrijke schakel vormt in onze catalogus van bijbelhandschriften. Aan de herontdekking ervan door Tischendorf iets meer dan honderd jaar geleden, is een fascinerende geschiedenis verbonden.

Konstantin von Tischendorf werd in 1815 in Saksen (Noord-Europa) geboren en studeerde Grieks aan de Universiteit van Leipzig. Tijdens zijn studie raakte hij van streek door de hogere kritiek van de bijbel, waaraan uiting werd gegeven door beroemde Duitse theologen die trachtten te bewijzen dat de christelijke Griekse Geschriften niet authentiek waren. Tischendorf raakte er echter van overtuigd dat een studie van de vroege handschriften de echtheid van de bijbeltekst zou bewijzen. Dientengevolge besloot hij alle bekende handschriften persoonlijk te onderzoeken en hoopte hij tijdens zijn reizen nog andere exemplaren te ontdekken.

Na een vier jaar durende speurtocht in de fraaiste bibliotheken van Europa kwam Tischendorf in mei 1844 in het St.-Catharinaklooster, zo’n 1400 meter boven de spiegel van de Rode Zee in de Sinaï gelegen. Hij kon slechts toegang tot de op een fort gelijkende retraite van de monniken verkrijgen via een mand die aan een touw uit een kleine muuropening hing.

LONENDE VONDSTEN

Het werd hem toegestaan enkele dagen in hun drie bibliotheken speurwerk te verrichten, maar zonder succes. Juist toen hij op het punt stond te vertrekken, ontdekte hij waar hij naar had gezocht — oude perkamenten! Ze lagen opgestapeld in een grote mand die in de zaal van de hoofdbibliotheek stond. De bibliothecaris vertelde hem dat ze verbrand zouden worden, net als reeds eerder met twee volle manden was gebeurd. Tussen deze perkamenten ontdekte Tischendorf tot zijn grote verbazing 129 bladen van het oudste handschrift dat hij ooit had gezien, een Griekse vertaling van gedeelten van de Hebreeuwse Geschriften. Hij kreeg 43 bladen, maar de rest werd hem geweigerd.

Tischendorf bezocht het klooster opnieuw in 1853 en ontdekte slechts een fragment van Genesis dat tot hetzelfde vierde-eeuwse handschrift behoorde. Hij was ervan overtuigd „dat het originele handschrift het gehele Oude Testament bevatte, maar dat het grootste gedeelte al lang geleden vernietigd was”. Klaarblijkelijk bestond het complete handschrift uit 730 bladen. Het werd in Griekse uncialen (hoofdletters) op velijn, ofte wel een goede kwaliteit schape- en geitevellen, geschreven.

Zes jaar later bracht Tischendorf zijn derde bezoek aan de monniken bij de Sinaï. Toevalligerwijs kreeg hij op de vooravond van zijn vertrek niet alleen de bladen te zien die hij vijftien jaar voordien voor verbranding had behoed, maar ook vele andere. Ze bevatten de volledige christelijke Griekse Geschriften plus een gedeelte van de Griekse vertaling van de Hebreeuwse Geschriften.

Tischendorf mocht het handschrift ter kopiëring meenemen naar Caïro (Egypte) en het uiteindelijk als geschenk van de monniken naar de tsaar van Rusland brengen. Thans wordt het in het British Museum bewaard en staat het naast de Codex Alexandrinus tentoongesteld. De eerder verkregen 43 bladen bevinden zich in de universiteitsbibliotheek van Leipzig, in de Duitse Democratische Republiek.

Wij dienen Tischendorf dankbaar te zijn dat hij zijn leven en talenten gewijd heeft aan het speuren naar oude bijbelhandschriften en in het bijzonder dat hij de grote Codex Sinaiticus van de vernietiging heeft gered. Maar onze grootste dank gaat uit naar Jehovah God, die erop heeft toegezien dat zijn Woord zo nauwgezet bewaard is gebleven tot nut van ons in deze tijd.

[Kader op blz. 30]

De Codex gebruiken

Het symbool voor de Codex Sinaiticus is de Hebreeuwse letter א. Deze codex bevestigt de nauwkeurigheid van meer recente papyrushandschriften van de bijbel. Hij is voor de hedendaagse bijbelwetenschap ook een hulp bij het vaststellen van fouten die in latere afschriften zijn geslopen.

In Johannes 1:18 staat bijvoorbeeld: „Geen mens heeft ooit God gezien; de eniggeboren god, die in de boezempositie bij de Vader is, die heeft hem verklaard.” De voetnoot van de „Nieuwe-Wereldvertaling, Studiebijbel” onthult dat „de eniggeboren god”, in plaats van de alternatieve weergave „de eniggeboren Zoon”, door de Codex Sinaiticus en andere oude handschriften wordt ondersteund. De voetnootverwijzing א^c geeft ook de aantekening van een corrector van deze codex om het herstel van het bepalend lidwoord in „de eniggeboren god” te bevestigen. De positie van Jezus Christus is uniek, zoals deze schriftplaats aantoont.

[Illustraties op blz. 31]

St.-Catharinaklooster aan de voet van de traditionele berg Sinaï. [Inzet] De huidige bibliotheek aldaar

[Verantwoording]

Pictorial Archive (Near Eastern History) Est.

[Verantwoording]

Pictorial Archive (Near Eastern History) Est.

[Illustratieverantwoording op blz. 31]

Met vriendelijke toestemming van het British Museum, Londen