Engelen — vroeger en nu

„Ze worden met Kerstmis uitgebeeld in de versieringen die wij in de boom hangen of op kerstkaarten zien — gouden poppetjes met lieve gezichtjes, die op een harp of een kerkorgel spelen of kaarsen dragen. Ze hebben korte vleugels, zoals die van kleine vogels. Ze zijn in één woord snoezig.” — The Sunday Denver Post.

„ENGELEN worden in theologische faculteiten over het algemeen genegeerd, op de zondagsschool worden ze als onbelangrijk afgedaan en in de index van de National Catechetical Directory, de handleiding voor katholiek religieus onderwijs in Amerika, worden ze niet eens vermeld.”

Aldus Charles W. Bell, religieus redacteur. Hij zei dat sommige theologen, vooral van de belangrijkste protestantse kerken, zich „onbehaaglijk en onzeker [voelen] over engelen”. De New Catholic Encyclopedia merkt op dat enkele hedendaagse denkers zeggen dat „alle geloof in het bestaan van engelen verworpen dient te worden”.

Dit is niet altijd het geval geweest. Zo moet het geleerden die in de dertiende eeuw een studie maakten van angelologie, een theologisch onderwerp dat over engelen handelt, naar verluidt geïntrigeerd hebben om over de „aard, intelligentie en wil” van de engelen na te denken. Eeuwenlang heeft men zelfs tot „beschermengelen” gebeden. Maar zoals hierboven is opgemerkt, zijn de opvattingen sindsdien veranderd.

Volgens de New Catholic Encyclopedia „worden engelen in het moderne denken . . . steeds meer naar het domein van de legende, het sprookje en de kinderfantasie verbannen”. Omstreeks het midden van de negentiende eeuw werden engelen in de geest van veel mensen inderdaad minder met religie en meer met wereldlijke romantische denkbeelden in verband gebracht. In deze tijd beschouwen zelfs nog meer mensen hen als voortbrengselen van de verbeeldingskracht; het gevolg is dat zulke mensen het bestaan van engelen ontkennen.

Engelen in sommige religies

Toch nemen engelen in sommige religies nog steeds een bepaalde plaats in. De Rooms-Katholieke Kerk bijvoorbeeld „moedigt de gelovigen aan de engelen lief te hebben, te respecteren en aan te roepen”. Het katholicisme heeft zelfs aan drie door de kerk als engelen aangemerkte goddelijke wezens — Michaël, Gabriël en Rafaël — de verheven status van heilige verleend. Rafaël komt niet in de canon van de bijbel maar alleen in de apocriefe boeken voor.

In oosters-orthodoxe kerken zijn engelen belangrijk in de litanie, een gebedsvorm bestaande in aanroepingen en smeekbeden, met korte instemmende antwoorden door de gemeente. Engelen hebben ook een plaats in de islam; geloof in engelen is zelfs een van de geloofsartikelen in de moslimtheologie.

Toch lijdt het geen twijfel dat geloof in het bestaan van engelen in onze tijd afneemt.

Gelooft u in engelen?

De New Catholic Encyclopedia zegt over geloof in engelen: „Geleidelijk aan . . . in de loop van een lange ontwikkeling en verfijning . . . via een speculatieve uitweiding over de in de Heilige Schrift vervatte opvattingen, ontwikkelde zich een angelologie die, met uiteenlopende graden van zekerheid, tot de leer van de Kerk is gaan behoren”. [Wij cursiveren.] Hoe krachtig zou u in engelen geloven als u wist dat uw geloof op een „speculatieve uitweiding” gebaseerd was?

Het is interessant dat ook in de Katholieke Kerk uiteenlopende meningen over deze kwestie bestaan. Over de tijd waarin engelen werden geschapen, zegt de Enciclopedia de la Religión Católica: „Naar de mening van de Griekse vaders werden engelen vóór de zichtbare wereld geschapen, maar de algemene mening van de Latijnse vaders is dat zij erna werden geschapen. Niettemin is de meest gehuldigde opvatting dat zij in dezelfde tijd als de wereld werden geschapen.” Zo’n onzekerheid schept verwarring in de geest van de mensen en draagt ertoe bij dat de neiging tot ongeloof in deze tijd sterker wordt.

Een joodse filosoof, Philo, beweerde dat engelen eenvoudig „manifestaties en krachten van het universum” waren. In de loop der jaren hebben theologen over zinloze kwesties betreffende de aard en kenmerken van engelen gedebatteerd, zoals over de onnozele vraag hoeveel engelen er op de punt van een naald kunnen staan. Is het dan een wonder dat veel mensen in onze moderne tijd er de voorkeur aan geven niet in engelen te geloven?

Waarom zou u, met het oog op al deze tegenstrijdige opvattingen, niet onderzoeken wat de bijbel zelf over engelen te zeggen heeft? Dit zal ons helpen deugdelijke antwoorden te krijgen op vragen als: Bestaan engelen werkelijk? Zo ja, hebben zij zich dan ooit met menselijke aangelegenheden ingelaten? En, wat belangrijker is, kunnen engelen uw leven beïnvloeden?