Vragen van lezers

◼ Is het voor een christen passend toestemming te geven voor autopsie op een familielid?

De bijbel spreekt niet met zoveel woorden over autopsie, maar er zijn wel enkele ter zake dienende bijbelse gedachten die een christen in aanmerking kan nemen. Dan kan er in het licht van deze teksten en met het oog op de gegeven omstandigheden een persoonlijke beslissing worden genomen.

Een autopsie is een chirurgisch onderzoek van een lijk — ook wel sectie genoemd — om de doodsoorzaak vast te stellen. Ze kan ook informatie verschaffen over de gevolgen of het verloop van een ziekte. Het standpunt van sommige godsdiensten inzake autopsie is beïnvloed door onschriftuurlijke leerstellingen. Zo verklaart een katholieke encyclopedie: „Het lichaam van de overledene moet met eerbied behandeld worden als de vroegere verblijfplaats van zijn ziel . . . Het is bestemd om met de ziel te verrijzen, tijdens de algemene verrijzenis, tot eeuwig leven . . . Er kan enige tijd verstrijken tussen de medische dood en het moment dat de ziel het lichaam verlaat.” De bijbel maakt echter duidelijk dat wanneer een mens (een levende ziel) sterft, hij een dode ziel wordt (Genesis 2:7; 7:21-23; Leviticus 21:1, 11). Wat gebeurt er met zijn lichaam? Over zowel „de mensenzonen” als de „dieren” lezen wij: „Zij zijn allen uit het stof ontstaan, en zij keren allen tot het stof terug” (Prediker 3:18-20). In de opstanding zal God niet het lichaam opwekken dat al lang voordien tot stof is vergaan, maar zal hij in een lichaam voorzien zoals het hem behaagt. — Zie 1 Korinthiërs 15:38, 47, 48.

Er is nog een aspect van de bijbelse zienswijze betreffende de doden die in verband met autopsie in aanmerking genomen kan worden. God gebood Israël: „Gij moogt om een overleden ziel geen insnijdingen in uw vlees maken, en gij moogt geen tatoeagetekens bij u aanbrengen. Ik ben Jehovah” (Leviticus 19:28; Deuteronomium 14:1, 2; Jeremia 47:5; Micha 5:1). Ja, Gods volk mocht de omringende natiën niet navolgen in het verminken van hun vlees als teken van verdriet om de doden of met andere vals-religieuze beweegredenen. Dit gebod moet de Israëlieten er ook toe aangemoedigd hebben respect te tonen voor hun lichaam als een schepping van God. — Psalm 100:3; 139:14; Job 10:8.

Christenen moeten evenzo gepaste eerbied hebben voor hun leven en lichaam, die zij aan God opgedragen hebben (Romeinen 12:1). Sommigen hebben hieruit de conclusie getrokken dat deze eerbiedige kijk op het lichaam bepalend moet zijn voor hun denkwijze over autopsie. Zij zullen — tenzij er een afwijkende dwingende reden voor zou zijn — er de voorkeur aan geven geen postmortale sectie te laten verrichten op het lichaam van een geliefd familielid. Misschien weten zij dat men hier en daar uit lijken genomen bloed heeft gebruikt voor transfusies of andere doeleinden, iets waarmee zij niets te maken willen hebben.a

Waarom hebben sommige christenen dan wel toestemming gegeven voor autopsie? Zij beseffen dat de bijbel niet specifiek over deze medische procedure spreekt. Misschien is het hun ook opgevallen dat de Israëlieten in Egypte toestonden dat de Egyptische geneesheren Jakob en Jozef balsemden, waarvoor waarschijnlijk chirurgische stappen nodig waren om inwendige organen te verwijderen (Genesis 50:2, 3, 26). In bepaalde gevallen eist de wet van het land tegenwoordig dat er een autopsie wordt verricht. Als bijvoorbeeld iemand die jong en gezond is, sterft zonder aanwijsbare oorzaak, kan een lijkschouwing verplicht zijn. Het ligt voor de hand dat als de wet autopsie eist, christenen de raad in gedachte houden ’onderworpen te zijn aan de superieure autoriteiten’. — Romeinen 13:1, 7; Matthéüs 22:21.

Zelfs indien het om iemand gaat die onder doktersbehandeling stond en wiens waarschijnlijke doodsoorzaak dus bekend is, kan een autopsie nuttige informatie verschaffen. Nog levende kinderen willen misschien de exacte oorzaak weten om meer inlichtingen te hebben over de medische geschiedenis van hun familie. Zulke inlichtingen zouden van invloed kunnen zijn op hun eigen toekomstige levenspatroon of geneeskundige behandeling. Er zijn nog andere redenen waarom sommigen toestemming voor autopsie hebben verleend. Door een met weefselonderzoek gedocumenteerd rapport van een sectie zou een gezin in aanmerking kunnen komen voor bepaalde uitkeringen, bijvoorbeeld als het bewijs wordt geleverd voor stoflongen door arbeid in een kolenmijn. Sommigen zijn zelfs van mening geweest dat een autopsie bevorderlijk zou zijn voor hun gemoedsrust omdat zij dan zouden kunnen begrijpen wat al dan niet de oorzaak was van de dood van een geliefde. Ook personen buiten het gezin zouden ermee gebaat kunnen zijn. De familieleden zouden oprecht de mening toegedaan kunnen zijn dat het toestaan van een autopsie een arts wellicht zou helpen het verloop van een ziekte te begrijpen, waardoor hij beter toegerust zou zijn om anderen te behandelen.

Het is dus passend dat christenen eerbied voor hun lichaam tonen, maar bij de beslissing om in een bepaalde situatie een autopsie toe te staan, kunnen nog andere factoren in aanmerking worden genomen.

[Voetnoten]