Voorgoed een eind aan oorlog — Is dat te verwezenlijken?

„ARMAGEDDON” — wat betekent deze bijbelse naam? In de vier uitgaven van De Wachttoren die nu in januari en februari 1985 zijn verschenen, is dit het onderwerp van een reeks informatieve artikelen geweest. Wij hopen dat ook deze laatste schriftuurlijke bespreking in de serie u troost zal schenken door u de juiste inlichtingen over de ware betekenis van ARMAGEDDON te geven.

„KOMT, aanschouwt de activiteiten van Jehovah, hoe hij verbazingwekkende gebeurtenissen op de aarde heeft gesteld. Hij doet oorlogen ophouden tot het uiteinde der aarde. De boog verbreekt hij en hij slaat de speer werkelijk aan stukken; de wagens verbrandt hij in het vuur.” — Ps. 46:8, 9.

Bovenstaande woorden van de geïnspireerde psalmist weerspiegelen een diepgeworteld verlangen, dat mensen door de eeuwen heen hebben gekoesterd. Werkelijk, wie heeft niet verlangd naar de dag dat er geen oorlog meer zal zijn? Hoe graag wij het einde van oorlog echter ook zouden willen zien, tot nu toe hebben alle menselijke inspanningen het nooit weten te bewerkstelligen. Niet alleen is het overduidelijk dat wij nog niet van oorlogen zijn verlost, maar bovendien is hun verwoestende en dodelijke kracht zo groot geworden, dat voor het eerst in de geschiedenis van de mensheid het voortbestaan van de beschaving, ja het leven zelf wordt bedreigd.

Gezien de ernst van het gevaar dat ons boven het hoofd hangt, kan het niet anders of de vraag rijst: Hoe komt het dat menselijke pogingen om oorlog te voorkomen op zo’n jammerlijke mislukking zijn uitgelopen? Is oorlog werkelijk iets onvermijdelijks? Ja, waarom voert men trouwens oorlog?

Waarom menselijke inspanningen falen

„Als je in een buurt woont waar geen politie is en waar iedereen een vuurwapen heeft en voortdurend in angst leeft om aangevallen te worden, dan zullen er heel wat schoten vallen”, schrijft journalist en krijgshistoricus Gwynne Dyer. „In zo’n buurt leven alle landen van de wereld”, vervolgt hij. „Er is geen internationale politie, dus ieder land zorgt dat het gewapend en op geweld voorbereid is; maar het soort geweld waar landen in verwikkeld raken, heeft een speciale naam. Oorlog, noemen wij dat.”

Hoewel dit een sterk vereenvoudigde verklaring is, worden er wel verscheidene fundamentele factoren door onthuld die tot oorlog leiden. De middelen om oorlog te voeren, moeten voorhanden zijn en ook moet men ertoe geneigd zijn. Bovendien merken wij op dat er sprake is van het ontbreken van orde en wet in de „buurt”, in dit geval de wereld.

De beroemde geschiedkundigen Will en Ariel Durant wezen op deze zelfde fundamentele factoren toen zij in hun boek The Lessons of History (De lessen der geschiedenis) schreven: „Bij de huidige ontoereikendheid van het internationaal recht en de bestaande opvattingen, moet een natie er elk ogenblik op voorbereid zijn zich te verdedigen; en wanneer haar essentiële belangen in het geding zijn, moet het haar toegestaan zijn zich van elk middel te bedienen dat ze noodzakelijk acht om te kunnen overleven. De Tien Geboden moeten zwijgen wanneer het om zelfbehoud gaat.”

Dientengevolge kan gezegd worden dat iedere poging om een eind te maken aan oorlog grotendeels staat of valt met de wijze waarop deze fundamentele factoren worden aangepakt. Is er ooit een menselijk plan geweest, hoe nobel van opzet ook, dat erin geslaagd is dit probleem op te lossen? Laten wij de feiten eens onderzoeken.

Het ontbreken van internationale orde

Er zijn in het verleden veel pogingen ondernomen om de een of andere wereldorganisatie in het leven te roepen die de macht had om toezicht te houden op de natiën en om de internationale orde en wet te handhaven. De Volkenbond bijvoorbeeld werd aan het eind van de Eerste Wereldoorlog opgericht om ervoor te zorgen dat de wereld niet nogmaals in een oorlog zou worden gestort. Het liep eropuit dat hij bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in vergetelheid geraakte. Vervolgens kwam in 1945 de organisatie der Verenigde Naties tot bestaan, door de geestelijkheid van de christenheid bejubeld en vereerd als ’s mensen hoop voor de vrede. Hoe heeft deze organisatie het er afgebracht? Alweer geeft de geschiedenis het antwoord. „Er zijn thans meer dan vier miljoen mensen betrokken bij 42 verschillende oorlogen, gewapende opstanden en ernstige onlusten. . . . Bij deze gevechten zijn tussen de één en vijf miljoen mensen gedood”, berichtte The New York Times in 1984. Thans zijn er weinigen die geloven dat de VN in staat zijn het uitbreken van oorlogen en conflicten te voorkomen. Het bestaan ervan doet weinig om de angst voor een derde wereldoorlog of een nucleaire holocaust te bezweren.

Toenemende dreiging en spanning

Een van de redenen waarom organisaties zoals de VN niet bij machte zijn oorlog te voorkomen, is dat de natiën overal ter wereld in alle opzichten volledig op hun nationale soevereiniteit en rechten staan. Ze geven weinig om internationale verantwoordelijkheid of gedragsregels. Om hun doel te bereiken, vinden sommige natiën het volstrekt gerechtvaardigd zich van elk middel te bedienen dat ze noodzakelijk achten — massaslachtingen, moord, kapingen, bombardementen, enzovoort — waarbij dikwijls de onschuldigen het slachtoffer worden. Zelfs de grote mogendheden in de wereld drijven elkaar dikwijls tot het uiterste in naam van hun zelfbehoud en nationale belangen. Hoe lang zullen de natiën elkaars zinloze en onverantwoordelijke optreden nog verdragen? Hoeveel Falklands, Afghanistans, Grenada’s, hoeveel neergeschoten Koreaanse passagiersvliegtuigen, enzovoort kan de wereld nog overleven zonder dat het tot een botsing op grote schaal komt? Het is niet moeilijk in te zien waarom nationalisme en zelfbeschikking grote struikelblokken zijn geworden voor het afrekenen met oorlogen.

Gewapend en voorbereid

Het is tegenwoordig algemeen bekend dat de arsenalen van de supermachten volgestapeld liggen met voldoende kernwapens om al het menselijke leven op aarde vele malen uit te roeien. Maar hoe staat het met de andere natiën? Volgens een rapport van de Amerikaanse regering hebben de ontwikkelingslanden van de wereld de afgelopen tien jaar, hoe moeilijk ze er economisch ook voorstaan, ver over de 230 miljard dollar uitgegeven voor de aankoop van de modernste vliegtuigen, raketten en tanks die er te krijgen zijn. Het gevolg? „Het is nu zover gekomen dat veel van de kopers niet meer weten wat zij met al hun nieuwe materieel aan moeten.” Deze natiën zijn letterlijk tot de tanden gewapend, zoals dat heet. Het feit dat ze slechts zogenaamde conventionele wapens bezitten, maakt dat ze er des te gretiger gebruik van zullen willen maken.

Enige reden voor hoop?

De herhaaldelijk mislukte menselijke pogingen om een eind aan oorlog te maken, beklemtonen alleen maar de bijbelse waarheid dat ’het niet aan een man staat die wandelt, zelfs maar zijn schrede te richten’ (Jer. 10:23). Hoe graag mensen misschien ook zouden zien dat er een eind aan oorlog komt, zelf weten zij eenvoudig niet hoe zij dat tot stand moeten brengen. Hoe staat het dan met de belofte dat ’oorlogen zullen ophouden tot het uiteinde der aarde’? Wordt die alleen maar gegeven om hoop te wekken of om ons te misleiden? Zeer beslist niet. Want Jehovah verzekert ons met betrekking tot elk woord of iedere belofte uit zijn mond: „Het zal niet zonder resultaten tot mij terugkeren” (Jes. 55:11). Hoe zal deze belofte dan verwezenlijkt worden? Welke deugdelijke basis hebben wij om te geloven dat God zal slagen waar de mens herhaaldelijk gefaald heeft?