Het mysterie van de ontbrekende naam oplossen

TOEN de Israëlitische leider Mozes ongeveer 3500 jaar geleden de geschiedenis van de mensheid begon op te tekenen, bediende hij zich uiteraard van zijn moedertaal, het Hebreeuws. Die geschiedenis beslaat de eerste vijf boeken van de 39 boeken die de Hebreeuwse Geschriften vormen, in de wandeling ook bekend als het Oude Testament. In die Geschriften komt Gods onderscheiden naam bijna 7000 maal voor. Hoe luidt die naam?

De Naam is zo heilig dat de Schepper Israël het volgende gebod gaf met betrekking tot het gebruik ervan: „Ge zult de naam van Jahweh [Hebreeuws: יהוה], uw God, niet ijdel gebruiken” (Ex. 20:7, Petrus-Canisiusvertaling). „Gij zult den naam van Jehovah, uwen Ælohim, niet [ijdellijk] gebruiken” (vertaling door W. A. van Vloten, 1789). Herkent u die naam „Jahweh” of „Jehovah”? Of komt die naam u onbekend voor?

Laten wij eens aandacht schenken aan dat gebod. Verbood God het gebruik van zijn naam? Neen. Het is duidelijk dat hij verbood die naam ijdel te gebruiken of te misbruiken.

Waarom zou u die schriftplaats — Exodus 20:7 — niet eens in uw eigen exemplaar van de bijbel opslaan? U zult misschien verbaasd opkijken over wat daar staat. In de meeste vertalingen luidt deze tekst min of meer als volgt: „Gij zult den naam des HEREN uws Gods niet ijdellijk gebruiken” (Statenvertaling, 1637; Jewish Publication Society, 1917). „Gij zult den naam van den HERE, uw God, niet ijdel gebruiken.” — Nieuwe Vertaling van het Nederlands Bijbelgenootschap, 1961; Luther-vertaling, 1940.

Merkt u iets eigenaardigs op? Ja, in veel vertalingen van de bijbel is de Goddelijke Naam weggelaten! De allerbelangrijkste naam in het universum is uit miljoenen exemplaren van de populairste bijbelvertalingen van de christenheid en het judaïsme verwijderd. Wat vreemd!

Zou dit te wijten kunnen zijn aan een misverstand? Of is het een moedwillige poging om de Soevereine Heer Jehovah omlaag te halen? Indien dit laatste inderdaad het geval is, is het een zeer ernstige vorm van bedrog, een bedriegerij waardoor iemands persoonlijke verhouding tot zijn Schepper wordt aangetast.

Werd de naam in de oudheid gebruikt?

Gods naam is sinds het allereerste begin van ’s mensen geschiedenis gebruikt. Hoe kunnen wij daar zeker van zijn? Omdat het historische verslag van de bijbel ons meedeelt: „Adam nu had gemeenschap met Eva, zijn vrouw, en zij werd zwanger. Mettertijd baarde zij Kaïn en zei: ’Ik heb een man verworven met de hulp van Jehovah.’” In The NIV Interlinear Hebrew-English Old Testament verschijnt dit vers als volgt:

אֶת־ קַיִן וַתּאֹמֶר קָנִיתִי

I-brought-forth and-she-said Cain ***

אִישׁ אֶת־ יְהוָה ‏׃ וַתֹּסֶף

and-she-continued (2) Yahweh with man

Hier treedt Gods onderscheiden naam duidelijk op de voorgrond als „Jahweh” (Engels: „Yahweh”). — Gen. 4:1.

Wat wordt hierdoor te kennen gegeven? Dat de allereerste menselijke aardbewoners de persoonlijke naam van hun Schepper kenden. Deze naam bleef gedurende het schrijven van alle Hebreeuwse Geschriften — een periode van meer dan duizend jaar — de naam die met de ene ware God werd verbonden. Aangezien dat zo is, rijst de vraag: Hoe en wanneer is men ermee begonnen de naam „Jehovah” of „Jahweh” te verbergen?

Heeft de joodse traditie invloed uitgeoefend op uw bijbel?

Het is moeilijk een datum vast te stellen voor de achteruitgang in het gebruik van Gods naam. Er zijn echter enkele bewijzen voorhanden waaruit blijkt dat zich vóór het jaar 70 G.T. een bijgelovig idee onder de aan tradities gebonden joden had ontwikkeld waardoor zij ertoe werden gebracht het uitspreken van Gods persoonlijke naam te vermijden. Nadat de Goddelijke Naam eeuwenlang was gebruikt, besloten de joodse religieuze autoriteiten klaarblijkelijk dat deze naam te heilig was om uitgesproken te worden en dat het misbruik ervan alleen vermeden kon worden door het gebruik ervan geheel en al te verbieden. Welnu, de logica hiervan staat gelijk met het verbieden van het huwelijk om overspel te voorkomen!

Heeft die joodse traditie invloed uitgeoefend op de bijbelvertalers van de christenheid? Hebben zij Gods naam verheerlijkt of hebben zij de joodse dwaling voortgezet en het gebruik van Gods naam onderdrukt? Schiet uw bijbel in dit opzicht te kort? Een korte blik op enkele moderne Engelse vertalingen zal voldoende zijn om die vragen te beantwoorden.

De uitgever van An American Translation (1923, door Smith-Goodspeed) schreef: „In deze vertaling hebben wij de orthodox-joodse traditie gevolgd en de naam ’Jahweh’ door ’de Heer’ vervangen” (wij cursiveren). In het voorwoord van The New International Version (1978) staat: „Met betrekking tot de goddelijke naam JHWH . . . hebben de vertalers de in de meeste Engelse vertalingen gebruikte methode gevolgd door die naam als ’HEER’ weer te geven.”

De Revised Standard Version, van 1952, volgt niet het goede voorbeeld van haar voorgangster, de American Standard Version (1901), waarin consequent de naam Jehovah wordt gebruikt. Hiervoor wordt het volgende argument aangevoerd: „De huidige herziening keert terug naar de procedure van de King James Version [1611], waarin het precedent wordt gevolgd van de oude Griekse en Latijnse vertalers en de reeds lang bestaande gewoonte op het gebied van het lezen van de Hebreeuwse Geschriften in de synagoge.” — Wij cursiveren.

Ongetwijfeld heeft de joodse traditie tot de wereldomvattende onwetendheid met betrekking tot de belangrijkste naam in het universum bijgedragen. En de meeste vertalers van de christenheid zijn hier graag in meegegaan. Maar waarom? Waarom willen zij niet dat u de naam Jehovah, of Jahweh, in uw bijbel aantreft?

Welke beweegreden schuilt erachter?

David Clines, een docent van de afdeling Bijbelse Studies aan Engelands Sheffield Universiteit, verschaft ons onbedoeld een sleutel tot de motieven van de vertalers. In het tijdschrift Theology schrijft hij: „Eén gevolg van de afwezigheid van Jahweh uit het christelijke bewustzijn is de neiging alle aandacht te vestigen op de persoon van Christus als de exclusieve manifestatie van de godheid . . . In liederen als . . . ’Wat een vriend hebben wij in Jezus’ . . . treffen wij in de praktijk aan wat in theorie vurig zal worden ontkend, namelijk een unitarisme ten aanzien van de tweede persoon van de Drieëenheid.” Professor Clines concludeert vervolgens: „In de praktijk is de situatie ontstaan dat de trinitarische theologie een centrale plaats is gaan toekennen aan de persoon en het werk van Christus. Zowel in de theologie als in de liturgie is de rol van de Vader [Jehovah] en de Geest officieel ondergeschikt gemaakt aan die van de Zoon.”

Waartoe heeft dit alles uiteindelijk geleid? Voor de joden is de Soevereine Heer Jehovah ten onrechte een naamloze abstractie — „de Godheid” — geworden. Voor veel protestanten is hij opgegaan in Christus en is hij gedegradeerd naar de tweede plaats in hun drieënige godheid. In de beoefening van de katholieke godsdienst is Jehovah niet alleen door Jezus Christus vervangen, maar ook door Jezus’ moeder Maria. Hoe dat zo? Doordat Maria, op grond van de trinitarische opvatting, ook als de „Moeder van God” wordt beschouwd. Als gevolg hiervan bestaat er in het hart van de gemiddelde katholiek geen genegenheid voor Jehovah.

Wie is Jehovah derhalve voor u? Zult u hem intiem leren kennen? Uw persoonlijke beslissing zal van het allergrootste belang zijn voor uw toekomst, want Jehovah heeft gezegd: „’Ik zal mijn grote naam stellig heiligen, die onder de natiën werd ontheiligd, . . . en de natiën zullen moeten weten dat ik Jehovah ben’, is de uitspraak van de [Soevereine] Heer Jehovah, ’wanneer ik voor hun ogen onder u word geheiligd.’” — Ezech. 36:23 (NW, nieuwe Engelse uitgave van 1981).

Gelukkig maar voor de mensheid dat Jehovah zijn getuigen heeft verwekt die in deze twintigste eeuw onbevreesd zijn naam en voornemen bekendmaken! Wilt u kennis verwerven over de ware en levende God Jehovah? Neem dan contact op met Jehovah’s Getuigen in uw omgeving of met de uitgevers van dit tijdschrift. Zonder kosten of verplichtingen zullen zij u graag willen helpen de hemelse Vader, Jehovah, te leren kennen. — Jes. 43:10; Matth. 6:9.

[Inzet op blz. 5]

Gods exclusieve naam komt bijna 7000 maal in de Hebreeuwse tekst van de bijbel voor. Staat hij ook in uw bijbel?