Op zoek naar zekerheid
DE HEER en mevrouw B—— en hun drie kinderen in de tienerleeftijd woonden in Afrika. Na twintig jaar van hard werk bezaten zij werkelijk een prachtige boerderij. Zij hadden hun geld in een gerieflijk huis, gewassen, een veestapel en machines voor de boerderij gestoken. Dit werd hun kleine vesting, hun toevlucht in tijden van moeilijkheden en verdriet en hun bron van verkwikking en rust na elke dag van hard werk. Zij voelden zich zeker.
Plotseling kwam er een verandering in de situatie. Politieke strijdkrachten hadden gedurende de afgelopen tijd steeds meer macht gekregen in het land. Mannen die eropuit waren door middel van geweld een verandering teweeg te brengen, begingen terroristische daden en hadden in de hobbelige, ongeplaveide wegen van de plattelandsdistricten landmijnen ingegraven. Toen de heer B—— in zijn Land-Rover van een wekelijkse tocht naar de stad terugkeerde, raakte hij een van deze mijnen en werd door de ontploffing op slag gedood.
Mevrouw B—— en haar gezin waren nu hun zekerheid kwijt. Als gevolg van de toenemende dreiging van geweld in de omgeving, problemen bij de zorg voor de boerderij en het gemis van een man in huis, voelde zij zich gedwongen de boerderij, die eens zekerheid had betekend, te verlaten. Het gezin ging naar een ander land in de hoop daar meer zekerheid te vinden.
In ditzelfde Afrikaanse land deed zich in enkele jaren tijds een enorme verandering voor. Boerenhofsteden, die door een rijke tropische vegetatie werden omringd en waren voorzien van een bord waarop „welkom” prijkte, werden omheind met een hoog hek van staaldraad, dat bovenop van prikkeldraad was voorzien. Er werden zandzakken rondom de muren van huizen geplaatst en de ramen werden met staalgaas beschermd.
Het stadsleven veranderde ook, want steeds meer mensen installeerden alarminstallaties in hun huis, plaatsten zware hekken met sloten en kettingen rondom hun erf en namen waakhonden om ongewenste binnendringers buiten te houden. De etalageruiten werden met speciale strips behandeld om ze splintervrij te maken. Er werden wachten geplaatst om winkelende kopers te fouilleren als zij een supermarkt binnenkwamen. Vakantiegangers huurden politieagenten om gedurende hun afwezigheid hun huis te beschermen.
In veel gebieden veranderde een vroeger vreedzame tocht door het Afrikaanse landschap in een angstige reis van plaats tot plaats. Reizigers kregen de raad vóór hun vertrek contact op te nemen met de politie, en velen reisden in groepsverband, beschermd door gewapende voertuigen. De staat van beleg en de avondklok werden begrippen die de mensen als een gewoon onderdeel van het dagelijkse leven gingen beschouwen.
Afgezien van deze veiligheidsmaatregelen troffen veel mensen die hiertoe in de gelegenheid waren extra regelingen voor hun eigen veiligheid door geld te investeren in goud, zilver, juwelen en kunstwerken of door hun geld in het buitenland op de bank te zetten. Zij deden dit opdat zij, als de situatie zich niet verbeterde, nog steeds over enige middelen zouden kunnen beschikken.
Zulke ontwikkelingen zijn niet uniek voor dat speciale land. Misschien hebt u in uw eigen omgeving enkele van dezelfde veiligheidsmaatregelen waargenomen en gezien dat veel mensen steeds meer aandacht schenken aan de veiligheid van hun eigen huis en gezin. De vraag is: Verschaffen deze krachtsinspanningen werkelijk de vrede des geestes en de zekerheid waarnaar wij allen verlangen?
Is militaire kracht het antwoord?
Dezelfde zorg voor veiligheid wordt weerspiegeld door de activiteiten van regeringen. Vele treffen ongekende regelingen om hun grenzen te beveiligen en hun diplomaten te beschermen. Voor het bezoek van de koningin van Engeland aan Zuid-Afrika en het bezoek van de paus aan Ierland werden, uitsluitend voor veiligheidsmaatregelen, honderden mannen gemobiliseerd. Wanneer schepen, vliegtuigen of troepen zich naar plaatsen begeven die als van strategisch belang worden beschouwd, wordt dit door sommige landen als een bedreiging voor hun nationale veiligheid uitgelegd en vaak met een militaire tegenactie beantwoord.
De meeste regeringen delen het algemene geloof dat hun nationale veiligheid afhankelijk is van militaire paraatheid. De UNESCO (de Opvoedkundige, Wetenschappelijke en Culturele Organisatie van de Verenigde Naties) berichtte bijvoorbeeld onlangs dat het bedrag dat de wereld aan bewapening uitgeeft „niet ver onder de $1 miljoen per minuut” ligt (The Courier, april 1979, blz. 19). Maar schenken deze enorme militaire uitgaven een gevoel van ware zekerheid aan de mensen die in deze landen wonen en die zien hoe hongersnood en door water overgebrachte ziekten dagelijks een tol van duizenden doden opeisen?
Nogmaals vragen wij: Betekent militaire kracht werkelijk zekerheid? Iemand zou zulke gedachten weliswaar in zijn geest kunnen terugdringen, maar kan hij zich werkelijk zeker voelen wanneer hij ernstig nadenkt over het feit dat regeringen over de hele wereld over genoeg explosieven beschikken om ons allemaal verschillende malen te doden? Zou u bijvoorbeeld ’s nachts rustig slapen met een machinegeweer onder uw bed terwijl u weet dat uw buurman er één op uw huis heeft gericht en op het moment zit te wachten dat hij er, zonder gevaar voor zichzelf, gebruik van kan maken?
Het verlangen naar zekerheid is algemeen
Het is alleen maar natuurlijk dat wij allemaal graag een gevoel van zekerheid willen bezitten. Zelfs in de dierenwereld bestaat een ingebouwd verlangen naar zekerheid. Vogels bouwen hun nest op de meest verborgen of moeilijk te bereiken plaatsen. Eekhoorns slaan noten op om deze gedurende het koudere jaargetijde te gebruiken. Katten die op het punt staan te jongen, onderzoeken elke kast in het huis om een beschermd hoekje te vinden waar zij hun jongen kunnen verzorgen.
De vraag waar wij ons allen voor gesteld zien, is: Waartoe kunnen wij ons voor zekerheid wenden? Dieren baseren hun gevoel van zekerheid instinctief op materiële dingen. Maar hoe staat het met de mens? Is onze zekerheid in materiële dingen gelegen, waardoor wij niet beter zouden zijn dan dieren? Is ze afhankelijk van ons werk of, misschien, van bijeengebrachte rijkdom in de vorm van goud, zilver of bankrekeningen? Kan bewapening onze levenswijze zeker maken? Of moet zekerheid onder een bepaalde regeringsvorm worden gezocht die misschien stabieler lijkt dan andere?