Bijbelse beginselen in het zakenleven toepassen — Is het lonend?

HET is in deze tijd een riskante onderneming een eigen zaak te hebben. Een bedrijf dat thans wordt gesticht, heeft volgens een Amerikaanse expert op het gebied van het bedrijfsbeheer op zijn gunstigst 50% kans op succes.

Een factor die het leven van een zakenman bemoeilijkt, is wijdverbreide oneerlijkheid in het zakenleven. Wanneer concurrenten hun toevlucht nemen tot omkoperij, onderhandse terugbetalingen, afzetten van klanten en belastingontduiking is het voor de eerlijke zakenman moeilijker zijn klanten het volle gewicht te geven, met goede service, en toch nog een redelijke winst te maken.

In hoeverre oneerlijkheid in de kleinhandel is doorgedrongen, werd onlangs onthuld in een onderzoek waarbij drie Amerikaanse staten waren betrokken. Er werd controle uitgeoefend op uiteenlopende artikelen — vitaminepillen, spijkers, paperclips, elektronische onderdelen, papieren gezichtsdoekjes (tissues), voedselsoorten — ingepakte goederen die waren geëtiketteerd en volgens de beschrijving een bepaald aantal van het desbetreffende artikel bevatten. Er werd ontdekt dat het percentage ingepakte goederen waarbij de klant te kort werd gedaan, alarmerend was — bij voedselsoorten bijvoorbeeld 40 percent. Een doos met „acht” bevroren kreeftestaarten, bevatte er slechts zes. Een potje met „100” vitaminepillen bevatte er 85. Alle onderzochte produkten bleken gemiddeld 10 tot 30 percent te weinig te bevatten.

Verder heeft diefstal door werknemers en personen met leidinggevende functies zulke ernstige vormen aangenomen, dat winkeldiefstal en beroving hierdoor verre worden overtroffen. Dit legt alle zakenlieden een extra last op.

Wanneer iemand al deze dingen tegen heeft, kan hij dan eerlijk zijn en in een zelfzuchtige zakenwereld het hoofd boven water houden? En werpt het toepassen van bijbelse raadgevingen in het zakenleven ook praktische voordelen af?

De bijbel geeft de raad: „Alle dingen dan die gij wilt dat de mensen voor u doen, moet ook gij insgelijks voor hen doen” (Matth. 7:12). En met betrekking tot zakelijke transacties: „Gij moogt geen onrecht begaan . . . bij het wegen of bij het meten van vloeistoffen . . . Gij dient er een nauwkeurige weegschaal, nauwkeurige gewichten . . . op na te houden” (Lev. 19:35, 36). „Twee soorten gewichten [één om artikelen te verkopen en één om ze te kopen] zijn iets verfoeilijks voor Jehovah, en een bedrieglijke weegschaal is niet goed.” — Spr. 20:23.

Een zakenman die achting heeft voor God, zal deze beginselen opvolgen. Het is waar dat een dergelijke handelwijze tot gevolg kan hebben dat men hem vreemd of zelfs dwaas vindt. Hij krijgt misschien wel met ongemakken en moeilijkheden te kampen. Maar als hij een goed geweten behoudt, hetgeen een grote waarde heeft in Gods ogen, zal dit meer waard zijn dan geld. Bovendien hebben velen die hebben verkozen een eerlijke handelwijze te volgen, nog altijd een bloeiend bedrijf.

Dit komt doordat eerlijkheid een krachtiger wapen is dan velen denken. Oneerlijkheid kan daarentegen een „tweesnijdend zwaard” zijn dat zich tegen de gebruiker ervan kan keren en hem in het verderf kan storten. Indien een zakenman oneerlijk blijkt te zijn, zullen zijn klanten hem vaak in de steek laten. Een eerlijk zakenman verwerft zich echter het vertrouwen van zijn klanten, zijn leveranciers en zijn schuldeisers. Ook zullen zijn werknemers hem respecteren en ervoor zorgen eerlijk jegens hem te handelen.

Geen enkele zakenman kan het zich veroorloven de waarde te onderschatten van een prompte, doeltreffende service en een kwaliteitsprodukt waardoor de klant waar krijgt voor zijn geld, te zamen met vriendelijkheid en eerlijkheid in zijn omgang met klanten. Ontbreekt het een bedrijf aan deze hoedanigheden, dan verkeert het eerder in gevaar volledig in te storten dan wanneer men eerlijk is. Dit feit treedt duidelijk op de voorgrond in de ervaringen van enkele getuigen van Jehovah.

Beschouwt u bijvoorbeeld de ervaring eens van een eigenaar van drie kruidenierswinkels in het zuiden van de Verenigde Staten. Toen medische bewijzen aan het licht brachten welk een gevaarlijke uitwerking tabak op de gezondheid heeft, dacht hij ernstig over deze kwestie na. Aangezien hij er niet verantwoordelijk voor wilde zijn zijn klanten iets te verkopen wat schadelijk was voor hun gezondheid (hij was op grond van zijn geweten en in alle eerlijkheid van mening dat hij zo’n produkt niet kon adverteren, ten toon stellen en verkopen), pleegde hij overleg met de bedrijfsleiders in zijn winkels en kwamen zij overeen alle tabaksprodukten uit zijn winkels te verwijderen. Dit was een risico, niet alleen omdat de tabaksverkoop winstgevend was, maar ook omdat de mensen geneigd waren hun kruidenierswaren daar te kopen waar zij ook tabak konden krijgen.

Wat was het resultaat? Drie maanden achtereen ging de verkoop in de winkels sterk achteruit. Toen werd er weer meer verkocht totdat uiteindelijk het normale peil werd bereikt. Hoe kwam dit? De klanten waardeerden de eerlijke, vriendelijke en attente service in deze winkels en waren bereid hun kruidenierswaren daar te kopen en hun tabak ergens anders te halen.

HET CONTACT MET WERKNEMERS

Een werkgever kan veel goeds voor zijn bedrijf bewerkstelligen door bijbelse beginselen toe te passen in de omgang met zijn werknemers. De bijbel geeft de raad: „Alle kwaadaardige bitterheid en toorn en gramschap en geschreeuw en schimpend gepraat worde uit uw midden weggenomen, evenals alle slechtheid” (Ef. 4:31). Door bedreigingen en geschreeuw en door mensen te commanderen, worden zij ongelukkig en ondervindt het bedrijf schade. De bijbel vermeldt waarom: „Een zacht antwoord keert woede af, maar een woord dat smart veroorzaakt, doet toorn opkomen.” — Spr. 15:1.

Een werkgever moet in gedachten houden dat degenen die bij hem in dienst zijn, geen slaven zijn. Toch is de bijbelse raad aan slaveneigenaars en slaven thans met evenveel kracht van toepassing op werkgever en werknemer: „Wat gij [slaven] ook doet, verricht uw werk met geheel uw ziel als voor Jehovah en niet voor mensen, want gij weet dat gij van Jehovah als rechtmatige beloning de erfenis zult ontvangen. . . . Wie onrecht doet, zal stellig terugontvangen wat hij aan onrecht deed, en er is geen partijdigheid. Gij meesters, blijft wat rechtvaardig en wat billijk is jegens uw slaven betrachten, wetend dat ook gij een Meester hebt in de hemel.” — Kol. 3:23–4:1.

EERLIJKHEID ALS WERKNEMER

Werknemers ondervinden vaak veel druk om oneerlijk te zijn. Werkgevers moedigen werknemers er soms toe aan een oneerlijke voorstelling van zaken te geven over de kwaliteit van koopwaar. Ook is men vaak oneerlijk bij het afwegen en afmeten van produkten. Ondergeschikte chefs moedigen misschien om uiteenlopende redenen aan tot „lanterfanten” of een „langzaam-aan-actie”.

Vaak is echter gebleken dat werkgevers waardering hebben voor een werknemer die aan rechtvaardige beginselen vasthoudt. Zij beseffen dat de werknemer loyaal zal zijn en hen niet zal bestelen of beliegen.

Een voorbeeld hiervan deed zich voor in een Westafrikaans land. Een hooggeplaatste regeringsfunctionaris verzocht een efficiënte jongeman die bij hem in dienst was, zijn privé-secretaris te worden. Deze betrekking bracht een flinke salarisverhoging en andere voordelen met zich. De jongeman legde uit dat hij de positie graag wilde aanvaarden, maar dat hij één ding niet kon doen. Als de president van het land telefoneerde op een tijd dat de functionaris op zijn kantoor diende te zijn maar afwezig was, zo legde hij uit, kon hij het niet met zijn geweten in overeenstemming brengen het gebruikelijke antwoord te geven dat de functionaris naar het toilet was. De functionaris betoogde dat anderen op het kantoor, zelfs religieuze personen, het niet erg vonden zulke „noodleugentjes” te vertellen. De jongeman antwoordde dat een goede naam bij God belangrijker was dan positie of geld door te zeggen: „Ik zou niet graag iets doen wat God zou mishagen.” Dit maakte een gunstige indruk op de functionaris en hij zei dat het land betrouwbare mannen zoals hij nodig had.

In de stad New York werden werknemers van een bedrijf met verscheidene filialen gecontroleerd omdat zij van diefstal werden verdacht. Uiteindelijk werd er een bijeenkomst belegd. Iedere werknemer werd ondervraagd. Vervolgens werd iedereen ontslagen omdat allen op diefstal waren betrapt, totdat vier mannen die overeenkomstig bijbelse beginselen leefden, werden ondervraagd. De detectives die het onderzoek hadden verricht, prezen de mannen, want zij waren de enigen die niets gestolen hadden. Deze mannen, allen getuigen van Jehovah, werden vervolgens leidinggevende functies aangeboden.

Zo verloor ook een graanmaalderij in een Latijns-Amerikaans land geld doordat er uit de expeditie van de bloemafdeling zakken met bloem werden gestolen. Er werd bloem over de vloer uitgestrooid en het excuus werd geuit dat er zakken stuk waren gegaan. Nadat de eigenaar een man in dienst had genomen die toezicht moest uitoefenen op de desbetreffende afdeling, merkte hij op dat hij voor het eerst sinds jaren winst begon te maken op die afdeling. Een nader onderzoek bracht aan het licht dat de pas in dienst genomen man als een van Jehovah’s getuigen overeenkomstig bijbelse beginselen leefde en een eind had gemaakt aan de diefstal. De eigenaar stelde de man toen aan tot manager over zijn gehele maalderij.

Deze ervaringen tonen aan dat er mensen zijn die eerlijkheid waarderen en dat eerlijkheid wordt beloond. Ook al moeten sommigen ontslag nemen of verliezen zij hun betrekking omdat er druk op hen wordt uitgeoefend om oneerlijk te zijn, is het als werknemer toch lonend bijbelse beginselen toe te passen; en iemand die vasthoudt aan wat goed is, kan aanmoediging putten uit de woorden van de psalmist, die zei: „Eens was ik een jonge man, ook ben ik oud geworden, en toch heb ik een rechtvaardige niet volkomen verlaten gezien, noch zijn nageslacht zoekende brood” (Ps. 37:25). Ook Jezus vertroostte zijn discipelen met de woorden: „Weest . . . nooit bezorgd en zegt niet: ’Wat zullen wij eten?’ of: ’Wat zullen wij drinken?’ . . . Blijft dan eerst het koninkrijk en [Gods] rechtvaardigheid zoeken, en al deze andere dingen zullen u worden toegevoegd.” — Matth. 6:31-33.

Of u dus een zakenman bent of een werknemer, wanneer u werkelijk bijbelse beginselen toepast, kunt u moed putten uit de in de bijbel opgetekende woorden: „De ogen van Jehovah zijn op de rechtvaardigen [om hun goed te doen]” en kunt u vol vertrouwen in gedachten houden dat ’de rechtvaardigen met het goede worden beloond’ (1 Petr. 3:12; Spr. 13:21). En de allergrootste beloning zal zijn dat u een goed geweten hebt voor het aangezicht van God en de mensen.

[Grafiek op blz. 502]

(Zie publicatie voor volledig gezette tekst)

Diefstal door werknemers steeg in 1974 in de V.S. tot 10 miljard dollar.

Winkeldiefstal kostte de helft, beroving 1/70 van dit bedrag.

Schattingen variëren.

Miljarden dollars

10 DIEFSTAL DOOR WERKNEMERS

8

6

WINKELDIEFSTAL

4

2

BEROVINGEN

0