Pas op voor verafgoding van schepselen

„WANT mijn gedachten zijn niet uw gedachten en uw wegen zijn niet mijn wegen”, heeft Jehovah God eens bij monde van een van zijn profeten uit de oudheid gezegd. Een van de vele voorbeelden hiervan die aangehaald zouden kunnen worden, is het verafgoden van menselijke schepselen. Deze neiging is even wijdverbreid als de aarde groot is en gaat terug tot het allereerste mensenpaar. Ja, ze begon met Adam toen hij er blijk van gaf dat hij de gunst van zijn vrouw boven de gunst van Jehovah God zijn Schepper verkoos. — Jes. 55:8; Gen. 3:6-19.

Er schuilt niets verkeerds in, degenen die het toekomt gepaste eerbied en eer te betonen. De bijbel zegt tot kinderen: „Eer uw vader en uw moeder.” Christenen wordt geboden: „Eert alle soorten van mensen”, „eert de koning”, en „geeft aan allen wat hun toekomt, aan hem die vraagt om . . . eer, die eer.” Er wordt zelfs in gezegd dat sommigen „dubbele eer waardig worden geacht”. Het geven van een dergelijke eer is echter beredeneerd, gebaseerd op een verstandig oordeel. Ze is volkomen verschillend van de emotionele verafgoding van schepselen, hetgeen neerkomt op schepselaanbidding. — Ef. 6:2; 1 Petr. 2:17; Rom. 13:7; 1 Tim. 5:17.

Belangrijke personen uit de muziekwereld worden sinds lang verafgood en vooral door vrouwen. Aan het eind van de negentiende eeuw werd Johann Strauss, de „Walzerkönig”, door velen verafgood, net als Frank Sinatra zo’n zestig jaar later. Nog niet zo lang geleden was Elvis Presley het idool van ontelbare jonge vrouwen, en nog korter geleden werden de Beatles dit, evenals hun imitators.

Zij die ongewone of opvallende successen op sportgebied boeken, worden eveneens door velen verafgood. Zo grensde in de Verenigde Staten tijdens de internationale baseballwedstrijden in 1967, het enthousiasme van vele vurige supporters van de wedstrijdteams aan verafgoding, zoals in het geval van de vrouw die haar naam van mevrouw St.-Louis in mevrouw Red Sox veranderde, in de hoop daardoor haar favorieten te helpen winnen. Zij wonnen echter niet. Vooral de fans van St.-Louis werden dol toen hun team na de wimpel in Boston te hebben gewonnen naar St.-Louis terugkeerde. Bij het vliegveld verscheen een menigte van 15.000 bewonderaars, die de straten in de binnenstad versperden en zich zo opgewonden gedroegen dat elf personen werden gewond en acht wegens hun wanordelijke gedrag gearresteerd moesten worden.

Dan zijn er ook vele politieke en religieuze idolen. Hoeveel Duitsers hebben Hitler niet verafgood! Veel Russen verafgoden nog altijd Lenin, zoals blijkt uit het reusachtige standbeeld van hem dat zij begin november 1967 in Moskou hebben opgericht. Massa’s Chinezen verafgoden hun staatshoofd, Mao Tse-toeng. En welk een schepselaanbidding viel paus Paulus VI niet te beurt toen hij de Verenigde Staten en de Verenigde Naties bezocht! 90.000 mensen kwamen letterlijk in extase en putten zich uit in vleierijen toen hij in een open auto het Yankee Stadion rond reed.

WAT IS ER DE OORZAAK VAN?

Wat is de oorzaak van deze ’eeuwige schepselaanbidding’ zoals het is genoemd? Bij sommigen zou men van een minderwaardigheidsgevoel kunnen spreken. Dit gevoel maakt dat zij met redeloze bewondering kijken naar hen die zich hebben onderscheiden in zulke dingen als muziek, sport, wetenschap of oorlog. Het is alsof zij door een medeschepsel te verheerlijken ook zichzelf verheffen. — Rom. 1:25.

Nog een reden is ongetwijfeld de behoefte iemand lief te hebben. Mensen die geen emotionele rijpheid bezitten, zijn niet in staat een gewoon, normaal mens innig lief te hebben, en dus kiezen zij iemand uit die wegens speciale gaven of bekwaamheden aanzien heeft verkregen en verafgoden hem of haar. Toen een socioloog dan ook enkelen uit een schreeuwende massa van duizenden tienermeisjes vroeg waarom de Beatles deze uitwerking op hen hadden, antwoordden de meisjes dat het kwam omdat zij van die vier jongens „hielden”.

Ook het ontbreken van een juiste kijk op de dingen, en gebrek aan kennis en inzicht, zowel bij hen die verafgoden als bij hen die verafgood worden, zijn wellicht de oorzaak dat zij zich gedragen zoals zij doen. Inderdaad verdienen de uitblinkers enige erkenning. Een bekwaam man heeft het recht ’zich ten dienste van koningen te stellen’, vertelt de bijbel ons. Doch is dit een reden dat zijn hart zich verheft of dat anderen hem al te zeer verheffen? De koningen van Israël werd geboden dagelijks in Gods Woord te lezen opdat zij niet de juiste verhoudingen uit het oog verloren en zich in hun eigen hart gingen verheffen. — Spr. 22:29; Deut. 17:19, 20.

Hoewel er nog andere redenen genoemd zouden kunnen worden voor de neiging mensen te verafgoden, is gebrek aan inzicht in iemands verhouding tot zijn Schepper ongetwijfeld de meest fundamentele reden; hoe wezenlijk groot hij is en dat in vergelijking met hem alle mensen slechts stipjes op een stip zijn. Jehovah’s profeet schreef dienaangaande lang geleden: „Voorwaar, het volk is gras. Het gras verdort, de bloem valt af, maar het woord van onzen God houdt eeuwig stand.” — Jes. 40:7, 8.

De Schepper heeft oorspronkelijk de behoefte om te aanbidden in de mens gelegd als een van de middelen om zijn schepselen aan hun Schepper te binden. Ten gevolge van de opstand van onze eerste ouders is dit instinct om te aanbidden echter op treurige wijze verdorven en is verkeerd gericht. De apostel Paulus zegt hierover: „Hoewel zij God kenden, hebben zij hem niet als God verheerlijkt, noch hebben zij hem gedankt, maar zij zijn leeghoofdig geworden in hun overleggingen en hun onverstandig hart werd verduisterd.” ’Zij zijn dwaas geworden en hebben de waarheid van God verruild voor de leugen en hebben de Schepping vereerd en er heilige dienst voor verricht in plaats van dit te doen jegens Degene die schiep, die gezegend is in eeuwigheid.’ — Rom. 1:21-25.

GODS WEG IS ANDERS

Het verafgoden van menselijke schepselen houdt doorgaans een redeloze loyaliteit in jegens degene die wordt verafgood, een al te grote emotionele aanhankelijkheid aan zo iemand. Het betekent dat die persoon een zekere mate van aanbidding wordt geschonken terwijl Jehovah God uitdrukkelijk heeft verklaard dat hij zoiets niet gedoogt: „Ik, Jehovah, uw God, ben een God die exclusieve toewijding eis.” Hoe Jehovah God over zulk een verafgoden van schepselen denkt, blijkt uit wat er met koning Herodes Agrippa I gebeurde, die in de dagen van de apostelen leefde. Op een keer, toen hij zich met schitterende gewaden had getooid, koesterde hij zich in de vleierijen van zijn volk terwijl hij een openbare toespraak hield. Zijn verschijning en welsprekendheid waren klaarblijkelijk van dien aard dat het volk uitriep: „De stem van een god en niet van een mens!” Het verslag gaat verder met te zeggen: „Ogenblikkelijk sloeg de engel van Jehovah hem, omdat hij de heerlijkheid niet aan God gaf; en hij werd door wormen opgegeten en blies de laatste adem uit.” Mishaagt schepselaanbidding Jehovah? Zeer beslist! — Ex. 20:5, NW; Hand. 12:21-23.

Toen Jezus Christus, de Zoon van God, op aarde was, heeft hij deze fout niet gemaakt. Hij weigerde niet alleen zich voor Satan de Duivel neer te buigen — hoewel hem alle koninkrijken der wereld en hun heerlijkheid werden aangeboden — doch hij liet ook niet toe dat anderen hem verafgoodden. Hij weigerde zich door de mensen tot koning te laten kronen en toen iemand hem aansprak met „Goede Leraar”, gaf hij ten antwoord: „Waarom noemt gij mij goed? Niemand is goed, behalve één, God.” Hij legde er bovendien herhaaldelijk de nadruk op dat hij niets uit zichzelf deed doch alleen maar de instructies van zijn Vader uitvoerde. — Mark. 10:17, 18; Matth. 4:8-10; Joh. 5:19, 30; 7:28.

Jezus’ apostelen en eerste discipelen bewaarden zich eveneens zonder smet waar het de verafgoding van schepselen betrof. Herhaaldelijk waarschuwden zij hiervoor (1 Kor. 10:14; 1 Joh. 5:21). En zij waren er zeer op bedacht zich niet door anderen te laten verafgoden. Toen bepaalde inwoners van de stad Lystra Paulus en Barnabas wilden aanbidden omdat Paulus een kreupele had genezen die van zijn geboorte af lam was, „scheurden” Paulus en Barnabas „hun bovenklederen en sprongen midden onder de schare en riepen, zeggende: ’Mannen, waarom doet gij deze dingen? Ook wij zijn mensen en hebben dezelfde zwakheden als gij’”, en spraken vervolgens met hen over het goede nieuws omtrent de Schepper en over de noodzaak hem te aanbidden. — Hand. 14:8-18.

Ook toen Cornelius aan de voeten van de apostel Petrus viel, weigerde Petrus deze daad van verering te aanvaarden, doch zei: „Sta op, ik ben zelf ook een mens” (Hand. 10:26). Uit het verslag van de apostel Johannes in Openbaring 22:8, 9 kunnen wij zien dat het zelfs niet is toegestaan een engel te aanbidden. De handelwijze van Cornelius en de apostel Johannes bij deze gelegenheden illustreert hoezeer de menselijke natuur geneigd is bijzonder favoriete personen al te veel eerbied te schenken.

HET SCHAADT DWEPERS EN HEN DIE WORDEN VERAFGOOD

Daar het verafgoden van schepselen in strijd is met Gods wil, kan het alleen maar nadelige gevolgen hebben, zowel voor degenen die verafgoding beoefenen als voor hen die ze aanvaarden. Wat een desillusie is het niet geworden voor de Duitsers die Hitler verafgood hebben, voor de Italianen die Mussolini hebben verafgood en voor de Russen die met Stalin hetzelfde hebben gedaan! Mensen die mensen verafgoden en hun vertrouwen op hen stellen, moeten wel teleurgesteld worden, zoals Gods Woord ook aantoont. — Ps. 146:3, 4; Jes. 31:1-3.

Degenen die overdreven eer van anderen aanvaarden, zullen eveneens ten val komen, in de eerste plaats omdat zij zich Gods misnoegen op de hals halen. Op zijn bestemde tijd zullen „de verwaten ogen der mensen worden vernederd en de trots der mannen [worden] neergebogen en de HERE alleen is te dien dage verheven”. „Te dien dage”, dat is wanneer Jehovah zal opstaan om zijn „brandenden toorn” tegen allen die met hem wilden wedijveren, tot uitdrukking te brengen, opdat allen „’t gewaar [worden], dat Gij, wiens naam JEHOVA is, dat Gij alleen zijt Opperheer der gansche aarde!” — Jes. 2:11, 17; Zef. 3:8; Ps. 83:19 18 (Vertaling van Van der Palm).

Zelfs thans worden zij die de verafgoding van anderen accepteren erdoor geschaad, zoals wanneer het hun hoofd op hol brengt. Een van de populaire en veel verafgode Beatles moet bijvoorbeeld hebben gezegd: „Het christendom zal verdwijnen. Het zal wegsterven en verschrompelen. Ik behoef er niet over te redetwisten. Ik heb gelijk en zal gelijk krijgen. Wij zijn nu populairder dan Jezus Christus; ik weet niet wat het eerst zal verdwijnen, rock ’n’ roll of het christendom. Jezus was okay maar zijn discipelen waren dom en gewoon.” — Time van 12 augustus 1966.

Hoe bevredigend is hun eigen filosofie echter geweest? Hoeveel ze hen heeft geholpen, blijkt uit het feit dat zij toegaven verdovende middelen te zijn gaan gebruiken, met inbegrip van LSD, klaarblijkelijk om de leemte te vullen die door hun manier van leven en de verafgoding door miljoenen is ontstaan. De laatste berichten zeggen dat zij tot het ’spiritualisme’ zijn overgegaan, onder leiding van een yogi-ziener die belooft dat iemand, na tweemaal dertig minuten in transcendente meditatie te hebben doorgebracht, in staat is „het goddelijke in zichzelf waar te nemen” en al zijn problemen op te lossen.a Gods Woord waarschuwt evenwel voor alle vormen van heidense religie en spiritisme. — 2 Kor. 6:14-18; Gal. 5:20, 21; Openb. 22:15.

OPPASSEN VOOR HET VERAFGODEN VAN SCHEPSELEN

Speciaal christelijke jongeren moeten op hun hoede zijn voor de strik van schepselverafgoding. Er zal vastberadenheid en moed voor nodig zijn om ’hun eindje’ vast te houden. Door het voorbeeld van jongelui overal om hen heen worden zij heel gemakkelijk meegesleept door het vuur, de opwinding, hysterie of waanzin van hen die helden aanbidden en schepselen verafgoden. Het is ook mogelijk dat een jeugdige christen terugdeinst voor het gevoel opvallend anders te zijn door niet met de massa mee te gaan; hij huivert misschien bij de gedachte door anderen als een brave Hendrik te worden beschouwd. Hij dient echter te bedenken dat de bijbel waarschuwt tegen het volgen van „de populaire weg”. — Jer. 8:6.

Christelijke jongeren kunnen, tenzij zij op hun hoede zijn, gemakkelijk in de strik van schepselverafgoding vallen, louter door iemand overdreven eerbied te schenken wegens zijn daden of prestaties, zoals wanneer een man helemaal in zijn eentje in een kleine boot de hele wereld rondzeilt. Als een jongeman niet oppast, kan hij bij zichzelf gemakkelijk een gevoel van saamhorigheid of verwantschap met zijn ’held’ kweken. Hij is er wellicht vlug bij hem te verdedigen of zijn onbezonnenheden door de vingers te zien. Een jongeman of jong meisje ondergaat misschien opwinding bij de gedachte zijn ’held’ in levenden lijve te zien, vindt het wellicht een genot om over hem te spreken en brengt veel tijd door met over hem te dromen. Hij wil misschien zelfs de manier waarop zijn ’held’ zich kleedt of zijn haar draagt, nabootsen.

De jonge christen dient zich echter af te vragen: Is deze beroemde persoon een christen? Heeft hij Jehovah God lief? Leeft hij in overeenstemming met de bijbel? Onderschrijft hij de rechtvaardige beginselen die God in zijn Woord heeft neergelegd? Als dit niet zo is, dient zo iemand dan te worden bewonderd en nagebootst, en overstelpt te worden door de genegenheid van een opgedragen christen? Behoort zo iemand niet tot de wereld, ten aanzien waarvan tot christenen is gezegd ze niet lief te hebben? Zeer beslist! — Jak. 1:27; 4:4; 1 Joh. 2:15-17.

Hoe kan men oppassen dat men geen enkele verafgoding van schepselen beoefent? Door via een studie van Gods Woord, de bijbel, en met hulpmiddelen voor bijbelstudie zoals dit tijdschrift, De Wachttoren, zich de ’gedachten van de Heer’ betreffende zulke aangelegenheden eigen te maken en door de neiging te vermijden de daden van menselijke schepselen te bewonderen en zich erover op te winden. Een dichter heeft dit eens zo passend als volgt onder woorden gebracht:

„De pralende trots en de machtige luister

En alles wat schoonheid en rijkdom ooit gaf,

Wacht stellig het uur van het nachtelijk duister: —

De paden van glorie gaan slechts naar het graf.”

Jezus heeft eens gezegd: „Wat hoog is onder de mensen, is iets walgelijks in Gods ogen” (Luk. 16:15). Waarom zouden wij verafgoden wat in Gods ogen walgelijk is? Tracht zijn gedachten, die zo anders zijn dan de gedachten van mensen, over de dingen te weten te komen. Win Gods gunst, want in zijn gunst en liefderijke goedheid is leven. — Ps. 103:17, 18.

[Voetnoten]